Tránh tình trạng “ném đá ao bèo”

Chiến dịch “giành lại vỉa hè” cho người đi bộ

Liên tục trong nhiều ngày qua, Ban Chỉ đạo 197 các phường Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ba Đình (thành phố Hà Nội) đã tổ chức ra quân, quyết dẹp bỏ tình trạng lấn chiếm vỉa hè. Lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền và vận động các hộ kinh doanh ký cam kết thực hiện văn minh đô thị. Đồng thời, tiến hành tháo dỡ hàng trăm mái che và biển quảng cáo sai phép hoặc che khuất vỉa hè. Sau khi được lực lượng chức năng nhắc nhở và tuyên truyền về việc giữ gìn trật tự vỉa hè, các hộ kinh doanh đã chấp hành nghiêm, trả lại vỉa hè sự thông thoáng vốn có, giúp không gian đi lại của người dân thuận tiện hơn và cảnh quan phố phường trở nên gọn gàng, sạch đẹp.

Được biết, việc thí điểm xây dựng phường kiểu mẫu về trật tự, văn minh đô thị của thành phố Hà Nội lần này sẽ được triển khai theo 3 giai đoạn cụ thể: Giai đoạn 1 tập trung điều tra cơ bản, tuyên truyền, sắp xếp trật tự từ ngày 15/11/2025 đến 30/11/2025. Giai đoạn 2 tiến hành tổng kiểm tra, xử lý, giải tỏa các trường hợp vi phạm từ ngày 30/11/2025 đến 31/12/2025. Giai đoạn 3 duy trì công tác kiểm tra, phòng ngừa, ngăn chặn tái vi phạm từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 15/2/2026.

Nhiều người dân bày tỏ hy vọng với quyết tâm của cơ quan chức năng các cấp, tình trạng lấn chiếm vỉa hè sẽ được xử lý dứt điểm, góp phần xây dựng phố phường thông thoáng, văn minh và thuận tiện hơn cho người dân.

Bởi chỉ trong một tuần ra quân thí điểm tại 3 phường trung tâm, những con phố Hà Nội đã khoác lên mình một tấm áo mới, gọn gàng, sạch đẹp với lối đi thông thoáng đúng như dáng vẻ của một đô thị văn minh. Người đi bộ đã không còn phải luồn lách để được đi đúng phần đường dành cho mình. Vỉa hè cũng còn không còn nhếch nhác, ngổn ngang đồ đạc, xe cộ, bàn ghế, hàng hóa… của những cửa hàng lấn chiếm.

Chị Hoàng Yến ở Cầu Giấy, Hà Nội cho biết, vợ chồng chị cuối tuần hay lên phố cổ uống cafe, ăn sáng ở quán quen. 1 tuần trở lại đây, chị ngỡ ngàng khi thấy phố cổ sạch đẹp, gọn gàng, lung linh hơn. “Không còn tấp nập, xô bồ như trước, dù có hơi tiếc cái không khí buôn bán nhộn nhịp ở đây, nhưng tôi thấy đó là việc nên làm và lẽ ra phải làm từ rất lâu rồi”, chị Hoàng Yến cho biết.

Song thực tế cho thấy, trước đây, Hà Nội từng thực hiện nhiều chiến dịch nhằm lập lại trật tự đô thị, khắc phục việc chiếm dụng vỉa hè trái phép nhưng hầu hết đều rơi vào tình trạng “đánh trống bỏ dùi”. Nhiều nơi, ngay khi lực lượng chức năng vắng bóng, vỉa hè lại bị chiếm dụng, người đi bộ lại bị đẩy xuống lòng đường. Dù đang chiến dịch ra quân, thí điểm tại ba phường phố cổ, thế nhưng ở một số phường khác tình trạng lấn chiếm vỉa hè tận dụng làm nơi buôn bán, bãi đỗ xe vẫn ngang nhiên diễn ra.

Đơn cử như tại một số điểm dưới chân các nhà ga tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội và Cát Linh - Hà Đông, không gian công cộng vẫn bị chiếm dụng, vỉa hè bị biến thành các bãi trông giữ xe tự phát, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đặc biệt là cháy nổ.

Theo ghi nhận của phóng viên, dọc đường Kim Mã, cạnh đền Voi Phục, một bãi xe nằm ngay dưới tuyến đường sắt đô thị, chỉ cách mặt sàn nhà ga Cầu Giấy khoảng 5m. Toàn bộ vỉa hè khu vực này, kể cả lối tiếp cận điểm trung chuyển xe buýt, bị che khuất bởi các phương tiện đỗ ngày đêm.

