Trung Quốc nghiên cứu thành công biến đổi gene phôi thai người

Lần đầu tiên, một nhóm nhà khoa học Trung Quốc đã sử dụng công nghệ gọi là CRISPR/Cas9 để can thiệp thành công vào hệ gene phôi thai người và biến đổi một gene đặc biệt gây chứng rối loạn máu hay thiếu máu di truyền (beta thalassaemia) chết người. Nhưng, họ cũng tuyên bố vẫn còn nhiều vấn đề cần phải giải quyết cho nên công nghệ khó có thể được ứng dụng rộng rãi trong tương lai gần.

Một số người tin rằng vào một ngày nào đó kỹ thuật sẽ được sử dụng để loại bỏ những bệnh di truyền nguy hiểm chết người, trong khi số khác lo ngại về vấn đề đạo đức cũng như sẽ dẫn đến những hậu quả không lường trước được. Kết quả nghiên cứu của nhóm nhà khoa học Trung Quốc được công bố lần đầu tiên trên tạp chí Protein and Cell hôm 18/4, sau khi bị tạp chí Nature and Science từ chối vì lý do đạo đức.

Nghiên cứu can thiệp gene phôi thai người của Trung Quốc gây lo ngại về đạo đức.

Nghiên cứu can thiệp gene phôi thai người của Trung Quốc gây lo ngại về đạo đức.

Sử dụng các phôi thai không phát triển có được từ kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), nhóm nhà khoa học Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Junjiu Huang - nhà nghiên cứu di truyền học Đại học Sun Yat-sen ở Quảng Châu - tiến hành tiêm vào phôi thai enzyme Cas9 được lập trình để xử lý một gene đặc biệt.

Cùng với một phân tử khác cũng được đưa thêm vào phôi thai, mũi tiêm này có thể sửa chữa hay thay thế các gene được coi là gây ra vấn đề cho sức khỏe con người. Trước đây, kỹ thuật này từng được sử dụng để thử nghiệm trên các tế bào con người và phôi thai động vật. Nhưng, đây là lần đầu tiên thử nghiệm thành công trên phôi thai người và có thể mở đường cho các nhà khoa học trên thế giới sử dụng kỹ thuật để xử lý các gene của phôi thai có được từ IVF trước khi chúng được cấy vào tử cung người mẹ.

George Daley, nhà sinh học tế bào gốc Trường Y - Đại học Harvard (Mỹ), phát biểu trên tạp chí Nature: "Tôi tin đây là báo cáo đầu tiên về công nghệ CRISPR/Cas9 được ứng dụng cho phôi thai người trước cấy ghép. Nghiên cứu được coi là bước ngoặt quan trọng song cũng là cảnh báo thận trọng cho bất cứ ai nghĩ rằng công nghệ đã sẵn sàng để thử nghiệm loại bỏ các gene gây bệnh tật". Nhóm nhà nghiên cứu Trung Quốc thử nghiệm với 86 phôi thai và cho phép chúng có 48 giờ để phản ứng. Cuối cùng, họ chỉ cấy ghép thành công ở 28 phôi thai, có nghĩa là tỉ lệ thành công còn thấp buộc công trình nghiên cứu phải ngưng lại.

Edward Lanphier, Chủ tịch Sagamo BioSciences (trái) và nhà nhân chủng học Francis Galton, cha đẻ thuyết ưu sinh.
Edward Lanphier, Chủ tịch Sagamo BioSciences (trái) và nhà nhân chủng học Francis Galton, cha đẻ thuyết ưu sinh.

Giáo sư Junjiu Huang trình bày: "Nếu muốn xử lý đối với phôi thai bình thường, anh cần phải chắc chắn tỷ lệ thành công gần 100%. Đó là lý do tại sao chúng tôi ngưng cuộc nghiên cứu. Chúng tôi nghĩ rằng điều kiện chưa chín muồi".

Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất có các nhà khoa học mơ tưởng đến công trình "không thể tưởng tượng nổi" là sửa đổi gene của trứng, tinh trùng và phôi thai. Ví dụ, có ít nhất một trung tâm di truyền học của Mỹ đang có thí nghiệm tương tự nhưng được giữ bí mật. Tháng 3 vừa qua, một nhà báo của MIT Technology Review tiết lộ đội ngũ nhà khoa học của Trường Y - Đại học Havard thí nghiệm sử dụng công nghệ CRISPR đối với mô buồng trứng, có thể bao gồm cả các tế bào trứng song công trình vẫn chưa đủ thành công để công bố trong cộng đồng khoa học thế giới.

Các nhà khoa học cũng lo ngại công nghệ có thể làm xuất hiện một dạng "thuyết ưu sinh" mới - học thuyết nổi tiếng được nhà nhân chủng học người Anh Francis Golton đề xuất vào năm 1883 và sau đó bị Đức Quốc xã lợi dụng để tàn sát những dân tộc mà bọn chúng coi là "hạ đẳng". Ngoài ra, một số nhà khoa học cảnh báo hoạt động thay đổi gene bừa bãi có thể dẫn đến nguy cơ con người tuyệt chủng!

Edward Lanphier, Chủ tịch Sagamo BioSciences kiêm Chủ tịch Hội Liên hiệp Y học tái tạo ở Washington DC., bình luận trên tạp chí Nature: "Chúng ta là con người chứ không phải những con chuột biến đổi gene. Chúng ta tin rằng có một vấn đề đạo đức cơ bản đối với việc vượt qua ranh giới để biến đổi gene phôi thai người".

Vào buổi bình minh của công nghệ gene cách đây 42 năm, các nhà khoa học đã cố gắng tránh vượt qua ranh giới đạo đức như thế. Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học có nỗ lực thay đổi cấu trúc gene phôi thai người với một công nghệ để từ đó cho phép thay đổi di truyền cho các thế hệ con cháu.

Mối lo ngại về đạo đức xung quanh vấn đề thao tác gene các tế bào sinh sản trở nên nghiêm trọng đến mức nhiều nhà khoa học và nhà đạo đức sinh học thúc bách các đồng nghiệp phải tiến hành đối thoại với giới lãnh đạo công nghiệp công nghệ sinh học, giới lãnh đạo chính trị, cộng đồng khoa học thế giới và công chúng về việc liệu có thể chấp nhận hành động can thiệp gene phôi thai người hay không. Nghiên cứu thay đổi gene phôi thai người bị luật pháp nhiều nước trên thế giới, trong đó có Anh, nghiêm cấm nhưng lại được cho phép ở Mỹ và Trung Quốc.

Duy Ân (tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.