Trung Đông đang thay đổi

Làn sóng biểu tình tại Dải Gaza, chính sách mới của Mỹ với Israel, Palestine, Iran cùng những diễn biến mới nhất ở Syria, Yemen... đang khiến tình hình Trung Đông đứng trước ngã rẽ mới với những âm mưu, hành động mới từ các quốc gia trong và ngoài khu vực.

Ai đang đào sâu mâu thuẫn ở Trung Đông

Đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thỏa thuận hạt nhân Iran luôn là cái “gai”. Với việc rút khỏi thỏa thuận và tái áp đặt trừng phạt, ông D.Trump có nguy cơ đẩy khu vực Trung Đông vào tình huống tồi tệ. Quyết định rút khỏi Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) với Iran không phải là lần đầu tiên ông từ bỏ một hiệp định quốc tế.

Từ Hiệp định xuyên Thái Bình Dương (TPP) đến Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu, việc phá vỡ các khuôn khổ đa phương đã trở thành “đặc trưng” của ông. Việc Tổng thống D.Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi JCPOA và chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv về Đông Jerusalem được cho là 2 động thái trực tiếp nhất đang đào sâu mâu thuẫn ở Trung Đông.

Có thể nói, vấn đề Trung Đông sẽ viết lại quan hệ tam giác Mỹ-Âu-Nga, vấn đề hạt nhân Iran, vấn đề Syria sẽ không dẫn đến việc phân tách giữa Brussels, Paris, Berlin và Washington. Trong thời điểm chính quyền D.Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran và kiểm nghiệm sự đồng thuận của phương Tây trong các vấn đề liên quan, sự phối hợp giữa Trung Quốc và Nga trong bối cảnh rối ren của Trung Đông càng quan trọng hơn.

Thời gian tới, Moskva và Bắc Kinh có thể một bên về quân sự, một bên về ngoại giao, thúc đẩy sự ổn định và phát triển của  khu vực Tây Á-Bắc Phi, sẽ là chủ đề then chốt trong cục diện mới của thế giới.

Ở tầm lớn hơn, sức mạnh tổng hợp, ảnh hưởng ngoại giao của Mỹ hiện nay không thể cùng lúc gây sức ép lên cả Nga và Trung Quốc; giữa Bắc Kinh và Moskva, giữa hai phần Đông và Tây của lục địa Âu-Á. Đến nay, ông D.Trump vẫn chưa cho dư luận thấy rõ rằng Washington thực hiện chiến lược “tái cân bằng” trên hành trình "trở lại châu Á-Thái Bình Dương".

Qua cách hành xử của Mỹ với Trung Đông, thời gian tới, dự báo mô hình đối lập với một bên là Mỹ-Israel-Saudi Arabia, một bên là Nga-Iran-Syria ngày càng căng thẳng; mâu thuẫn giữa Sunni-Shi'ite cũng ngày càng nan giải hơn so với cuộc chiến tranh Iran-Iraq. Trong đó, trách nhiệm của ông D.Trump là lớn nhất vì những sai lầm mà ông phạm phải cũng là "khó chữa nhất".

Khủng hoảng và cơ hội

Rõ ràng, JCPOA là cái cớ Mỹ lợi dụng tạo xung đột giữa Mỹ và Iran. Với sự suy yếu về kinh tế của Iran, cả Israel và Saudi Arabia đang tận dụng cơ hội để xóa bỏ ảnh hưởng của Tehran trong khu vực cũng như sự hỗ trợ cho các lực lượng phiến quân bao gồm cả lực lượng Hezbollah ở Liban và Syria, lực lượng du kích theo dòng Shi'ite ở Iraq và Houthi ở Yemen. Vì vậy không có gì lạ khi Israel là quốc gia đầu tiên lên tiếng ủng hộ quyết định nói trên của ông D.Trump, tiếp đến là Saudi Arabia.

Đối với Iran, cuộc khủng hoảng Gaza là cơ hội để Iran thể hiện rằng việc triển khai quân đội ở nước ngoài là cần thiết. Cuộc khủng hoảng này gây phương hại tới Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas nhưng lại là mở ra cánh cửa cho Hamas và đằng sau Hamas là Iran.

Cũng với lý do này, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cũng đang sử dụng cuộc khủng hoảng Gaza để củng cố uy tín của mình trong mắt người Hồi giáo; lợi dụng vấn đề Palestine để cản trở kế hoạch của Israel.