Không chỉ xe máy, ô tô con, các bãi xe này còn nhận trông giữ cả xe tải, xe khách. Nhiều thời điểm, khu vực dừng, đón trả khách bị chiếm dụng hoàn toàn. Chỉ cần phương tiện tấp vào lề đường, lập tức có người ra trông giữ, thu phí 20.000 đồng/giờ đối với ô tô. Các bãi xe đều có người túc trực nhưng chỉ treo biển sơ sài, không ghi rõ đơn vị quản lý, không niêm yết giá, không có biện pháp phòng cháy chữa cháy theo quy định. Giá gửi xe theo tháng dao động từ 1,3 triệu - 1,5 triệu đồng/ô tô. Xe máy cũng được nhận trông với mức giá vài trăm nghìn đồng mỗi tháng.

Tương tự dưới chân ga Cầu Giấy của tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội cũng đang trở thành một “điểm nóng” về vi phạm trật tự đô thị bởi các bãi trông giữ xe trái phép. Ô tô đỗ chắn ngang vỉa hè, xe máy dựng san sát lòng đường, có thời điểm, cả xe khách cỡ lớn cũng dừng, đỗ dưới lòng đường, lấn cả làn ưu tiên dành cho xe buýt. Người đi bộ, người già, trẻ em, sinh viên… buộc phải bước xuống lòng đường, đối mặt trực tiếp với dòng phương tiện đông đúc, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông… Bãi đỗ xe này đã từng bị dẹp bỏ sau vụ cháy bãi xe ở gầm cầu Vĩnh Tuy nhưng chỉ được một thời gian lại đâu vào đó.

Chị Nguyễn Minh Nguyệt làm việc ở gần đó nên vẫn thường xuyên gửi xe ô tô ở đây vì công ty không có chỗ gửi xe. “Biết không cắm biển bãi đỗ xe của thành phố là bãi xe tự phát nhưng vì gần nơi làm việc nên tôi vẫn phải lựa chọn”, chị Nguyệt cho biết.

Trước cửa công viên Thủ lệ, ngay dưới chân ga đường sắt trên cao, bãi đỗ xe máy dù có biển báo được cấp phép thế nhưng khá lộn xộn. Việc tập trung bãi gửi xe máy trên vỉa hè vừa chiếm dụng đường đi của người đi bộ, vừa tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ ngay dưới chân ga đường sắt trên cao.

Tại khu vực ga Văn Khê cũng được tận dụng trông giữ xe máy cho người đi tàu điện, với mức phí khoảng 100.000 đồng/xe/tháng, vé lượt 10.000 đồng. Ngoài ra khu vực này cũng nhận trông giữ cả ô tô.

Đừng để “bắt cóc bỏ đĩa”

Sự xuất hiện trở lại của những bãi xe dưới gầm cầu, đặc biệt là dưới nhà ga tuyến đường sắt trên cao người dân nơm nớp lo sợ trước nguy cơ tiềm ẩn về cháy nổ, trực tiếp đe dọa an toàn kết cấu hạ tầng đường sắt đô thị. Đồng thời gây lộn xộn, mất mỹ quan đô thị.

Sau vụ cháy bãi xe tại gầm cầu Vĩnh Tuy ngày 30/8, người dân càng lo lắng hơn bao giờ hết. Còn nhớ vụ cháy bãi xe gầm cầu Vĩnh Tuy đã thiêu rụi khoảng 500 chiếc xe máy. Đây là phương tiện vi phạm giao thông (đã rút hết xăng trước khi lưu giữ) bị Công an thành phố tịch thu. Bãi xe này do Công ty TNHH một thành viên Khai thác điểm đỗ xe Hà Nội được thành phố Hà Nội giao quản lý, khai thác phục vụ trông giữ phương tiện. Tuy không có thiệt hại về người nhưng sức nóng từ đám cháy khiến hàng rào tôn bao quanh bãi xe đổ sập, nhiều vị trí dầm cầu Vĩnh Tuy bị ám khói đen, gây lo ngại về độ an toàn công trình.

Sau vụ cháy bãi xe gầm cầu Vĩnh Tuy, Sở Xây dựng Hà Nội đã có văn bản về việc triển khai chỉ thị 06 của Bộ Xây dựng, yêu cầu rà soát, xử lý nghiêm các vi phạm trong quản lý hành lang an toàn đường bộ, đồng thời xóa bỏ toàn bộ bãi xe dưới gầm cầu.

Sở này yêu cầu Ban Duy tu các công trình hạ tầng giao thông chủ trì phối hợp với các nhà thầu quản lý, bảo trì đường bộ và các cơ quan liên quan để tổng rà soát việc sử dụng hành lang an toàn đường bộ.

Ngày 4/9, Thủ tướng có công điện gửi các cơ quan liên quan về vụ cháy bãi trông giữ xe dưới gầm cầu Vĩnh Tuy (Hà Nội). Trong công điện, Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND Hà Nội rà soát ngay việc cấp phép và tổ chức quản lý bãi trông giữ xe trong vụ hỏa hoạn nêu trên; làm rõ nguyên nhân xảy ra vụ hỏa hoạn.

