Trận Mosul dưới mắt những người lính Iraq

• Lộ ảnh vệ tinh phòng tuyến của IS ở Mosul
• Quan ngại về cuộc chiến hóa học Mỹ-Iraq và IS trên chiến trường Mosul

1. "Gần nửa khuya ngày 4-1(vừa qua), đại đội chúng tôi bí mật vượt sông Tigris, đoạn phía đông thành phố Mosul. Đây là lần đầu tiên quân đội Iraq tiến hành tác chiến vào ban đêm…", trung úy Ibrahim, đại đội trưởng đại đội 1 kể với phóng viên của tờ Tin tức hàng ngày: "Theo tin tình báo, có khoảng 60 tay súng IS hiện đang cố thủ ở khu vực này. Nhiệm vụ của chúng tôi là tiêu diệt chúng, lập đầu cầu để những đơn vị khác tiến vào Mosul trong chiến dịch giải phóng thành phố khỏi tay IS".

Theo binh nhất Abdullah, một trong 3 người lính Iraq đi đầu thì ngay khi vừa đặt chân lên bờ, anh đã phát hiện 2 tên IS ngồi trong một hố cá nhân, sâu tới ngang ngực.

Trên miệng hố là khẩu trung liên RPD, còn cạnh đó là súng chống tăng RPG dựng đứng, nhìn rõ quả đạn hình bắp chuối in trên nền trời: "Ra dấu cho một đồng đội nằm bên cạnh là Abdulghani, tôi và cậu ấy bò vòng ra phía sau hố cá nhân rồi cùng một lúc, cả hai chúng tôi nhảy bổ xuống. Lưỡi dao găm trên tay Abdulghani nhanh chóng cắt lìa cổ họng của một tên IS trong lúc tên kia run lẩy bẩy khi họng súng của tôi chĩa thẳng vào đầu. Theo lời khai của gã, đây chỉ là một trong 3 chốt tiền tiêu. Ở phía sau, cách đó chừng 50m là hệ thống giao thông hào, nơi có khoảng 60 tay súng IS, chỉ huy bởi Hashid, người Syria. Thông tin này hoàn toàn phù hợp với những gì mà chúng tôi đã được phổ biến".

20 phút sau đó, trận đánh lập đầu cầu bên bờ sông Tigris nổ ra. Trung úy Ibrahim kể: "Lợi dụng địa thế, bọn IS bắn như vãi đạn nhưng có vẻ như chúng không biết rõ vị trí của chúng tôi. Căn cứ vào những chớp lửa phát ra từ đầu nòng súng của chúng, tôi ra lệnh cho 2 khẩu cối 60mm bắn liên tục 30 quả vào những chỗ này trong lúc lính đại đội bí mật áp sát mục tiêu…".

Một người lính Iraq làm dấu hiệu chiến thắng sau khi kiểm soát toàn bộ khu chung cư Hadba.

Khi tiếng nổ của đạn cối vừa dứt, gần 100 lính Iraq đồng loạt lao lên, miệng hét lớn, các loại súng cá nhân nổ ran. Chịu không nổi, nhóm IS bật khỏi giao thông hào và trở thành những tấm bia sống cho đại đội của Ibrahim. Binh nhất Abdullah kể: "Đến mờ sáng, tôi mới thấy rõ trước mặt tôi là 3 cái xác IS nằm chồng lên nhau. Có vẻ như cả 3 cùng bỏ chạy một lượt và cùng trúng đạn. Chân trái của một tên vẫn còn nguyên một đoạn băng cáu bẩn với cái nẹp làm bằng một thanh gỗ. Có lẽ nó đã bị thương từ mấy ngày trước".

Thiếu úy Al Shalam, chỉ huy một trung đội thuộc đại đội Ibrahim cho biết: "47 tay súng IS bị tiêu diệt tại chỗ, trong đó có những kẻ mà từ ngực đến chân bay đi đâu mất. Chắc là trong lúc hoảng loạn, nó đã tự kích nổ chiếc áo bom mặc trên người. Đến xế trưa, toàn bộ vùng này đã do chúng tôi kiểm soát, mở đường cho các tiểu đoàn bộ binh, cảnh sát, tiến vào khu vực phía đông Mosul".

Xích xuống phía dưới, cách mặt trận "đầu cầu" sông Tigris chừng 10km, hai tiểu đoàn Iraq cũng đang nỗ lực đánh bật IS ra khỏi chung cư Hadba gồm 160 khối nhà, mỗi nhà cao 3 tầng. Farqad, một sĩ quan thuộc tiểu đoàn này cho tờ Tin tức hàng ngày biết, trước khi quân đội tung ra cuộc tấn công, rất nhiều truyền đơn đã được máy bay thả xuống, kêu gọi các chiến binh thuộc tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo IS hãy nhanh chóng đầu hàng: "Lương thực, thuốc men của các anh đã hết, dự trữ súng đạn cũng không còn nhiều. Mọi con đường ra khỏi Mosul đều đã bị bao vây. Ai sẽ chăm sóc gia đình các anh nếu các anh bị giết?".

