Trung Quốc hoàn thành hệ thống định vị đầy tham vọng

Với 30 vệ tinh định vị hiện hoạt động liên tục trên quỹ đạo Trái đất, hệ thống định vị Bắc Đẩu-3 của Trung Quốc được dự báo sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ với các hệ thống định vị trước đó như GPS của Mỹ, GLONASS của Nga và Galileo của liên minh châu Âu (EU).

Sáng 23-6 được xem là một dấu mốc quan trọng của ngành khoa học-công nghệ Trung Quốc khi nước này đã phóng thành công vệ tinh cuối cùng, vệ tinh thứ 30 của hệ thống định vị toàn cầu Bắc Đẩu-3. Theo hãng tin SCMP, hệ thống định vị Bắc Đẩu-3 có khả năng cung cấp dịch vụ định vị dân sự chuẩn xác trong phạm vi 10 cm ở Trung Quốc và khu châu Á-Thái Bình Dương, so với sai số tối đa 30 cm của GPS.

Để đạt được độ chuẩn xác như vậy, ngoài việc sử dụng các vệ tinh hoạt động ở quỹ đạo Trái đất tầm trung (MEO) như các hệ thống vệ tinh định vị khác, Bắc Đẩu còn sử dụng 3 vệ tinh ở quỹ đạo địa tĩnh (GEO) và 3 vệ tinh ở quỹ đạo đồng bộ trái đất nghiêng (IGSO) giúp tăng khả năng "nhìn thấy" các thiết bị. Đây cũng là thế hệ vệ tinh định vị dẫn đường thứ ba mà Trung Quốc tự nghiên cứu phát triển trong chương trình xây dựng Bắc Đẩu, trước đó là hệ thống Bắc Đẩu-1 (gồm 4 vệ tinh thử nghiệm và dừng hoạt động từ năm 2012) và hệ thống Bắc Đẩu-2 có 14 vệ tinh vẫn đang hoạt động.

Ngoài chức năng định vị và dẫn đường, hệ thống vệ tinh định vị dẫn đường Bắc Đẩu-3 của Trung Quốc còn được dùng trong nhiều lĩnh vực như logistics, canh tác chính xác, giám sát biển, an ninh đô thị cũng như phục vụ cứu hộ, cứu nạn.

Mô phỏng hệ thống vệ tinh Bắc Đẩu của Trung Quốc. Ảnh: ITN.
Mô phỏng hệ thống vệ tinh Bắc Đẩu của Trung Quốc. Ảnh: ITN.

Ý tưởng tạo ra hệ thống Bắc Đẩu được Trung Quốc lên kế hoạch từ những năm 1990 nhằm giảm sự phụ thuộc vào GPS của Mỹ. Tuy nhiên, giới hạn hiện không nằm ở đó nữa. Với mức đầu tư vượt 10 tỷ USD, Bắc Đẩu đã biến Trung Quốc thành thế lực có thể thách thức Mỹ ở thị trường cung cấp dịch vụ định vị với doanh thu tỷ USD mỗi năm.

Andrew Dempster, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kỹ thuật vũ trụ Australia cho rằng việc xây dựng hệ thống định vị chậm hơn Mỹ và Nga giúp Trung Quốc nắm lợi thế về kinh nghiệm cũng như tận dụng tiến bộ khoa học công nghệ trong những năm gần đây. Theo Dempster, những lợi thế của Bắc Đẩu so với các đối thủ GPS (phóng vệ tinh đầu tiên năm 1978, vận hành từ 1995), GLONASS (phóng vệ tinh đầu tiên từ năm 1982, vận hành từ 1995) và Gelileo (phóng vệ tinh từ năm 2011) nằm ở băng thông cao, độ chính xác và khả năng bảo trì dễ dàng.

