Vén màn bí mật trong rừng Taiga Tunguska

Cách đây đúng 110 năm, một vật thể lạ đã lao xuống từ vũ trụ và phát nổ trong vùng kề con sông Podkamennaya Tunguska thuộc Siberia ở Liên bang Nga.

Vụ nổ bí ẩn luôn day dứt các nhà khoa học hơn một thế kỷ nay, thể hiện qua những cuộc nghiên cứu xen lẫn các giả thuyết nhằm xác định tác nhân gây nổ là thiên thạch, tiểu hành tinh, hay một mảnh của sao chổi?

Tunguska là tên gọi chung cho lưu vực quy tụ 3 nhánh hợp thành con sông Yenisei, thuộc vùng Krasnoyarsk Krai, phía tây Siberia. Vào khoảng hơn 7 giờ sáng ngày 30-6-1908, người dân làng Vanavar giữa rừng taiga nhìn thấy một quả cầu lửa khổng lồ hình ống, đang bay trên lưu vực sông Yenisei theo hướng từ phía đông nam lên phía tây bắc. Kế đến là tiếng nổ khủng khiếp như muốn "xé toạc màng nhĩ" trên độ cao từ 7-10km. Sức mạnh của vụ nổ được các đài quan sát trên khắp thế giới ghi nhận.

Vị trí vụ nổ trên bản đồ với cây cối ngả rạp xung quanh (ảnh nhỏ).

Vị trí vụ nổ trên bản đồ với cây cối ngả rạp xung quanh (ảnh nhỏ).

Cú nổ cũng được mục kích trực tiếp trên một phạm vi rộng lớn, từ quả cầu lửa biến thành một cột lửa khổng lồ cao khoảng 20km. Cửa kính các tòa nhà vỡ vụn và cây cối ngả rạp trong khu vực rộng 2.000km2 xung quanh vụ nổ, còn khu vực mặt đất bao trùm hàng trăm cây số ngay bên dưới vụ nổ hoàn toàn trơ trụi trong khoảnh khắc.

Suốt 2 thập niên kế tiếp không ai dám đặt chân đến vùng đất chết chóc ấy, cho đến khi có đoàn thám hiểm đầu tiên do Leonid A. Kulik (1883-1942), Giám đốc Viện bảo tàng Khoáng vật ở Moscow dẫn đầu trong năm 1927.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp từ hai viện sĩ nổi tiếng là Vladimir I. Vernadsky (1863-1945) và Alexander Y. Fersman (1883-1945), L. Kulik cùng các cộng sự đã thu thập được tới 230 mảnh vỡ có tổng trọng lượng hơn 200kg. Nhưng tiếc thay đó chỉ là các mảnh vỡ thiên thạch rơi xuống rừng taiga trước đây… Đồng thời các nhà thám hiểm cũng phát hiện ra các khoáng vật có hàm lượng cao chứng tỏ nguồn gốc vũ trụ đích thực, nhưng không thể tìm thấy bằng chứng về sự liên quan giữa chúng với cú nổ khủng khiếp trên trời cao…

Vật thể lạ dạng hình ống đang lao xuống mặt đất.
Vật thể lạ dạng hình ống đang lao xuống mặt đất.

Hiện song song tồn tại tới 120 giả thuyết khác nhau nhằm lý giải bản chất hiện tượng Tunguska. Một trong những giả thuyết phổ biến nhất là sự rơi của thiên thạch hay "cơn mưa thiên thạch" băng ngang, nhưng ở trường hợp này lại không tìm thấy mảnh vỡ thiên thạch tương ứng.

Một giả thuyết táo bạo khác là vụ thử "vũ khí chống lại loài người", kết quả từ sự phóng chùm điện tích siêu mạnh từ phòng thí nghiệm của Mỹ của nhà phát minh lỗi lạc Nikola Tesla (1856-1943), một người Mỹ gốc Serbia từng được tôn vinh là "cha đẻ" của dòng điện xoay chiều và truyền thông không dây… Rồi cả những giả thuyết nghi ngờ về tính xác thực của lý thuyết thiên thạch rơi nữa.

Trong năm 1994, nhà khoa học Hy Lạp Valery Romejko là người đầu tiên đã thiết lập được ảnh vệ tinh của vùng Podkamennaya Tunguska. Hình ảnh rõ nét cho thấy hình dạng của một con hồ bí ẩn, tọa lạc cách trung tâm vụ nổ chừng vài chục cây số về phía nam.

Hồ có hình tròn cùng diện tích khoảng 50.000m², cây cối bao phủ xung quanh xen lẫn những "vệt trắng" dấu tích của vụ nổ đầu thế kỷ trước. Do địa hình hiểm trở nên chưa có ai thâm nhập vào khu vực này, còn theo nhận định của V. Romejko thì đây chính là "cái hố đầy nước do thiên thạch va chạm với mặt đất để lại".

Một dấu tích từ thiên thạch khác được đoàn thám hiểm của Trường đại học Tổng hợp Bologna (Italia), do Giáo sư Luca Gasperini dày dạn kinh nghiệm dẫn đầu. Đoàn đã đặc biệt chú ý tới con hồ Cheko trong vùng Tunguska cách tâm điểm vụ nổ 8km, do vị trí của hồ trùng với đường bay của vật thể khổng lồ (mà không hiểu sao người ta cứ gọi theo một cách áp đặt là "thiên thạch Tunguska").

Con hồ bất thường này chưa từng hiện diện trong bất cứ tấm bản đồ địa lý nào ấn hành trước năm 1929, còn các già làng tộc người Evenks ở địa phương khẳng định rằng trước vụ nổ giữa năm 1908, hồ Cheko chưa tồn tại.

Trong khuôn khổ dự án khoa học mang tên "Tunguska - 1929", Giáo sư L. Gasperini cùng các đồng nghiệp đã đi sâu nghiên cứu chi tiết hồ Cheko. Điều gây ấn tượng nhất là tuy mặt hồ có hình bán nguyệt, nhưng phần đáy sâu dưới 50m nước lại có hình chóp nón - bằng chứng của vết tích va chạm khi thiên thạch rơi.

Giáo sư L. Gasperini đưa ra kết luận, rằng hồ Cheko chính là điểm va chạm giữa vật thể lạ sau khi phát nổ đã cắm xuống đất - với vận tốc khổng lồ gần 54.000km/giờ. Sóng radar thăm dò địa hình đã quét thấy một khối vật chất lớn nằm ở độ sâu 50m dưới đáy hồ, nhưng chưa thể tiến hành thăm dò trục vớt được.

Tuy nhiên giả thuyết vẫn chỉ là giả thuyết! Cho đến thời điểm này sau hơn một thế kỷ vẫn chưa tìm ra được bất cứ mảnh vỡ có nguồn gốc thiên thạch nào, hòng củng cố giả thuyết về thiên thạch phát nổ do cọ sát với sức nóng của bầu khí quyển, trước khi va đập với mặt đất trong vùng Podkamennaya Tunguska.

Trần Hồng (theo New Scientist)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.