Vì sao các cơ quan tình báo Mỹ theo dõi các tổ chức y tế toàn cầu?

Theo các tài liệu do "người thổi còi" Edward Snowden vừa công bố thì từ đầu thập niên 2000, trong nỗ lực "khai thác tình báo y tế", Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) hợp tác với Trung tâm Tình báo Y tế Quốc gia (NCMI, trước đó có tên gọi là Trung tâm Tình báo Y tế Quân lực Mỹ) - đặt trụ sở tại Fort Detrick bang Maryland - trực thuộc Cục Tình báo Quốc phòng (DIA) tiến hành chương trình "medical SIGINT" (tình báo tín hiệu y tế), tập trung thu thập tín hiệu giao tiếp của các tổ chức y tế phi lợi nhuận.

Bộ tài liệu mật này cũng cho thấy cộng đồng tình báo Mỹ đã có nhiều nỗ lực để bảo vệ quân đội Mỹ bên cạnh việc đánh giá năng lực sẵn sàng chiến đấu của quân đội nước ngoài, tạo cơ hội cho các nhà ngoại giao Mỹ bày tỏ thiện chí, phát hiện những chương trình vũ khí hạt nhân, đồng thời nghiên cứu dịch bệnh lan rộng như thế nào.

Nhân viên y tế mang khẩu trang phòng chống lây lan virus SARS ở Hồng Công năm 2004.
Nhân viên y tế mang khẩu trang phòng chống lây lan virus SARS ở Hồng Công năm 2004.

Chương trình hợp tác giữa 2 cơ quan tình báo Mỹ bắt đầu khi NSA mời một chuyên gia NCMI về bệnh nhiễm trùng giúp đỡ Ban phụ trách các tổ chức quốc tế (IOB) của NSA thu thập thông tin về những tổ chức phi lợi nhuận trong lĩnh vực y tế. Chuyên gia DIA sau đó trở thành "người nội bộ" của NSA và được cấp phép khai thác thông tin tình báo tín hiệu "thô", tức là thông tin chưa được biên tập hay gỡ khỏi dữ liệu thông tin cá nhân.

Những đề tài được NSA đặc biệt quan tâm bao gồm những dịch bệnh như SARS hay hội chứng hô hấp cấp tính do virus ở Trung Quốc, trận dịch tả ở Liberia cũng như kiết lỵ, bại liệt trẻ em và dịch tả ở Iraq. SARS lây nhiễm cho hơn 8.000 người trên toàn thế giới mà trong đó "cái nôi bùng phát" là Trung Quốc trước khi dịch bệnh được kiềm chế.

Bên trong trụ sở NCMI.
Bên trong trụ sở NCMI.

Trong suốt thời gian đó, NSA và các đối tác tập trung nghiên cứu tác động của dịch bệnh đến cơ cấu an ninh quốc gia, thông tin của giới truyền thông về dịch bệnh, tác động về mặt chính trị và kinh tế khi bệnh lây lan rộng cũng như tác động của SARS đến khả năng ứng phó của quân đội Trung Quốc.

Nhiệm vụ bộ phận chuyên gia dân sự lẫn quân sự (phần đông là bác sĩ quân y và nhà nghiên cứu) của NCMI là nghiên cứu thông tin về dịch bệnh, y tế, dược phẩm và vũ khí sinh học nhằm mục đích bảo vệ quân đội Mỹ được triển khai hàng loạt ở hải ngoại.

Nỗ lực hợp tác khai thác "tình báo tín hiệu y tế" giữa NSA và DIA đặc biệt đáng quan tâm vào 13 năm sau, khi mà các thiết bị y tế gia tăng kết nối Internet và bắt đầu mở ra các khả năng mới giúp mở rộng hoạt động thu thập thông tin tình báo ngoài lĩnh vực dịch bệnh và vũ khí sinh học, tập trung nhiều hơn vào các kỹ thuật gián điệp trong y khoa.

Huấn luyện nhân viên y tế đối phó dịch bệnh ở Fort Detrick, bang Maryland.
Huấn luyện nhân viên y tế đối phó dịch bệnh ở Fort Detrick, bang Maryland.

Hoạt động tình báo y tế bao gồm việc thu thập thông tin về những trận dịch bệnh nguy hiểm, khả năng của chính quyền nước ngoài phản ứng trước mối đe dọa của những cuộc tấn công sinh-hóa và hạt nhân và thu thập thông tin trong các công trình nghiên cứu y khoa.

Hồi tháng 6-2016, phó giám đốc NSA Richard Ledgett tuyên bố, cơ quan tình báo này đang cố gắng khai thác các thiết bị y tế - như là máy điều hòa nhịp tim - để theo dõi mục tiêu, đồng thời còn thừa nhận rằng đây là kỹ thuật gián điệp dễ thực hiện nhất.

