Trung Đông đang thay đổi

Làn sóng biểu tình tại Dải Gaza, chính sách mới của Mỹ với Israel, Palestine, Iran cùng những diễn biến mới nhất ở Syria, Yemen... đang khiến tình hình Trung Đông đứng trước ngã rẽ mới với những âm mưu, hành động mới từ các quốc gia trong và ngoài khu vực.

Ai đang đào sâu mâu thuẫn ở Trung Đông

Đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thỏa thuận hạt nhân Iran luôn là cái “gai”. Với việc rút khỏi thỏa thuận và tái áp đặt trừng phạt, ông D.Trump có nguy cơ đẩy khu vực Trung Đông vào tình huống tồi tệ. Quyết định rút khỏi Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) với Iran không phải là lần đầu tiên ông từ bỏ một hiệp định quốc tế.

Từ Hiệp định xuyên Thái Bình Dương (TPP) đến Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu, việc phá vỡ các khuôn khổ đa phương đã trở thành “đặc trưng” của ông. Việc Tổng thống D.Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi JCPOA và chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv về Đông Jerusalem được cho là 2 động thái trực tiếp nhất đang đào sâu mâu thuẫn ở Trung Đông.

Có thể nói, vấn đề Trung Đông sẽ viết lại quan hệ tam giác Mỹ-Âu-Nga, vấn đề hạt nhân Iran, vấn đề Syria sẽ không dẫn đến việc phân tách giữa Brussels, Paris, Berlin và Washington. Trong thời điểm chính quyền D.Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran và kiểm nghiệm sự đồng thuận của phương Tây trong các vấn đề liên quan, sự phối hợp giữa Trung Quốc và Nga trong bối cảnh rối ren của Trung Đông càng quan trọng hơn.

Thời gian tới, Moskva và Bắc Kinh có thể một bên về quân sự, một bên về ngoại giao, thúc đẩy sự ổn định và phát triển của  khu vực Tây Á-Bắc Phi, sẽ là chủ đề then chốt trong cục diện mới của thế giới.

Ở tầm lớn hơn, sức mạnh tổng hợp, ảnh hưởng ngoại giao của Mỹ hiện nay không thể cùng lúc gây sức ép lên cả Nga và Trung Quốc; giữa Bắc Kinh và Moskva, giữa hai phần Đông và Tây của lục địa Âu-Á. Đến nay, ông D.Trump vẫn chưa cho dư luận thấy rõ rằng Washington thực hiện chiến lược “tái cân bằng” trên hành trình "trở lại châu Á-Thái Bình Dương".

Qua cách hành xử của Mỹ với Trung Đông, thời gian tới, dự báo mô hình đối lập với một bên là Mỹ-Israel-Saudi Arabia, một bên là Nga-Iran-Syria ngày càng căng thẳng; mâu thuẫn giữa Sunni-Shi'ite cũng ngày càng nan giải hơn so với cuộc chiến tranh Iran-Iraq. Trong đó, trách nhiệm của ông D.Trump là lớn nhất vì những sai lầm mà ông phạm phải cũng là "khó chữa nhất".

Khủng hoảng và cơ hội

Rõ ràng, JCPOA là cái cớ Mỹ lợi dụng tạo xung đột giữa Mỹ và Iran. Với sự suy yếu về kinh tế của Iran, cả Israel và Saudi Arabia đang tận dụng cơ hội để xóa bỏ ảnh hưởng của Tehran trong khu vực cũng như sự hỗ trợ cho các lực lượng phiến quân bao gồm cả lực lượng Hezbollah ở Liban và Syria, lực lượng du kích theo dòng Shi'ite ở Iraq và Houthi ở Yemen. Vì vậy không có gì lạ khi Israel là quốc gia đầu tiên lên tiếng ủng hộ quyết định nói trên của ông D.Trump, tiếp đến là Saudi Arabia.

Đối với Iran, cuộc khủng hoảng Gaza là cơ hội để Iran thể hiện rằng việc triển khai quân đội ở nước ngoài là cần thiết. Cuộc khủng hoảng này gây phương hại tới Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas nhưng lại là mở ra cánh cửa cho Hamas và đằng sau Hamas là Iran.

Cũng với lý do này, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cũng đang sử dụng cuộc khủng hoảng Gaza để củng cố uy tín của mình trong mắt người Hồi giáo; lợi dụng vấn đề Palestine để cản trở kế hoạch của Israel.

