Chủ động vì một không gian mạng an toàn

Trong hai ngày 25-26/10/2025, Trung tâm Hội nghị quốc gia rực rỡ cờ hoa, đón chào hơn 2.500 đại biểu đến từ gần 120 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng đại diện của hơn 100 tổ chức quốc tế và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu dự sự kiện mang ý nghĩa bước ngoặt: Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc (LHQ) về chống tội phạm mạng, thường được gọi là Công ước Hà Nội – văn kiện được cộng đồng quốc tế trông đợi từ lâu.

Với chủ đề “Chống tội phạm mạng – Chia sẻ trách nhiệm – Hướng tới tương lai”, sự kiện không chỉ là dịp để các quốc gia thể hiện quyết tâm chung tay ứng phó với các mối đe dọa trên không gian mạng, mà còn là dịp để Việt Nam một lần nữa khẳng định vai trò tích cực và trách nhiệm của mình trong những vấn đề mang tính toàn cầu. Tội phạm mạng không còn là vấn đề riêng của bất kỳ quốc gia nào.

Trong một thế giới ngày càng phụ thuộc vào kết nối số, từ ngân hàng, giáo dục đến y tế, chính phủ... thì việc các tổ chức tội phạm lợi dụng công nghệ để thực hiện hành vi phạm tội xuyên biên giới là mối đe dọa mang tính toàn cầu. Đó là lý do vì sao cộng đồng quốc tế cần một khuôn khổ pháp lý toàn diện để đối phó hiệu quả, và Công ước Hà Nội ra đời từ chính yêu cầu bức thiết đó. Sau gần 5 năm đàm phán công phu và phức tạp, ngày 24/12/2024, Đại hội đồng LHQ đã thông qua Công ước quốc tế đầu tiên về chống tội phạm mạng – một văn kiện mang tính lịch sử.

Với 9 chương và 71 điều khoản, Công ước định danh rõ các tội phạm cần bị hình sự hóa trên không gian mạng như xâm nhập bất hợp pháp vào hệ thống thông tin, đánh cắp dữ liệu, lừa đảo trực tuyến, rửa tiền kỹ thuật số, bóc lột trẻ em qua mạng... Đồng thời, văn kiện cũng xác lập cơ chế hợp tác tư pháp hình sự xuyên biên giới, hỗ trợ dẫn độ, thu thập chứng cứ điện tử, chia sẻ thông tin tình báo và bảo vệ quyền con người trong không gian mạng. Một điểm đáng chú ý là Công ước dành sự ưu tiên lớn cho hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực cho các nước đang phát triển – yếu tố được nhiều quốc gia châu Á, châu Phi đặc biệt đánh giá cao. Điều đó cho thấy tinh thần bao trùm, công bằng và trách nhiệm chung trong giải quyết các vấn đề toàn cầu.

Ngay từ những ngày đầu của quá trình đàm phán, Việt Nam đã thể hiện rõ vai trò chủ động, tích cực và trách nhiệm. Đoàn đàm phán liên ngành do Bộ Công an và Bộ Ngoại giao chủ trì đã tham gia đầy đủ 8 vòng họp chính thức và 5 vòng họp kỹ thuật tại trụ sở LHQ. Việt Nam đóng vai trò điều phối nhiều nội dung chuyên đề, đưa ra nhiều đề xuất được các nước đánh giá cao, đặc biệt là đề xuất cân bằng giữa yêu cầu đấu tranh tội phạm với bảo vệ quyền con người, bảo đảm chủ quyền quốc gia và quyền tiếp cận công nghệ.

Đặc biệt, Việt Nam đã vận động thành công để Hà Nội trở thành địa điểm tổ chức lễ mở ký, và cái tên “Công ước Hà Nội” chính thức được ghi nhận trong văn bản. Đây là lần đầu tiên một địa danh Việt Nam được gắn với một văn kiện đa phương toàn cầu – một dấu mốc đầy tự hào, minh chứng cho uy tín và vị thế ngày càng lớn mạnh của đất nước. Đó là thành quả của sự kiên trì, chủ động và bản lĩnh đối ngoại đa phương – điều mà Việt Nam đang ngày càng khẳng định rõ trên trường quốc tế.

Lễ mở ký diễn ra trang trọng, khẳng định tinh thần đoàn kết quốc tế. Chủ tịch nước Lương Cường chủ trì khai mạc. Tổng Thư ký LHQ António Guterres nhấn mạnh đây là bước tiến lịch sử trong xây dựng hệ thống phòng thủ tập thể trước tội phạm mạng.

Chỉ trong ngày đầu tiên, đã có 72 quốc gia chính thức đặt bút ký Công ước – con số phản ánh sự đồng thuận cao và sự kỳ vọng lớn mà thế giới dành cho văn kiện này. Các nhà lãnh đạo thế giới có mặt tại Hà Nội đều khẳng định: Công ước Hà Nội chính là ví dụ điển hình cho sức mạnh của chủ nghĩa đa phương. Đó là kết quả của việc biết lắng nghe, thương lượng và đặt lợi ích chung của nhân loại lên hàng đầu. Hà Nội – thành phố từng được UNESCO vinh danh là Thành phố vì hòa bình – một lần nữa thể hiện bản lĩnh, tinh thần nhân văn và sự hội nhập sâu sắc với thế giới.

Bên lề sự kiện, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã tiếp nhiều đối tác quốc tế sang Việt Nam tham dự Lễ mở ký. Tại các buổi tiếp xúc, đồng chí Bộ trưởng nhấn mạnh ý nghĩa của Công ước Hà Nội như một nền tảng pháp lý để tăng cường hợp tác, chia sẻ thông tin, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật giữa các quốc gia. Các đối tác đều đánh giá cao vai trò của Việt Nam và khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình thực thi Công ước.

Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định: Việt Nam sẽ đẩy nhanh việc nội luật hóa các quy định của Công ước, điều chỉnh hành lang pháp lý trong nước phù hợp với chuẩn mực quốc tế; đồng thời xây dựng lực lượng chuyên trách đấu tranh với tội phạm mạng vững mạnh, hiện đại. Bộ trưởng cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác, đặc biệt trong đào tạo điều tra viên số, nâng cao năng lực thu thập, phân tích và bảo quản chứng cứ điện tử – lĩnh vực đang ngày càng quan trọng trong tiến trình tố tụng hình sự hiện đại.

Trong sự thành công toàn diện của Lễ mở ký, có đóng góp quan trọng của lực lượng CAND. Từ công tác chuẩn bị, bảo vệ an ninh đến điều phối phối hợp liên ngành, Bộ Công an – với sự chỉ đạo sát sao của Bộ trưởng Lương Tam Quang, cùng sự vào cuộc trực tiếp của các đồng chí Thứ trưởng: Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Thượng tướng Phạm Thế Tùng – đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Hàng trăm phương án an ninh, y tế, bảo vệ thông tin, hậu cần được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Không chỉ đảm bảo sự kiện diễn ra an toàn tuyệt đối, lực lượng Công an còn góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam thân thiện, trách nhiệm, chuyên nghiệp trong mắt bạn bè quốc tế. Thành công của sự kiện một lần nữa khẳng định năng lực tổ chức và điều phối của lực lượng CAND – lực lượng chủ lực trong bảo vệ an ninh quốc gia và gìn giữ trật tự xã hội trong kỷ nguyên số.