Vật liệu cảm biến nhiệt tiết kiệm năng lượng

Một nhóm nhà nghiên cứu tại Trường Kỹ thuật Phân tử Pritzker (PME) Đại học Chicago thiết kế loại vật liệu xây dựng giống tắc kè hoa có thể thay đổi màu hồng bên ngoài của nó - và lượng nhiệt mà nó hấp thụ hoặc tỏa ra - dựa theo nhiệt độ bên ngoài.

Thúc đẩy bởi biến đổi khí hậu

Vào những ngày nắng nóng, vật liệu này có thể phát ra tới 92% lượng nhiệt hồng ngoại mà nó chứa, giúp làm mát bên trong tòa nhà. Tuy nhiên, vào những ngày lạnh hơn, vật liệu này chỉ phát ra 7% hồng ngoại, giúp giữ ấm cho tòa nhà.

Giáo sư Po-Chun Hsu, người đứng đầu nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Sustainability, cho biết: “Về cơ bản, chúng tôi đã tìm ra một cách sử dụng năng lượng thấp để đối xử với một tòa nhà như một con người; bạn thêm một lớp khi bạn lạnh và cởi một lớp khi bạn nóng. Loại vật liệu thông minh này cho phép chúng tôi duy trì nhiệt độ trong một tòa nhà mà không cần tiêu tốn nhiều năng lượng”.

image001.jpg -0
Vật liệu chứa một lớp có thể có 2 cấu trúc: đồng rắn giữ lại hầu hết nhiệt hồng ngoại, giúp giữ ấm cho tòa nhà, hoặc dung dịch nước phát ra tia hồng ngoại giúp làm mát tòa nhà.

Theo một số ước tính, các tòa nhà chiếm 30% mức tiêu thụ năng lượng toàn cầu và thải ra 10% tổng lượng khí nhà kính toàn cầu. Khoảng một nửa năng lượng này là do sưởi ấm và làm mát không gian bên trong. Hsu bình luận: “Trong một thời gian dài, hầu hết chúng ta đều coi việc kiểm soát nhiệt độ trong nhà là điều hiển nhiên mà không nghĩ đến việc nó cần bao nhiêu năng lượng. Nếu muốn có một tương lai ít carbon, tôi nghĩ chúng ta phải xem xét nhiều cách khác nhau để kiểm soát nhiệt độ tòa nhà theo cách tiết kiệm năng lượng hơn”.

Nhóm nhà nghiên cứu trước đây đã phát triển các vật liệu làm mát bức xạ giúp giữ mát cho tòa nhà bằng cách tăng cường khả năng phát ra tia hồng ngoại, loại nhiệt vô hình tỏa ra từ con người và đồ vật. Ngoài ra, cũng tồn tại những vật liệu ngăn cản sự phát tia hồng ngoại ở vùng khí hậu lạnh.

Chenxi Sui, sinh viên tốt nghiệp PME và tác giả đầu tiên của bản thảo mới, cho biết: “Một cách đơn giản để nghĩ về nó là nếu bạn có một tòa nhà hoàn toàn màu đen đối diện với mặt trời, nó sẽ dễ nóng lên hơn các tòa nhà khác”.

Loại sưởi ấm thụ động đó có thể là điều tốt trong mùa đông, nhưng không phải trong mùa hè. Khi sự nóng lên toàn cầu gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng thường xuyên và thời tiết thay đổi, các tòa nhà cần phải có khả năng thích ứng - một số vùng khí hậu yêu cầu hệ thống sưởi quanh năm hoặc điều hòa không khí quanh năm.

Từ kim loại sang chất lỏng và ngược lại

Hsu và đồng nghiệp thiết kế một loại vật liệu xây dựng “điện sắc” không bắt lửa có chứa một lớp có thể mang 2 hình dạng: đồng rắn giữ lại hầu hết nhiệt hồng ngoại hoặc dung dịch nước phát ra tia hồng ngoại. Ở bất kỳ nhiệt độ kích hoạt đã chọn nào, thiết bị sử dụng một lượng điện nhỏ để tạo ra sự dịch chuyển hóa học giữa các trạng thái bằng cách lắng đọng đồng vào một màng mỏng hoặc tước đồng đó ra.

Trong bài báo mới, nhóm nhà nghiên cứu trình bày chi tiết cách thiết bị có thể chuyển đổi nhanh chóng và đảo ngược giữa trạng thái kim loại và chất lỏng. Họ chỉ ra khả năng chuyển đổi giữa 2 cấu hình vẫn hiệu quả ngay cả sau 1.800 chu kỳ.

Sau đó, nhóm tạo ra các mô hình về cách vật liệu của họ giúp cắt giảm chi phí năng lượng trong các tòa nhà điển hình ở 15 thành phố khác nhau của Mỹ. Họ báo cáo, trong một tòa nhà thương mại trung bình, lượng điện được sử dụng để tạo ra các thay đổi điện sắc trong vật liệu sẽ ít hơn 0,2% tổng lượng điện sử dụng của tòa nhà, nhưng có thể tiết kiệm 8,4% mức tiêu thụ năng lượng hàng năm của tòa nhà.

Hsu nói: “Một khi bạn chuyển đổi giữa các trạng thái, bạn không cần phải sử dụng thêm bất kỳ năng lượng nào để duy trì trạng thái đó. Vì vậy, đối với tòa nhà mà bạn không cần phải chuyển đổi giữa các trạng thái này thường xuyên, nó thực sự sử dụng một lượng điện rất không đáng kể”.

image002.jpg -0
Giáo sư Po-Chun Hsu, người đứng đầu nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Sustainability.

Mở rộng quy mô

Cho đến nay, nhóm của Hsu mới chỉ tạo ra những mảnh vật liệu có đường kính khoảng 6cm. Tuy nhiên, họ tưởng tượng nhiều mảng vật liệu như vậy có thể được lắp ráp giống như ván lợp thành những tấm lớn hơn. Họ cho rằng vật liệu này cũng có thể được điều chỉnh để sử dụng các màu tùy chỉnh khác nhau - pha nước trong suốt và gần như bất kỳ màu nào có thể được đặt phía sau nó mà không ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ tia hồng ngoại của nó.

Nhóm nhà nghiên cứu hiện đang nghiên cứu các cách chế tạo vật liệu khác nhau. Họ cũng có kế hoạch thăm dò các trạng thái trung gian của vật liệu có thể hữu ích như thế nào. Hsu cho biết: “Chúng tôi đã chứng minh rằng kiểm soát bức xạ có thể đóng một vai trò trong việc kiểm soát nhiều loại nhiệt độ tòa nhà trong các mùa khác nhau. Chúng tôi đang tiếp tục làm việc với các kỹ sư và lĩnh vực xây dựng để xem làm thế nào điều này có thể đóng góp cho một tương lai bền vững hơn”.

Duy Minh (Tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.