Tranh cãi về “xác ướp người ngoài hành tinh” ở Peru

Bí ẩn xung quanh các “xác ướp người ngoài hành tinh” ở Peru ngày càng thu hút sự quan tâm của dư luận và các nhà khoa học, nhất là sau khi kết quả phân tích dấu vân tay mới cho thấy rằng, hài cốt gây tranh cãi này có thể không phải là của con người.

Những rãnh chéo kỳ lạ trên đầu ngón tay và chân

Nhà báo, đồng thời là nhà nghiên cứu về người ngoài hành tinh Jaime Maussan đến từ Mexico  - người hồi năm ngoái đã trở thành chủ đề bàn tán khi phải giải trình trước Quốc hội Mexico về người ngoài hành tinh, mới đây lại gây tranh cãi khi công bố về hai  xác chết "không phải của con người" 1.000 năm tuổi ở Peru. Cùng với tuyên bố này, Jaime Maussan còn tìm đến sự trợ giúp của các nhà khoa học Mỹ và châu Âu để xác nhận tính xác thực của 2 xác ướp nói trên.

Khi trả lời phỏng vấn hãng Daily Mail, Jaime Maussan cho hay, các “phân tích chuyên sâu hơn đang được thực hiện” và ông đang kiện chính phủ Peru để giành quyền chuyển các thi thể đến các phòng thí nghiệm tiên tiến hơn ở Mỹ. Đồng thời, Jaime Maussan tiếp tục nhấn mạnh đến ý tưởng đã gây tranh cãi trong gần một thập kỷ qua là các xác ướp có thể là “con lai” giữa người ngoài hành tinh và con người bởi các mẫu vật thu thập được chứa “30% ADN chưa giải mãi mã được”.

Cũng theo Jaime Maussan, vụ kiện mà ông đang tiến hành với số tiền là 300 triệu USD dự kiến mất khoảng 8 tháng. Trong thời gian này, ông vẫn cùng các cộng sự là những nhà khoa học ở Mỹ, Mexico và châu Âu tiếp tục các cuộc thử nghiệm.

anh 3- mummies.jpg -0
Những xác ướp khó hiểu này không có hoa văn trên ngón tay giống với con người.

Cùng lúc này, phóng viên chuyên mảng khoa học của Daily Mail là Matthew Phelan đã công bố một số phát hiện gây tranh cãi. Đó là những rãnh chéo kỳ lạ được tìm thấy trên đầu ngón tay và ngón chân của một xác ướp được gọi là María. Luật sư, đồng thời cũng là nhà nghiên cứu Joshua McDowell, người đang cung cấp cho những tuyên bố của Matthew Phelan, đã kiểm tra María với sự trợ giúp của 3 giám định viên pháp y độc lập từ Mỹ cho hay: "Đây không phải là mẫu dấu vân tay truyền thống của con người. Chúng tôi không thấy bất kỳ vòng lặp hoặc vòng xoáy nào trên dấu vân tay của ngón tay hoặc ngón chân”.

Trên thực tế, phân tích dấu vân tay, hay dấu vân tay “ma sát” trên da, đã là một công cụ pháp y từ năm 300 trước Công nguyên ở Trung Quốc và được hệ thống hóa lại tại Mỹ từ năm 1902. Tuy nhiên, dấu vân tay của María không khớp với bất kỳ mẫu vân tay nào của con người đã biết. Nhà nghiên cứu Joshua McDowell, với kinh nghiệm sâu rộng trong phân tích dấu vân tay cũng đã xác nhận tính độc đáo của những mẫu vân tay này.

Theo các tài liệu ghi chép, María là một trong hơn nửa tá xác ướp “người ngoài hành tinh” được Jaime Maussan đưa giới thiệu. Xác ướp này được phát hiện phủ đầy đất diatomit - một loại bột hóa thạch còn sót lại từ sinh vật phù du. Joshua McDowell lưu ý rằng, “phần lớn cơ thể của xác ướp này được phủ đầy đất diatomit. Tuy nhiên, trên những ngón tay lộ ra các đường gờ biểu bì mà dường như chủ yếu là các đường thẳng”.

Mặc dù thừa nhận sự kỳ lạ của các mẫu đường gờ thẳng, Joshua McDowell và nhóm của ông vẫn nhấn mạnh sự cần thiết phải thận trọng khi đưa ra kết luận. “Có thể điều này liên quan đến cách bảo quản da của cô ấy”, Joshua McDowell nói.

anh 4- mummies.jpg -0
Mỗi bàn tay của các xác chết có ba ngón tay dài.