Vẫn theo Farqad, có vẻ như những tờ truyền đơn này không ảnh hưởng nhiều lắm đến tinh thần của những tay súng IS. 

Farqad nói: "Một số cửa sổ của các căn hộ trong chung cư có treo những lá cờ trắng nhưng ẩn nấp đằng sau là những tay súng IS bắn tỉa. Để tiêu diệt chúng, lính trong đơn vị tôi phải bí mật đột nhập từng phòng và khi đã xác định vị trí của tên bắn tỉa, họ ném lựu đạn rồi xông vào. Nhiều căn hộ khác, ngay mặt tiền là một tấm vải trải giường màu trắng giăng ngang, ý nói "nhà không có vũ trang" nhưng thực tế thì bên trong lắm khi lại có vài thằng IS với súng chống tăng, chờ sẵn. Mới chiều hôm qua, hai chiếc ôtô du lịch treo cờ trắng, giả như dân thường chạy nạn, tiến thẳng vào chỗ tập kết của một trung đội chúng tôi nhưng nhờ phát hiện sớm, chúng tôi đã bắn hạ cả hai tên lái xe. Tới hồi kiểm tra, trong cả hai xe, chiếc nào cũng chứa gần 50kg chất nổ ".

2. Với trung sĩ Al Jalili, điều bất ngờ nhất đối với anh là khi cùng các đồng đội tiến lên tầng 3 của khối nhà C, chung cư Hadba, thì từ một cánh cửa sổ để ngỏ, bỗng có một bàn tay thò ra rồi ném xuống một mẩu giấy với dòng chữ: "Hãy nhắn tin vào số máy này, tôi sẽ cho bạn biết vị trí của 6 tên IS đang ở ngay bên cạnh nhà tôi".

Các tay súng IS phóng bom bay nhằm ngăn chặn đà tấn công của quân đội Iraq.

Al Jalili nói: "Thoạt đầu, tôi nghĩ đây là một cái bẫy vì từ khi IS chiếm Mosul hồi tháng 6-2014, theo lời những người chạy thoát, chúng cấm tất cả cư dân thành phố dùng điện thoại di động, ngoại trừ những người có giấy phép đặc biệt vì đã tham gia hoạt động cho chúng. Một số người liều lĩnh dấu diếm được vài cái máy nhưng không có điện để sạc pin nên cũng trở thành vô dụng".

Sau khi hội ý chớp nhoáng cùng các đồng đội, Al Jalili quyết định tương kế tựu kế. Anh kể: "Tôi chỉ nhắn vắn tắt "đây là số của tôi, hãy mở cửa cho tôi". Nếu chủ nhà mở cửa thì chúng tôi lập tức xông vào, khống chế tất cả mọi người trong nhà và tiêu diệt ngay nếu họ là IS vì mục tiêu của bọn IS là dụ chúng tôi sang căn nhà bên cạnh, nơi chúng đã bài binh bố trận, chờ chúng tôi nộp mạng".

Sau hơn 1 phút, cánh cửa phòng hé mở. Ngay lập tức, Al Jalili cùng 5 người lính Iraq ập vào. Kết quả lục soát cho thấy trong nhà chỉ có 2 vợ chồng và 4 đứa con. Người chồng thì thào chỉ tay lên bức tường: "Bên đó - nghĩa là nhà bên cạnh - có 6 đứa với 1 khẩu súng lớn và mấy khẩu AK". Dẫn Al Jalili ra cửa trước, ông đưa mắt liếc sang bên trái: "Khẩu súng lớn đặt đằng sau cánh cửa sổ đó".

Al Jalili kể tiếp: "Lợi dụng những bộ quần áo phơi dọc hành lang mà bọn IS dùng để ngụy trang, tôi cùng một đồng đội bí mật bò sát bức tường dưới cửa sổ rồi tung lựu đạn trong lúc những người khác tấn công theo lối cửa chính".  Kết quả của cuộc đột kích chớp nhoáng là 6 tên IS chết tại chỗ vì sức công phá của 2 quả lựu đạn. Ngoài khẩu đại liên 12,7mm mà ông chủ nhà gọi là "súng lớn", còn có 2 khẩu RPG chống tăng và 4 khẩu AK. Al Jalili nói: "Việc tiêu diệt ổ đề kháng ấy đã giúp giảm thiểu thương vong cho quân đội Iraq khi tiến vào chung cư vì với khẩu 12,7mm đặt trên tầng 3, nó sẽ khống chế toàn bộ đoạn đường phía dưới".