Người phụ nữ Palestine “cô đơn” và bất lực trước một nhóm binh sĩ Israel. Ảnh: Daily Mail.
Người phụ nữ Palestine “cô đơn” và bất lực trước một nhóm binh sĩ Israel. Ảnh: Daily Mail.

Đối với Qatar, quốc gia đang bị phong tỏa này có cơ hội để lấy lại phần nào ảnh hưởng bị mất. Nước này từng là nhà tài trợ lớn nhất cho Gaza, trợ giúp hàng tỷ USD. Song, trong bối cảnh đang bị Saudi Arabia và các Tiểu Vương quốc Arập Thống nhất (UAE) phong tỏa với lý do nước này trợ giúp lực lượng khủng bố Hamas, Qatar đã phải tạm lùi lại. Giờ đây, cuộc khủng hoảng có thể mở cánh cửa để Qatar khôi phục phần nào sự ủng hộ và lấy lại danh tiếng là một cường quốc nhỏ song có sức nặng địa chính trị đáng kể.

Đối với Saudi Arabia và nhiều quốc gia Vùng Vịnh Arập, vấn đề Palestine cản trở ý định mới manh nha của họ là gây dựng một liên minh với Israel để đối phó với kẻ thù chung Iran. Cuối cùng là đối với bản thân Israel, cuộc khủng hoảng Gaza không còn là thách thức quốc phòng nổi bật. Mối quan ngại lớn hơn là Iran, và những gì mà nước này có thể làm trong bối cảnh Tehran đang gây dựng ảnh hưởng tại Syria và đe dọa biên giới phía Bắc của Israel. Những cơ hội hay rủi ro địa chính trị mà các các cường quốc khu vực có thể thu được sẽ thay đổi tùy theo nhu cầu của bản thân họ vào từng thời điểm.

Một trong những đối tác quan trọng của Trung Đông là Liên minh châu Âu (EU) cũng đã bị kẹp ở giữa. Không có gì ngạc nhiên khi gần đây Thủ tướng Đức Angela Merkel cũng đã nhận định rằng tình hình ở Trung Đông cho thấy những năm tháng người châu Âu dựa vào Mỹ và quân đội Mỹ đã kết thúc.

Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng cho rằng, người châu Âu phải chủ động hơn trong các lĩnh vực ngoại giao và quốc phòng thì chắc chắn "lời nói sẽ đi đôi với việc làm". Quyết định của Tổng thống Mỹ D.Trump về Jerusalem và JCPOA được coi như cú đòn thứ ba nhằm vào nền kinh tế châu Âu trong vòng 6 tháng qua.

Các doanh nghiệp châu Âu cũng sẽ phải chịu đựng hậu quả về quyết định rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran của ông D.Trump vì doanh nghiệp sẽ có 6 tháng để ngừng tất cả các hoạt động với Iran. Ngày 17-5, hãng vận tải dầu Maersk Tankers của Đan Mạch thông báo sẽ ngừng hoạt động kinh doanh tại Iran. Maersk công bố quyết định trên chỉ 1 ngày sau khi tập đoàn năng lượng khổng lồ của Pháp, Total cùng nhiều doanh nghiệp châu Âu tiết lộ ý định rút khỏi Iran trước khi các lệnh trừng phạt áp dụng trở lại.

MSC, hãng vận tải biển lớn thứ 2 thế giới chỉ sau Maerk ngày 16-5 cũng tuyên bố ngừng nhận đơn vận chuyển hàng mới tới Iran. Nhiều tập đoàn lớn trên thế giới dự kiến cũng sẽ giảm hoạt động kinh doanh tại Iran như hãng bảo hiểm Allianz, hãng công nghệ Siemens.

Phát biểu ngày 17-5 bên lề Hội nghị thượng đỉnh EU tại thủ đô Sofia của Bulgaria, một nhà ngoại giao EU cho biết khối này hiện đang đứng giữa 2 luồng quan điểm là đáp trả Mỹ hoặc tiếp tục duy trì đối thoại với Washington. Cho dù tuyên bố bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp châu Âu và khẳng định Mỹ không thể  hành động đơn phương, song rõ ràng, Mỹ vẫn là một thế lực để tất cả các bên phải tính tới.

Hoa Huyền

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?