Theo một bài báo năm 2013 của nhà nghiên cứu và bác sĩ phẫu thuật quân y Mỹ Jonathan D. Clemente, quân đội Mỹ bắt đầu chương trình thu thập thông tin tình báo về y khoa và sinh học ngay từ đầu Chiến tranh thế giới lần 2. Trong suốt cuộc chiến tranh, thông tin y tế về các quốc gia được phổ biến đến giới chỉ huy quân đội và bác sĩ quân y trước khi họ ra mặt trận.

Trụ sở NCMI ở Fort Detrick, bang Maryland.
Trụ sở NCMI ở Fort Detrick, bang Maryland.

Về sau, quân đội đồng minh bắt đầu săn lùng công nghệ y khoa và dược phẩm nước ngoài nhằm mục đích cải thiện kho y tế của Mỹ, cũng như theo dõi mọi kế hoạch phát triển vũ khí sinh học của Đức Quốc xã. Vào khoảng năm 1947, Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) bắt đầu khởi động các chương trình tình báo y tế nhằm mục tiêu vào Liên Xô và khối Đông Âu cũng như trong suốt cuộc chiến tranh Triều Tiên.

Sau vài lần thay đổi giới lãnh đạo và tên gọi, đơn vị tình báo y tế được chuyển giao cho DIA phụ trách vào năm 1992 dẫn đến sự ra đời của NCMI để thực hiện nhiệm vụ "soạn thảo những báo cáo đánh giá tình báo và dự đoán về các hệ thống y tế dân sự lẫn quân sự nước ngoài, các bệnh nhiễm trùng, các nguy cơ đối với sức khỏe trong môi trường và nghiên cứu sinh y học" - theo Jonathan Clemente.

Mối lo ngại về những bệnh nhiễm trùng kháng thuốc chỉ được quan tâm đặc biệt từ sau cuộc tấn công khủng bố nước Mỹ ngày 11-9-2001 và cũng từ lúc đó cộng đồng tình báo nước này tăng cường thuê dụng chuyên gia phân tích tình báo y tế nhằm giám sát mọi âm mưu tấn công bằng vũ khí sinh học như là vi khuẩn bệnh than.

Các đối tác khác của NCMI bao gồm Cục Tình báo Địa Không gian Quốc gia (NGA) và Bộ Nông nghiệp (DOA). Anthony Rizzo - cựu giám đốc NCMI và hiện là giáo sư sinh học - mô tả sứ mạng của ông là "bảo vệ nước Mỹ trước các mối đe dọa mà thậm chí chúng ta chưa từng đối mặt trong quá khứ". John Schindler, một nhà văn, cựu chuyên gia phân tích tình báo NSA và cựu giáo sư khoa An ninh quốc gia, Học viện Chiến tranh Hải quân Mỹ mô tả năng lực tình báo y tế của chính quyền Mỹ "rõ ràng là độc nhất"; đồng thời nhấn mạnh NCMI là "tổ chức tình báo y tế chính thức trên thế giới".

Năm 2003, NSA tập trung vào những chương trình tình báo y tế bao gồm các chiến lược chống lại mối đe dọa từ vũ khí hủy diệt hàng loạt đồng thời hợp tác với Bộ An ninh Nội địa (DHS) mới thành lập.

Trong cùng năm, NSA cũng thành lập dự án do thám sự tiến hóa của công nghệ sinh học ở nhiều quốc gia khác nhau, trong đó mục tiêu chính là tổ chức thanh tra chương trình vũ khí sinh học của Iran. Một tài liệu tháng 4-2013 có tiêu đề "Những chiến dịch nguồn đặc biệt hàng tuần", tiết lộ sứ mạng do thám 2 trường đại học Iran mà NSA nghi ngờ dính líu đến chương trình vũ khí sinh học và hóa học của chính quyền Tehran.

Nghiên cứu của NSA bao gồm những cuộc thử nghiệm nơi số bệnh nhân bị nhiễm hóa chất thuốc trừ sâu. NSA cũng nghiên cứu đánh giá những biện pháp trả đũa bằng y khoa được phát triển ở Iran cũng như khả năng nước này phản ứng và tự vệ trước những mối đe dọa từ vũ khí sinh-hóa học.

Một trong những ví dụ nổi bật nhất về tình báo y tế được ghi nhận vào năm 2010, khi NSA phác thảo kế hoạch cài thiết bị gián điệp trong dụng cụ y khoa cung cấp cho Osama bin Laden để định vị nơi trú ẩn bí mật của trùm khủng bố - theo như tài liệu do Edward Snowden cung cấp cho báo chí hồi năm 2015.

Diên San (tổng hợp)

Các tin khác

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.

Giải mã bí ẩn bức điêu khắc tại trụ sở CIA

Giải mã bí ẩn bức điêu khắc tại trụ sở CIA

Năm 1990, một tác phẩm điêu khắc bí ẩn được dựng lên trong khuôn viên của CIA tại Langley, bang Virginia. Công trình này gồm những tấm đồng khổng lồ được khắc các thông điệp mã hóa mà gần một thập kỷ không ai có thể giải được. Bước đột phá diễn ra ngay trước thềm thiên niên kỷ mới - 3 trong số 4 đoạn văn bản đã được giải mã, nhưng đoạn văn bản thứ 4 mà các chuyên gia coi là chìa khóa để hiểu nội dung toàn bộ tác phẩm, cho đến nay vẫn được giữ bí mật.