Người phụ nữ Palestine “cô đơn” và bất lực trước một nhóm binh sĩ Israel. Ảnh: Daily Mail.
Người phụ nữ Palestine “cô đơn” và bất lực trước một nhóm binh sĩ Israel. Ảnh: Daily Mail.

Đối với Qatar, quốc gia đang bị phong tỏa này có cơ hội để lấy lại phần nào ảnh hưởng bị mất. Nước này từng là nhà tài trợ lớn nhất cho Gaza, trợ giúp hàng tỷ USD. Song, trong bối cảnh đang bị Saudi Arabia và các Tiểu Vương quốc Arập Thống nhất (UAE) phong tỏa với lý do nước này trợ giúp lực lượng khủng bố Hamas, Qatar đã phải tạm lùi lại. Giờ đây, cuộc khủng hoảng có thể mở cánh cửa để Qatar khôi phục phần nào sự ủng hộ và lấy lại danh tiếng là một cường quốc nhỏ song có sức nặng địa chính trị đáng kể.

Đối với Saudi Arabia và nhiều quốc gia Vùng Vịnh Arập, vấn đề Palestine cản trở ý định mới manh nha của họ là gây dựng một liên minh với Israel để đối phó với kẻ thù chung Iran. Cuối cùng là đối với bản thân Israel, cuộc khủng hoảng Gaza không còn là thách thức quốc phòng nổi bật. Mối quan ngại lớn hơn là Iran, và những gì mà nước này có thể làm trong bối cảnh Tehran đang gây dựng ảnh hưởng tại Syria và đe dọa biên giới phía Bắc của Israel. Những cơ hội hay rủi ro địa chính trị mà các các cường quốc khu vực có thể thu được sẽ thay đổi tùy theo nhu cầu của bản thân họ vào từng thời điểm.

Một trong những đối tác quan trọng của Trung Đông là Liên minh châu Âu (EU) cũng đã bị kẹp ở giữa. Không có gì ngạc nhiên khi gần đây Thủ tướng Đức Angela Merkel cũng đã nhận định rằng tình hình ở Trung Đông cho thấy những năm tháng người châu Âu dựa vào Mỹ và quân đội Mỹ đã kết thúc.

Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng cho rằng, người châu Âu phải chủ động hơn trong các lĩnh vực ngoại giao và quốc phòng thì chắc chắn "lời nói sẽ đi đôi với việc làm". Quyết định của Tổng thống Mỹ D.Trump về Jerusalem và JCPOA được coi như cú đòn thứ ba nhằm vào nền kinh tế châu Âu trong vòng 6 tháng qua.

Các doanh nghiệp châu Âu cũng sẽ phải chịu đựng hậu quả về quyết định rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran của ông D.Trump vì doanh nghiệp sẽ có 6 tháng để ngừng tất cả các hoạt động với Iran. Ngày 17-5, hãng vận tải dầu Maersk Tankers của Đan Mạch thông báo sẽ ngừng hoạt động kinh doanh tại Iran. Maersk công bố quyết định trên chỉ 1 ngày sau khi tập đoàn năng lượng khổng lồ của Pháp, Total cùng nhiều doanh nghiệp châu Âu tiết lộ ý định rút khỏi Iran trước khi các lệnh trừng phạt áp dụng trở lại.

MSC, hãng vận tải biển lớn thứ 2 thế giới chỉ sau Maerk ngày 16-5 cũng tuyên bố ngừng nhận đơn vận chuyển hàng mới tới Iran. Nhiều tập đoàn lớn trên thế giới dự kiến cũng sẽ giảm hoạt động kinh doanh tại Iran như hãng bảo hiểm Allianz, hãng công nghệ Siemens.

Phát biểu ngày 17-5 bên lề Hội nghị thượng đỉnh EU tại thủ đô Sofia của Bulgaria, một nhà ngoại giao EU cho biết khối này hiện đang đứng giữa 2 luồng quan điểm là đáp trả Mỹ hoặc tiếp tục duy trì đối thoại với Washington. Cho dù tuyên bố bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp châu Âu và khẳng định Mỹ không thể  hành động đơn phương, song rõ ràng, Mỹ vẫn là một thế lực để tất cả các bên phải tính tới.

Hoa Huyền

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.