Vaccine COVID-19 và những dấu hỏi

Những nỗ lực chạy đua với thời gian nhằm tìm ra vaccine chống dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 có vẻ như đã được đền đáp khi chỉ chưa đầy một năm sau khi SARS-CoV-2 xuất hiện và lan rộng khắp toàn cầu, nhiều hãng dược phẩm trên thế giới tuyên bố đã thành công trong các thử nghiệm lâm sàng, với hiệu quả lên tới 95%.

Giới chức y tế có thể “bật đèn xanh” cho việc sử dụng vaccine ngừa COVID-19 trong tình trạng khẩn cấp chỉ vài tuần nữa và điều này sẽ ghi dấu tiến trình điều chế vaccine nhanh nhất trong lịch sử của một đại dịch. Tuy nhiên, nhiều câu hỏi về tính hiệu quả hay sẽ có bao nhiêu phần trăm người trên thế giới sẵn sàng sử dụng vaccine này?

Tiêm vaccine COVID-19 của Pfizer tại một bệnh viện ở Mỹ.
Tiêm vaccine COVID-19 của Pfizer tại một bệnh viện ở Mỹ.

Cuộc chạy đua chưa có hồi kết

Từ những đánh giá ban đầu, không cho rằng dịch COVID-19 quá nguy hiểm, một số nước đã chủ quan không đưa ra các biện pháp phòng chống kịp thời khi chủng virus gây chết người này xâm nhập. Chỉ đến khi nó nhanh chóng lây lan và gây ra những thiệt hại nặng nề, không chỉ về người mà còn ảnh hưởng đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội, nhiều quốc gia cùng các tổ chức quốc tế trên toàn thế giới mới lao vào cuộc.

Sau nhiều tháng nỗ lực, đến tháng 11-2020, một số công ty dược phẩm đã đưa ra những thông báo ban đầu đáng khích lệ về tính hiệu quả của vaccine mà họ điều chế. Thậm chí Cơ quan dược phẩm châu Âu (EMA), nơi chịu trách nhiệm giám sát việc phê duyệt dược phẩm của Liên minh châu Âu (EU), tuyên bố họ có thể phê duyệt vaccine COVID-19 đầu tiên vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2021. Pháp, Tây Ban Nha và Italy đã đưa ra kế hoạch phác thảo việc phân phối vaccine trên cơ sở đó.

Các chiến dịch tiêm chủng có thể bắt đầu tại Mỹ ngay vào giữa tháng 12, nếu Cơ quan thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) nhanh chóng phê duyệt thời điểm triển khai. Giới chức Trung Quốc đã bắt đầu tiêm phòng cho những bệnh nhân có nguy cơ cao. Tại Nga, có 2 loại vaccine đã được phê duyệt để đưa vào sử dụng trước cả giai đoạn thử nghiệm cuối cùng.

Việc nghiên cứu, thử nghiệm, phê duyệt, sản xuất và phân phối vaccine thường mất 1 thập niên hoặc lâu hơn. Thế nhưng, tốc độ chóng mặt của việc điều chế vaccine COVID-19 đã tạo ra một cuộc chiến chưa từng có tiền lệ của các hãng nghiên cứu tư nhân và nhà nước, vốn được hỗ trợ ngân sách khổng lồ và những đơn đặt hàng hàng tỷ liều vaccine. Tất cả các bên liên quan đều khẳng định rằng mọi công đoạn trong quá trình điều chế và sản xuất vaccine đều được tiến hành đầy đủ.

Cơ quan quản lý của EU đã thừa nhận nỗ lực “tăng tốc” trong quy trình đánh giá nhưng khẳng định nó đã “đảm bảo những tiêu chuẩn đánh giá cao về chất lượng, an toàn và hiệu quả ”như đối với bất kỳ loại dược phẩm nào khác. Tuy nhiên, thành tựu bất thường này không đồng nghĩa với việc người dân trên toàn thế giới sẽ được tiêm phòng vaccine COVID-19 ngay lập tức.

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho rằng: “Ban đầu, việc phân phối vaccine COVID-19 sẽ được giới hạn, theo đó, chỉ những nhân viên y tế, người già và những nhóm người có nguy cơ cao mới được ưu tiên”.

Tuy nhiên, hiện có rất nhiều câu hỏi còn bỏ ngỏ. Ông Tedros khẳng định: “Việc có được vaccine là điều rất quan trọng để kiểm soát đại dịch. Ánh sáng đã xuất hiện ở cuối đường hầm”. Nhưng, câu hỏi lớn được đặt ra là thời gian miễn dịch kéo dài bao lâu (sau khi tiêm vaccine)? Nhiều kết quả cho thấy “chỉ được vài tuần”.

Các nhà khoa học vẫn chưa giải đáp được thắc mắc liệu vaccine có hiệu quả đối với những cá thể có nguy cơ cao hay không, đặc biệt là người lớn tuổi, người có nhiều bệnh lý nền. Liệu một vaccine hiệu quả có đơn giản chỉ là loại bỏ triệu chứng, hoặc liệu nó có ngăn chặn được ai đó truyền virus sang cho người khác hay không? Nói cách khác, cho dù vaccine bảo vệ con người khỏi việc nhiễm COVID-19 nhưng liệu nó có ngăn người này truyền virus sang cho người khác hay không?