Những nghiên cứu gây tranh cãi

Các nghiên cứu và điều tra về sự kỳ lạ của các xác ướp ở Peru vẫn đang được tiến hành. Hãng tin Reuters hồi đầu năm đã đăng tải một bài viết của tác giả Marco Aquino dựa trên những phát biểu của nhà khảo cổ học tại Viện Y học Pháp lý và Khoa học Pháp y của Peru Flavio Estrada rằng, “xác ướp người ngoài hành tinh” ở Peru thực chất là búp bê làm từ xương người. Flavio Estrada mô tả, cặp xác ướp với bàn tay ba ngón riêng biệt thực chất là búp bê làm từ xương động vật ở Trái đất được ghép lại với nhau bằng keo tổng hợp hiện đại.

"Nền văn hóa của chúng ta trong quá khứ đã tạo ra Machu Picchu. Nền văn hóa của chúng ta trong quá khứ đã tạo ra Nazca Lines, họ không cần bất kỳ sự giúp đỡ nào của người ngoài hành tinh để làm điều đó. Những người đã thúc đẩy điều đó có lợi ích kinh tế và một số loại lợi ích khác", Flavio Estrada nói.

Tuy nhiên, Joshua McDowell vẫn một mực bác bỏ thông tin này vì cho rằng nó chưa thực sự thuyết phục và nếu “xác ướp người ngoài hành tinh” là giả thì cần phải có những bằng chứng sâu hơn. Vì thế,  Joshua McDowell đã đưa một nhóm chuyên gia người Mỹ đến Peru, bao gồm một cảnh sát điều tra đến thành phố Denver, một nhà nhân chủng học pháp y từ Maryland và cha của ông, tiến sĩ John McDowell, một bác sĩ nha khoa pháp y đã xác định danh tính các nạn nhân của vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001.

“Công việc của nhóm vẫn tiếp tục cho đến khi tìm cách khám phá bản chất thực sự của những “xác ướp người ngoài hành tinh”. Tôi đã đến Mexico một vài lần, dành nhiều ngày ở Peru. Nguồn gốc bí ẩn và đặc điểm khác thường của những di vật này vẫn đang tiếp tục gây tò mò cho các nhà nghiên cứu và công chúng, để lại nhiều câu hỏi chưa được giải đáp”, Joshua McDowell nói.

Cho đến nay, nhóm của Joshua McDowell đã làm nhiều xét nghiệm trong đó có việc quét thành phần hóa học của vật thể thông qua phương pháp huỳnh quang, một phương pháp tương tự như phần cứng trên tàu thám hiểm Mars Perseverance của NASA. Kỹ thuật không xâm lấn này đã trở nên nổi bật trong việc kiểm tra thành phần của vật liệu mà không phá hủy hoặc thay đổi vật liệu đó trong quá trình này. Nhưng các nhà nghiên cứu cũng thường xuyên báo cáo về những hạn chế của công nghệ này. Ví dụ, một nhóm các nhà khoa học môi trường ở Arizona (Mỹ) đã báo cáo vào năm ngoái rằng, các xét nghiệm huỳnh quang tia X di động của họ không xác định được chính xác hàm lượng kim loại crom, do hàm lượng sắt cao làm át đi tín hiệu của crom.

Tương tự như vậy, các nghiên cứu không xâm lấn được tiến hành trên các thi thể mà Jaime Maussan đưa ra trước Quốc hội Mexico đã khiến người đứng đầu Viện nghiên cứu khoa học sức khỏe của Hải quân Mexico tuyên bố chúng là "một bộ xương duy nhất chưa được ghép với các bộ phận khác". Nhưng Tiến sĩ John McDowell lại lưu ý rằng, tất cả các loại xét nghiệm quét không phẫu thuật này chỉ có thể cho các nhà khoa học biết một số thông tin về cấu tạo thực sự của những thi thể bất thường này.

“Chúng tôi đã tiến hành đánh giá bên ngoài tốt nhất có thể”, chuyên gia pháp y này cho biết và nhấn mạnh rằng, bất kỳ phân tích sâu hơn nào về các xác ướp đều phải được tiến hành “theo đúng tất cả các luật quốc tế liên quan đến các phát hiện khảo cổ học”.

anh5-mummies.jpg -0
Xác ướp được tìm thấy ở vùng Nazca của Peru.