Hải quân mỹ trả giá vì sai lầm tình báo

Hải quân mỹ trả giá vì sai lầm tình báo

Ngày 24/4/1945, tàu ngầm U-546 của Đức Quốc xã đã bị đánh chìm trên Đại Tây dương, khiến toàn bộ thủy thủ đoàn bị bắt làm tù binh. Trong quá trình thẩm vấn, họ bị ép trả lời câu hỏi: cuộc tấn công tên lửa của Đức vào lãnh thổ Hoa Kỳ sẽ diễn ra vào lúc nào? Tuy nhiên, các tù binh Đức không thể cung cấp những thông tin được yêu cầu, bởi kế hoạch tấn công tên lửa vào Mỹ chỉ tồn tại trong suy nghĩ của các điệp viên Mỹ.

Thiếu tướng Lê Tiền: Người anh hùng thầm lặng giữa lòng miền Nam kháng chiến

Thiếu tướng Lê Tiền: Người anh hùng thầm lặng giữa lòng miền Nam kháng chiến

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy cam go của dân tộc, có những trận đánh hiển hách được ghi vào sử sách, nhưng cũng có những "trận tuyến thầm lặng" đầy quyết liệt và hiểm nguy. Thiếu tướng Lê Tiền (tên thân mật là Hai Tiền), nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục An ninh, với quá trình hoạt động cách mạng và công tác an ninh phong phú chính là biểu tượng của chiến sĩ an ninh trên trận tuyến ấy. Trải qua hơn 50 năm hoạt động cách mạng, ông đã dành trọn những năm tháng thanh xuân gắn bó với mảnh đất phương Nam, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Nhóm tình báo “Đô đốc” thu thập thông tin mật từ Quốc vương Thụy Điển

Trong lịch sử tình báo quân sự Nga và Liên Xô, đại tá hải quân Vladimir Stashevsky là một trường hợp đặc biệt. Từng đứng đầu mạng lưới tình báo tại Bắc Âu trong Thế chiến I, ông lại trở thành điệp viên nằm vùng trong Thế chiến II. Sau Cách mạng Tháng 10, giới lưu vong coi ông là người thân Liên Xô, còn chính quyền Xô viết lại nghi ngờ lòng trung thành của ông, vì ông vốn là một sĩ quan Nga hoàng. Bất chấp mọi ngờ vực và biến động, Stashevsky vẫn tiếp tục phục vụ Tổ quốc.

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Lặng lẽ chiến dịch Cyber Guardian

Ngày 18/7/2025, Bộ trưởng Điều phối An ninh quốc gia Singapore K. Shanmugam lần đầu công khai xác nhận UNC3886, một nhóm tấn công mạng tinh vi, đang nhắm vào hạ tầng trọng yếu của đảo quốc.

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Giải mật hồ sơ tình báo 2017 chấn động nước Mỹ

Cuộc rà soát mới của FBI đối với một số cựu và đương nhiệm sĩ quan CIA đang kéo trở lại tâm điểm một hồ sơ tình báo từng gây tranh luận kéo dài suốt nhiều năm ở Washington: bản đánh giá liên ngành công bố đầu năm 2017 về can thiệp bầu cử Mỹ.

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

Ukraine thử nghiệm nền tảng AI hỗ trợ tác chiến

CEO Palantir Alex Karp tiết lộ Ukraine đang sử dụng các nền tảng AI của công ty để phân tích dữ liệu chiến trường theo thời gian thực, qua đó thay đổi cách người lính phát hiện mục tiêu, xử lý thông tin và tiến hành tác chiến trong chiến tranh hiện đại.

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Những đặc điểm chung của các điệp viên Anh hoạt động tại Nga

Hành vi bất thường và thậm chí mang tính khiêu khích của một nhân viên đại sứ quán Anh đã thu hút sự chú ý của cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB). Kết quả là ông ta đã phải rời khỏi Nga vì bị cáo buộc sử dụng vỏ bọc ngoại giao để hoạt động gián điệp. Vậy, ông ta đã bị phát hiện như thế nào, đang tìm cách gặp ai, thu thập thông tin gì, và tại sao lại hành xử thiếu chuyên nghiệp như vậy?

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Cuộc sống hiện tại của điệp viên Mỹ Edward Snowden

Trong lịch sử thế kỷ XXI, hiếm có nhân vật nào tạo ra làn sóng dư luận mạnh mẽ như Edward Snowden. Với người này, anh là anh hùng đấu tranh vì tự do và quyền con người; với người khác, anh lại là kẻ phản bội tiết lộ bí mật quốc gia. Năm 2013, những tuyên bố gây chấn động của Snowden về chương trình giám sát toàn cầu của tình báo Mỹ đã làm rung chuyển thế giới. Bài viết giới thiệu về cuộc sống hiện tại của Snowden tại nước Nga.