Vai trò của tình báo Anh trong chương trình tra tấn của CIA

Hai bản báo cáo của Ủy ban Tình báo và An ninh của Quốc hội Anh (PISC) vừa được công bố trên báo chí đã làm sáng tỏ thêm vai trò của các cơ quan tình báo Anh (MI-5 và MI-6) trong các hoạt động tra tấn và luân chuyển tù nhân nghi phạm khủng bố trong giai đoạn sau sự kiện khủng bố 11-9.

Tờ The Guardian hôm 28-6 cho biết, hai báo cáo công bố cùng ngày đã phơi bày những cáo buộc rất đáng ngại, theo đó hai cơ quan tình báo MI-5 và MI-6 đã tham gia hàng trăm cuộc tra tấn và hàng chục vụ luân chuyển tù nhân sau 11-9.

Trong các báo cáo, PISC nói rằng các cơ quan tình báo vừa được nêu tên đã biết rõ ngay từ đầu việc người Mỹ và một số quốc gia khác đã dùng nhục hình tra tấn các nghi can khủng bố nhưng vẫn làm ngơ và chấp nhận tham gia. PISC đã dẫn ra 2 trường hợp cụ thể minh chứng rằng người của tình báo Anh đã “trực tiếp tham gia tra tấn do người khác chủ trì”. Một trong hai vụ tra tấn này hiện đang được Sở Cảnh sát đô thị London tiến hành điều tra, vụ còn lại cũng đang chuẩn bị điều tra.

Cựu Bộ trưởng Ngoại giao Anh, ông Jack Straw.

Cựu Bộ trưởng Ngoại giao Anh, ông  Jack Straw.

Một cái tên nổi cộm đã được nêu ra trong báo cáo, đó là ông Jack Straw, Ngoại trưởng Anh giai đoạn 2001-2006. Ông Straw sẽ phải trả lời thẩm vấn của các nhà điều tra để làm sáng tỏ việc ông biết được bao nhiêu về việc để cho tình báo Anh tham gia các hoạt động tra tấn và luân chuyển tù nhân khủng bố.

Thời điểm đó, thông tin về các hoạt động tra tấn và luân chuyển nghi can khủng bố đã được đưa tràn ngập trên truyền thông trong nước và quốc tế, vì thế người ta tin rằng không lý gì ông Straw không biết được chuyện này, và tại sao ông không yêu cầu tình báo Anh báo cáo nhanh cho ông. Một đoạn quan trọng trong báo cáo của PISC đã ghi rõ rằng thời điểm đó MI-6 đã “xin ý kiến” và “được sự cho phép của Bộ trưởng Ngoại giao” trước khi dùng tiền ngân sách chi cho việc thuê máy bay tham gia luân chuyển tù nhân.

Bên cạnh ông Straw, PISC còn nhắc đến cựu Bộ trưởng Nội vụ cùng thời điểm là David Blunkett và hai cựu quan chức cao cấp của tình báo Anh, nhưng ủy ban này đã không thể triệu tập họ để thẩm vấn.

Một trong hai báo cáo cho biết, tình báo Anh tham gia hoạt động tra tấn tù nhân nghi can khủng bố trong thời gian dài, từ năm 2001 đến 2010. Báo cáo cho biết, trong 13 vụ việc, người của tình báo Anh đã chứng kiến ngay từ đầu tù nhân bị hành hạ, tra tấn lấy cung, 25 vụ việc trong đó người của tình báo Anh được các tù nhân kể lại việc mình bị hành hạ, tra tấn như thế nào và 128 vụ việc các sĩ quan tình báo Anh được các đồng nghiệp và điệp viên Anh ở nước ngoài thông tin lại về việc tra tấn, ngược đãi tù nhân.

Báo cáo khẳng định có 232 trường hợp người của tình báo Anh vẫn tiếp tục cung cấp các câu hỏi để thẩm vấn và cung cấp thông tin tình báo phục vụ công tác khảo cung tù nhân mặc dù biết rằng tù nhân đó đã bị tra tấn. Hàng trăm trường hợp khác các cơ quan tình báo Anh nhận được thông tin từ các cơ sở tình báo Anh ở nước ngoài gửi về báo cáo những vụ việc tra tấn tù nhân.

Báo cáo của PISC cũng dẫn ra một số trường hợp các cơ quan tình báo Anh đã trực tiếp hoặc gián tiếp đề xuất cung cấp tài chính cho việc thuê máy bay vận chuyển tù nhân trong chương trình luân chuyển tù nhân nghi can khủng bố của CIA. Có 28 trường hợp cả hai cơ quan tình báo MI-5 và MI-6 đã gợi ý, lên kế hoạch hoặc đồng ý yêu cầu tham gia hoạt động luân chuyển tù nhân của CIA.

Trụ sở Cơ quan tình báo MI-6.
Trụ sở Cơ quan tình báo MI-6.

Thêm 22 trường hợp MI-5 và MI-6 cùng cung cấp thông tin tình báo để trợ giúp cho hoạt động luân chuyển tù nhân, hàng chục vụ khác hai cơ quan này đã không có hành động gì để ngăn chặn luân chuyển tù nhân. Báo cáo cũng kết luận, các quan chức tại tổng hành dinh hai cơ quan tình báo biết rõ về các vụ tra tấn tù nhân của CIA nhưng cố tình không quan tâm.

Chủ tịch PISC Dominic Grieve cho rằng, trong quá trình điều tra, PISC đã không thể tiếp cận được một số cá nhân chủ chốt trong hai cơ quan tình báo MI-5 và MI-6 và cả cựu Bộ trưởng Nội vụ Blunkett (Grieve cho rằng do Thủ tướng May ngăn cản) nên ủy ban của ông không thể sớm kết thúc cuộc điều tra vì vẫn còn nhiều thông tin quan trọng cần được bổ sung để làm sáng tỏ mọi vấn đề liên quan để công chúng biết những gì họ có quyền được biết.

Như vậy, trong thời gian tới, nếu PISC tiếp tục cuộc điều tra thì chắc chắn sẽ phải triệu tập cho được ông Blunkett và các quan chức chủ chốt ở hai cơ quan tình báo MI-5 và MI-6. PISC sẽ phải yêu cầu hai ông Blunkett và Straw trả lời những câu hỏi về vai trò, trách nhiệm của mình trong thời điểm xảy ra các vụ tra tấn tù nhân.

Báo cáo thứ nhất cũng đưa ra bằng chứng về việc các sĩ quan tình báo MI-6 và một sĩ quan quân đội Anh đã trực tiếp tham gia tra tấn tù nhân tại nhà tù bí mật bên trong căn cứ không quân Bagram ở Afghanistan.

Trước đây, các chứng cứ này đã bị chính phủ Anh từ chối cung cấp, nhưng sau đó đã đồng ý cung cấp cho PISC. PISC đã yêu cầu thẩm vấn các sĩ quan MI-6 này nhưng đã “bị chính phủ từ chối”. Trong khi đó, Sở Cảnh sát Anh (Scotland Yard) đã thẩm vấn một người, người còn lại cũng bị từ chối. Riêng vị sĩ quan quân đội tham gia vụ tra tấn đã giao cho quân đội điều tra, nhưng cuộc điều tra này đã dừng lại giữa chừng do MI-6 không hợp tác.

Báo cáo thứ hai cho rằng, vào thời điểm 2009-2010, nước Anh đã ban hành quy định hướng dẫn cách xử lý đối với tù nhân ở nước ngoài dành cho ngành tình báo, nhưng trên thực tế chẳng mấy ai quan tâm đến các hướng dẫn này.

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.