Gần 30 năm qua, chính phủ Mỹ và Peru đã hợp tác chặt chẽ để giảm tình trạng buôn bán trái phép các hiện vật lịch sử và văn hóa vô giá của Peru, giải cứu hơn 2.000 vật phẩm bị cướp bóc và đánh cắp, hiện đã trả lại cho Peru. Chuyến đi của nhóm nghiên cứu do Joshua McDowell dẫn đầu hồi tháng 4 tới Peru đã xảy ra chuyện cảnh sát cùng giới chức Bộ Văn hóa Peru đột kích một cuộc họp báo với ý định tịch thu  một trong những xác ướp mới được trưng bày mang tên Montserrat. Sự việc này sau đó thúc đẩy tiến sĩ John McDowell viết một bức thư ngỏ gửi tới giới chức Peru thông qua bài đăng tải trên tờ La Noticia Perú, trong đó ông “kính cẩn yêu cầu những người có thẩm quyền tạo điều kiện đánh giá toàn diện tất cả các thực thể bị thu hồi này”.

“Làm việc cùng nhau chắc chắn sẽ cho phép chúng ta xác định xem bất kỳ thực thể nào trong số này là những khám phá khảo cổ độc đáo và có giá trị hay là trò lừa bịp tinh vi”, bức thư của tiến sĩ John McDowell có đoạn viết và cho biết, chìa khóa là “kiểm tra trực tiếp các mẫu vật không có chất gây ô nhiễm” bởi vấn đề ô nhiễm là một rủi ro đặc biệt cao liên quan đến việc xác định niên đại bằng carbon của những xác ướp bí ẩn này.

Trước đó, một công trình nghiên cứu tại Đại học Chicago đã nêu rõ, quá trình sử dụng sự phân rã phóng xạ của một đồng vị carbon, carbon-14, để ước tính thời điểm một sinh vật sống chết có thể dễ dàng bị phá vỡ bởi carbon từ các nguồn khác. Ngay cả một chút carbon dư thừa từ ô nhiễm cũng sẽ làm sai lệch đáng kể kết quả. Ví dụ, một mẫu vật có niên đại hàng triệu năm bị ô nhiễm chỉ bởi một lượng nhỏ carbon có thể đưa ra độ tuổi không hợp lệ là 40.000 năm. Và những vấn đề này có thể trở nên khó khăn hơn trong trường hợp có bàn tay của kẻ lừa đảo.

Tiến sĩ Vật lý Bente Philippsen, người đứng đầu Phòng thí nghiệm quốc gia về xác định tuổi tại Đại học Khoa học và Công nghệ Na Uy từng giải thích: “Nếu ai đó chế tạo xác ướp người ngoài hành tinh giả từ xương động vật cổ đại. Ngày tháng carbon phóng xạ vẫn sẽ ghi là "cổ đại", tức là thời điểm động vật chết”. Tệ hơn nữa, tiến sĩ Bente Philippsen lưu ý rằng, thậm chí còn có những vấn đề nghiêm trọng hơn khi sử dụng kỹ thuật này trên các vật thể ngoài hành tinh bị nghi ngờ.

“Trên thực tế, phương pháp xác định niên đại bằng carbon phóng xạ chỉ áp dụng được với các mẫu vật từng sống trên Trái đất, vì các hành tinh khác có thể có tỷ lệ sản xuất 14C [đồng vị Carbon-14] khác nhau trong bầu khí quyển của chúng. Nếu chúng ta muốn xác định niên đại bằng carbon phóng xạ đối với hài cốt của những du khách ngoài hành tinh, chúng ta sẽ cần phải có đường cong hiệu chuẩn từ hành tinh quê hương của họ”, nhà vật lý này nhấn mạnh.

Chu Nguyễn

Các tin khác

Cận cảnh bên trong máy tính lượng tử Hanyuan-2. Ảnh: Quantum Computing Report

Dấu mốc mới trong cuộc đua lượng tử toàn cầu

Khi công ty CAS Cold Atom Technology của Trung Quốc công bố Hanyuan-2, hệ thống máy tính lượng tử lõi kép đầu tiên, cuộc đua toàn cầu dường như đã bước sang một giai đoạn mới. Từ Washington tới Bắc Kinh, từ Paris tới London, các chính phủ và tập đoàn công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào lĩnh vực sẽ định hình thế hệ điện toán tiếp theo của thế giới.

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa chính trị phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền kinh tế - chính trị Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.