Trung Đông và Bắc Phi trong kỷ nguyên cạnh tranh công nghệ nước lớn

Cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung đang trở thành tâm điểm của cuộc cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế đứng đầu thế giới. Sự tách rời này chắc chắn sẽ kéo theo ảnh hưởng tới các nước xung quanh và Trung Đông không nằm ngoài vòng xoáy đó.

Khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA) đã trở thành một trung tâm cho việc tiếp cận công nghệ của Trung Quốc. Trong những năm qua, Trung Quốc đã đầu tư rất nhiều vào đường sắt, cảng và ngành năng lượng của MENA. Tuy nhiên, nếu không có kết nối Internet, phần mềm và an ninh mạng, phần lớn kiến trúc này sẽ không thể hoạt động hiệu quả. Với tác động của cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung đang ngày một được cảm nhận rõ, MENA đang dần nổi lên thành tâm điểm chú ý.

Đặc điểm ngành công nghệ khu vực

Theo Mohammed Soliman - Giám đốc Chương trình Công nghệ chiến lược và An ninh mạng của Viện Trung Đông (MEI) - hiện có ba đặc điểm chính sẽ định hình tương lai ngành công nghệ khu vực.

Trung Đông và Bắc Phi trong kỷ nguyên cạnh tranh công nghệ nước lớn -0
Khu vực Trung Đông và Bắc Phi hướng tới tự chủ trong lĩnh vực công nghệ giữa cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung.

Thứ nhất, chiến tranh mạng đã trở thành điển hình phổ biến ở Trung Đông bởi bối cảnh địa chính trị đầy thách thức của khu vực. Các nước trong khu vực đang phải mở rộng các “công cụ” chiến tranh để đạt được hoặc duy trì vị trí thích hợp hơn cho mình. “Chiến tranh mạng” là lựa chọn có chi phí ít tốn kém hơn để hiện thực hóa các mục tiêu địa chính trị mà không cần viện đến các phương tiện quân sự thông thường.

Thứ hai, MENA đang chứng kiến sự phân chia kỹ thuật số ngày càng lớn. Khu vực vùng Vịnh (Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arập thống nhất) đã mở đường với tư cách là người dẫn đầu trong MENA thông qua các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, 5G và đám mây. Theo sau vùng Vịnh là Bắc Phi, nơi các quốc gia đang tích cực làm việc để tận dụng nhân khẩu học và nguồn tài chính hạn chế của họ để xây dựng ngành kỹ thuật số. Ngược lại, Levant (Iraq, Libang, Syria) là tiểu vùng bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi sự chênh lệch về công nghệ và tụt hậu so với cả vùng Vịnh và Bắc Phi.

Thứ ba, chủ quyền kỹ thuật số và công nghệ là những tiêu chuẩn mới. Các quốc gia vùng Vịnh là những người dẫn đầu ở Trung Đông khi họ tìm cách thiết lập một hệ sinh thái công nghệ linh hoạt hơn bằng cách đầu tư vào Mạng truy cập vô tuyến mở (RAN) để đa dạng hóa các thành phần của hệ sinh thái 5G của họ. Do đó, họ có thể tránh được hậu quả từ cuộc chiến công nghệ Mỹ-Trung, xây dựng chuỗi cung ứng địa phương và theo đuổi các chính sách nội địa hóa dữ liệu.

Những thách thức khu vực

Những đặc điểm nói trên cũng có mối liên hệ chặt chẽ với một số rủi ro trong bối cảnh công nghệ khu vực. Đầu tiên, một cuộc chuyển đổi kỹ thuật số để đáp ứng tham vọng của khu vực, đặc biệt là tham vọng của các quốc gia vùng Vịnh, sẽ yêu cầu huy động và duy trì lực lượng lao động có khả năng kỹ thuật số. Việc tìm nguồn cung ứng nhân lực này trong thời đại cạnh tranh gay gắt để thu hút nhân tài toàn cầu vẫn là một thách thức đối với toàn khu vực và đặc biệt là đối với các tiểu vùng Levant và Bắc Phi vốn đã “chảy máu” chất xám.

Khu vực này cần cách tiếp cận hai mặt để xây dựng lực lượng lao động có khả năng kỹ thuật số, kết hợp cả khả năng tiếp cận chuyên môn hóa kiến thức kỹ thuật số tại các tổ chức học thuật địa phương và thu hút đội ngũ lãnh đạo nước ngoài có kinh nghiệm có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi đó. Ở vùng Vịnh, chất lượng cuộc sống cao hơn và môi trường công nghệ phát triển hơn khiến cho nơi này trở thành một lựa chọn hấp dẫn hơn. Trong khi đó, ở Bắc Phi và Levant, môi trường công nghệ kém phát triển, bất ổn kinh tế và bất ổn chính trị đang khuyến khích nhân tài theo đuổi các cơ hội tốt hơn ở nước ngoài.

Cạnh tranh giữa các cường quốc sẽ tiếp tục định hình sâu sắc bối cảnh kỹ thuật số khu vực. Trong lịch sử, các cường quốc đã thể hiện sự quan tâm đến việc duy trì sự tham gia của họ vào chuỗi cung ứng Trung Đông, các sáng kiến phát triển kinh tế và động lực địa chính trị. Trong nhiều thập kỷ, các công ty kỹ thuật số Mỹ đã làm việc trên một mạng kỹ thuật số mở rộng kết nối họ với vùng Vịnh và Israel. Và gần đây, công ty công nghệ lớn của Trung Quốc đã đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng mạng kỹ thuật số và điện toán đám mây của MENA, cho thấy mong muốn của Bắc Kinh củng cố vai trò là nhà cung cấp công nghệ cho khu vực.

Khi Trung Đông đối mặt với thách thức trong việc lèo lái giữa những khó khăn và cơ hội do sự tách rời công nghệ Mỹ-Trung mở ra, một câu hỏi khác xuất hiện: Liệu khu vực này có tiếp tục cam kết với chính sách làm bạn với Mỹ hay theo đuổi các mối quan hệ mới lạ với các đối tác trong thời đại đa cực hơn? Rủi ro thứ hai có lẽ là mối quan tâm trực tiếp hơn. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã xác định đi theo con đường “tách rời” công nghệ. Trong tình trạng bế tắc căng thẳng này, các nền kinh tế mới nổi có thể cố gắng phòng ngừa rủi ro và xây dựng liên minh để vượt qua cơn bão. Tuy nhiên, trên thực tế, một canh bạc như vậy sẽ tiếp tục tốn kém và chứa đầy những trở ngại về hậu cần và “bom mìn” địa chính trị. Các câu hỏi như ai sẽ cung cấp và xây dựng cơ sở hạ tầng 5G/6G của khu vực sẽ liên quan đến các tính toán địa chính trị thay vì kinh tế thuần túy.

Thách thức đáng chú ý nhất đối với các quốc gia Trung Đông và Bắc Phi sẽ là điều hướng giữa Mỹ và Trung Quốc sao cho hậu quả của cuộc cạnh tranh quyền lực lớn này không cản trở các nỗ lực chuyển đổi kỹ thuật số của khu vực.

Bích Hạnh (Tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.