Có bao nhiêu người sẽ từ chối tiêm chủng vaccine ngừa COVID-19?
Có bao nhiêu người sẽ từ chối tiêm chủng vaccine ngừa COVID-19?

Những hoài nghi

WHO đã xác nhận 48 “vaccine ứng cử viên” trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng trên người cho đến giữa tháng 11-2020 nhưng  chỉ 11 trong số “những ứng cử viên” này có bước tiến trong giai đoạn 3. Bên cạnh đó, có 4 ứng cử viên khác đến từ các phòng thí nghiệm của nhà nước Trung Quốc do Sinovac, Sinopharm và CanSino điều chế.

Có thể thấy, Trung Quốc đã dẫn đầu cuộc đua phát triển vaccine COVID-19 và đã khởi động các thử nghiệm lâm sàng giai đoạn cuối hồi tháng 7, gần như cùng lúc với các hãng bào chế vaccine của phương Tây là Pfizer và Moderna. Thế nhưng, dường như nỗ lực này của Bắc Kinh đang gặp phải trở ngại khi những câu hỏi về tính hiệu nghiệm và an toàn được đặt ra.

Chuyên san y khoa The Lancet của Anh đăng một nghiên cứu về tính hiệu nghiệm của vaccine tiềm năng của Sinovac dựa trên các thử nghiệm lâm sàng ban đầu, cho thấy vaccine của công ty này tạo ra mức độ kháng thể bảo vệ thấp hơn so với lượng kháng thể có ở bệnh nhân nhiễm COVID-19 đã hồi phục. Tính hiệu quả được xác định là vừa phải. Trong khi, các vaccine tiềm năng từ các công ty Pfizer và Moderna đặt trụ sở tại Mỹ được xác định có hiệu quả hơn 90%, trong khi vaccine của Công ty AstraZeneca ở Anh có mức độ hiệu quả tổng thể là 70%.

Mặc dù Giám đốc cao cấp Meng Weining của Sinovac cho rằng các thử nghiệm giai đoạn cuối vaccine ngừa COVID-19 của Sinovac đang diễn ra suôn sẻ và có thể tháng sau sẽ có dữ liệu rõ ràng. Lý do khiến Trung Quốc phải chờ đợi kết quả lâu hơn là vì các quốc gia, nơi các nhà nghiên cứu Trung Quốc tìm kiếm tình nguyện viên như Các Tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Brazil - không chứng kiến COVID-19 lây lan nhanh như ở Mỹ, nơi thử nghiệm chủ chốt của các nhà sản xuất vaccine hàng đầu phương Tây.

Các hãng phát triển vaccine của Trung Quốc phải ra nước ngoài để tiến hành các thử nghiệm lâm sàng vì COVID-19 hầu như đã được kiểm soát ở Trung Quốc từ nhiều tháng. Cho đến nay, cả 3 công ty của Trung Quốc là Sinovac, Sinopharm và CanSinoBio đều đang tiến hành các thử nghiệm lâm sàng cuối cùng ở ít nhất 13 quốc gia và những nước này sẽ được ưu tiên hàng đầu nếu vaccine thành công.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích đánh giá rằng tháng 9-2020, sau khi UAE tiến hành tiêm vaccine Trung Quốc cho các nhân viên y tế, các nhà chức trách Trung Quốc đã không chờ kết quả lâm sàng ở giai đoạn cuối để bắt đầu tiêm chủng ngoài các cuộc thử nghiệm. Họ tiêm vaccine của Sinopharm cho gần một triệu người Trung Quốc mà không có bằng chứng vững chắc về tính hiệu nghiệm của vaccine này, khiến các chuyên gia y tế công quốc tế lo ngại.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) đã quyết định đặt mua trước hơn 1 tỷ liều vaccine ngừa COVID-19 của 6 hãng dược nhưng trong số này không có tên một loại vaccine nào của Trung Quốc. Theo giải thích của Ủy ban châu Âu, Trung Quốc không đáp ứng được đầy đủ các tiêu chuẩn đề ra là phải có một đơn vị sản xuất trên lãnh thổ châu Âu.

Stephan De Keersmaecker - phát ngôn viên về y tế công cộng, an toàn thực phẩm và giao thông của Ủy ban châu Âu - nhắc lại bài học khẩu trang là một ví dụ điển hình. Khi dịch bệnh bùng phát, châu Âu đã ngỡ ngàng phát hiện những vấn đề về cung ứng và cất trữ khẩu trang. Theo ông, “nếu có một đơn vị sản xuất trên lãnh thổ châu Âu, việc phân phối sẽ được tiến hành nhanh hơn”. Hơn nữa, bào chế vaccine chưa bao giờ là một thế mạnh của Trung Quốc, dù rằng có rất nhiều loại thuốc dành cho châu Âu được sản xuất từ nước này.

Cho dù loại vaccine nào được đưa ra để tiêm chủng đầu tiên thì vẫn còn một câu hỏi cuối cùng mà các nhà khoa học chưa thể trả lời: Có bao nhiêu người sẽ từ chối tiêm chủng? Theo nghiên cứu của giới khoa học, hiện có một lượng lớn người dân ở nhiều quốc gia không sẵn sàng tiêm chủng vaccine ngừa COVID-19, thậm chí số người sẵn sàng tiêm chủng đã giảm từ 77% xuống hơn 70% trong vài tháng qua.

Quang Nguyễn

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.