Với mô tả hệ thống định vị Bắc Đẩu-3 là "tài sản của toàn thế giới và nhân loại", báo chí Trung Quốc cho biết dịch vụ của Bắc Đẩu hiện đã được sử dụng ở 120 quốc gia, trong đó có nhiều nước tham gia sáng kiến "Vành đai, con đường" do Chủ tịch Tập Cận Bình khởi xướng từ năm 2013 nhằm tạo ra phiên bản "con đường tơ lụa" thời hiện đại. Tại Trung Quốc, hơn 70% điện thoại di động kích hoạt Bắc Đẩu tính tới năm 2019. Hàng triệu taxi, xe bus, xe tải cũng nhận tín hiệu Bắc Đẩu.

Trong khi đó, Thái Lan và Pakistan là hai quốc gia nước ngoài đầu tiên ký kết sử dụng hệ thống từ năm 2013. "Việc vận hành đầy đủ Bắc Đẩu-3 là một sự kiện lớn. Đây rõ ràng là dự án đầu tư lớn của Trung Quốc giúp nước này độc lập khỏi các hệ thống của Mỹ và châu Âu", nhà thiên văn học Jonathan McDowell tại Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian (Mỹ) bình luận, theo Tân Hoa xã.

Cũng cần khẳng định, việc Bắc Đẩu-3 đi vào hoạt động đầy đủ rõ ràng sẽ giúp Trung Quốc đảm bảo an toàn hoạt động liên lạc quân sự và cải thiện mức độ chính xác các loại vũ khí của nước này, đặc biệt tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhất là trong bối cảnh cuộc cạnh tranh với Mỹ ngày càng diễn ra khốc liệt ở nhiều lĩnh vực.

Tờ SCMP từng mô tả việc xây dựng Bắc Đẩu đã được thúc đẩy mạnh mẽ bởi một sự cố "đáng quên" vào năm 1996, khi quân đội Trung Quốc mất dấu 2 quả tên lửa trong một cuộc tập trận vì sự gián đoạn của GPS mà đến nay vẫn chưa rõ do sự cố kỹ thuật hay do yếu tố con người, bởi GPS được kiểm soát bởi Chính phủ Mỹ và họ có thể ngắt dịch vụ trong các trường hợp khẩn cấp. Lầu Năm Góc cũng không hề giấu giếm họ đã hạ cấp độ chính xác của GPS để sử dụng cho các mục đích dân sự, khiến các thiết bị nước ngoài khó đạt được độ chính xác cần thiết.

Mô phỏng hệ thống vệ tinh Bắc Đẩu của Trung Quốc. Ảnh: ITN.
Mô phỏng hệ thống vệ tinh Bắc Đẩu của Trung Quốc. Ảnh: ITN.

Theo tờ CNBC của Mỹ, sự xuất hiện của Bắc Đẩu-3 sẽ giúp Trung Quốc tự tin hơn trong trường hợp bùng phát căng thẳng với Mỹ hoặc các đồng minh của Mỹ. "Ảnh hưởng đáng kể nhất mà nó mang lại là sự độc lập. Trung Quốc đã có hệ thống vệ tinh vững chắc và sẵn sàng hoạt động khi có xung đột xảy ra", giáo sư Christopher Newman của Đại học Northumbria (Anh) nhận định.

Hệ thống định vị hiện đại cũng được cho là một công cụ để Trung Quốc gia tăng khả năng trinh sát. Tờ SCMP tuần trước dẫn tiết lộ của một tướng không quân Mỹ xác nhận các máy bay do thám U-2 tối tân của nước này có hệ thống dẫn đường sử dụng dữ liệu từ cả hệ thống GPS, GLONASS của Nga và Bắc Đẩu của Trung Quốc trong trường hợp cần thiết.

Không bên nào xác nhận liệu hệ thống Bắc Đẩu có thể tìm ra vị trí của những chiếc U-2 khi nó nhận tín hiệu hay không, song các chuyên gia cho rằng khả năng này không nên được loại trừ.

Thái Hà

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.