Đồng thời chính quyền thủ đô được yêu cầu có biện pháp xử lý nghiêm trách nhiệm của tổ chức, cá nhân vi phạm (nếu có) liên quan đến hoạt động cấp phép, quản lý, biện pháp bảo đảm phòng cháy chữa cháy bãi trông giữ xe dưới gầm cầu, gầm đường bộ. Qua đó có biện pháp bảo đảm an toàn công trình cầu theo đúng quy định.

UBND Thành phố Hà Nội còn được giao chỉ đạo rà soát toàn bộ các bãi trông giữ xe trên địa bàn, nhất là các bãi trông giữ xe dưới gầm cầu, gầm đường bộ để có biện pháp chấn chỉnh kịp thời theo đúng quy định, không để xảy ra các sự việc tương tự.

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được giao chỉ đạo rà soát toàn bộ các bãi trông giữ xe dưới gầm cầu, gầm đường bộ, có biện pháp chấn chỉnh, xử lý nghiêm các sai phạm (nếu có); chịu trách nhiệm toàn diện nếu để tồn tại hoạt động trông giữ xe dưới gầm cầu, gầm đường bộ trái quy định của pháp luật, làm uy hiếp an toàn công trình cầu đường bộ trên địa bàn.

Các bãi xe gầm cầu được dẹp một thời gian ngắn thì nay lại tái phạm, không chỉ tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, mất an toàn và thất thu ngân sách nhà nước mà còn chiếm dụng vỉa hè của người đi bộ. Vỉa hè vốn được quy hoạch cho người đi bộ, là không gian công cộng góp phần bảo đảm an toàn giao thông và mỹ quan đô thị thì nay đang bị “xẻ thịt” làm nơi buôn bán, đậu xe, dựng mái che, bày bàn ghế tràn lan.

Nhìn vào thực tế tại khu vực ga Cầu Giấy, ga Cát Linh, Ga Nhổn… không ít người dân đặt câu hỏi: vì sao vi phạm lại tồn tại dai dẳng như vậy? Liệu có tình trạng “nhờn luật”, xử phạt rồi cho tồn tại? Hay có sự buông lỏng quản lý của chính quyền cơ sở?

Một trong những nguyên nhân dễ nhận thấy là việc quản lý còn chồng chéo, trách nhiệm chưa được phân định rõ ràng. Bên cạnh đó, việc xử phạt chưa đủ sức răn đe, thậm chí có dấu hiệu nể nang, né tránh, khiến người vi phạm sẵn sàng “đóng phạt cho xong” rồi tiếp tục tái phạm. Nếu không chấm dứt tư duy làm theo phong trào, dẹp vỉa hè rất dễ rơi vào vòng luẩn quẩn.

Cũng cần nhìn nhận một cách thấu đáo rằng, nhu cầu đỗ xe và mưu sinh của người dân là có thật. Buôn bán, trà đá, café, ăn uống vỉa hè… cũng vốn là một nét văn hóa ăn sâu vào tiềm thức của người dân Hà Nội và nhiều địa phương, thành phố lớn. Tuy nhiên, không thể vì thế mà chấp nhận sự buông lỏng quản lý. Giải pháp căn cơ phải là vừa xử lý nghiêm vi phạm, vừa quy hoạch lại không gian đô thị một cách hợp lý: bố trí bãi đỗ xe hợp pháp, công khai, minh bạch; sắp xếp khu vực kinh doanh phù hợp; hướng dẫn người dân chuyển đổi phương thức mưu sinh theo đúng quy định. Với những tuyến phố đặc trưng văn hóa lâu đời, cần có sự quy hoạch chuẩn chỉ, có thể làm phố đi bộ, hoặc thí điểm kinh doanh vỉa hè theo giờ vừa thu hút khách du lịch, mang lại kinh tế cho thành phố, vừa đảm bảo văn minh đô thị… Khi có phương án thay thế rõ ràng, việc chấp hành sẽ thuận lợi hơn.

Dẹp vỉa hè, bãi xe tự phát không thể là chiến dịch ngắn ngày, càng không thể làm theo kiểu “đánh trống bỏ dùi”. Cần xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, gắn trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị, từng cá nhân quản lý địa bàn. Đồng thời, phải phát huy vai trò giám sát của người dân và báo chí, kịp thời phản ánh những điểm nóng, những biểu hiện buông lỏng hoặc tiêu cực trong quá trình thực thi. Một đô thị văn minh không thể tồn tại trên những vỉa hè bị lấn chiếm và những bãi xe tự phát vô tổ chức. Muốn lấy lại trật tự, kỷ cương đô thị, điều tiên quyết là sự quyết tâm thực chất, làm đến cùng. Chỉ khi nào việc dẹp vỉa hè được thực hiện đồng bộ, liên tục và minh bạch, mới có thể chấm dứt tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa” vốn khiến người dân mệt mỏi và mất niềm tin bấy lâu nay.