Cũng đến lúc ấy, tiểu đoàn đánh chiếm chung cư Hadba mới biết mặc dù lưới điện công cộng đã bị IS phá hủy nhưng một người dân vẫn liều lĩnh giấu được một chiếc máy phát điện nhỏ. Lợi dụng những cuộc không kích của liên quân do Mỹ dẫn đầu, giữa những tiếng gầm rú của máy bay phản lực và tiếng bom đạn, ông ta chạy máy phát điện để sạc pin điện thoại cho những người thân cận, giá mỗi lần sạc là 500 dinar (khoảng 10.000 đồng Việt Nam) mặc dù ông biết nếu IS phát hiện, ông và cả gia đình sẽ bị chặt đầu.

Najim, một cư dân ở khu nhà B, chung cư Hadba cho biết: "Giữa tháng 10-2016, khi quân đội và cảnh sát Iraq mở cuộc tấn công tái chiếm thành phố Mosul, các chỉ huy IS đã hăm dọa rằng bất cứ ai bị bắt quả tang cất điện thoại di động trong người hoặc giấu trong nhà đều bị coi là gián điệp và sẽ bị hành hình. Phần lớn mọi người trong chung cư đều đem chôn dưới đất hoặc ném xuống nước, một số ít liều lĩnh cất ở những nơi bí mật. Nhờ những chiếc điện thoại này, họ đã liên lạc với quân đội Iraq và được quân đội hướng dẫn cách trốn khỏi thành phố. Việc liên lạc dựa vào các tháp truyền dẫn đặt ở vùng kiểm soát của người Kurd gần đó vì những tháp truyền dẫn sóng điện thoại di động ở Mosul đã bị IS phá hủy hết".

Theo Thiếu tá Al Bazani, để hỗ trợ người dân Mosul trốn khỏi thành phố cũng như để họ cung cấp tin tức về IS cho quân đội Iraq, nhiều tháp truyền dẫn sóng điện thoại di động đã được dựng lên ở những khu vực nằm dưới sự kiểm soát của quân chính phủ, đồng thời trên nhiều đài phát thanh, số điện thoại miễn phí của bộ phận tiếp nhận thông tin, quân đội Iraq được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong ngày, tạo điều kiện cho người dân vẫn còn ở trong thành phố Mosul có thể giữ liên lạc với họ.

Thiếu tá Al Bazani nói: "Chúng tôi đang tích cực hỗ trợ người dân sơ tán khỏi Mosul. Hai ngày trước, 7.000 người được xe bus đưa đến các trại tạm cư bên ngoài thành phố. Hôm nay, lại có hơn 2.000 người nữa được đưa khỏi các khu vực chiến sự như Somar, Mithaq, Wahda và Salam, trong đó có nhiều trẻ em, phụ nữ và người già. Tất cả đều an toàn".

Theo số liệu của Liên Hợp Quốc, kể từ khi quân đội Iraq mở cuộc phản công nhằm chiếm lại Mosul từ tay IS hồi tháng 10-2016, mới chỉ có khoảng 125.000 người trong tổng số 1,5 triệu dân Mosul được đưa đến các trại tị nạn, và cuộc sống ở Mosul càng lúc càng khắc nghiệt khi mà các kho dự trữ lương thực đã cạn kiệt từ nhiều tuần qua.

3. Ngày 9-6, quân đội và cảnh sát Iraq đã kiểm soát toàn bộ khu vực chung cư Hadba. Sĩ quan Farqad cho biết, trên lối vào thánh đường Hồi giáo, nhiều truyền đơn của IS nằm tung tóe, nội dung ca ngợi các trận chiến đấu dũng cảm của các tay súng IS chống lại quân đội Iraq đồng thời đe dọa sẽ chặt đầu bất cứ người dân nào nếu họ thông báo cho quân đội Iraq biết về những vị trí phòng thủ của IS.

Hai thiếu niên ở quận Al-Wahda tìm kiếm những đồ vật còn sót lại sau khi nơi này được quân đội giải phóng khỏi tay IS.

Tại một khu đất trống nằm cách chung cư khoảng 2km, quân đội phát hiện một hố chôn người tập thể mà theo lời các nhân chứng, có khoảng 70 nạn nhân đã bị IS giết rồi vùi xuống chiếc hố này. Farqad nói: "Chúng tôi chưa có thời gian để khai quật. Việc ổn định an ninh là việc cần làm trước mắt vì vẫn còn một số tay súng IS cải trang làm thường dân, sống trà trộn trong chung cư".

Ở ngoại ô quận Al-Wahda, tình hình có vẻ không thuận lợi lắm. Từ các tầng lầu cao,  các chiến binh IS với súng bắn tỉa, súng đại liên và súng chống tăng vẫn điên cuồng ngăn cản bước tiến của quân chính phủ. Sau những trận cận chiến diễn ra trên từng góc phố, trong từng ngôi nhà với số thương vong lớn cho cả đôi bên, quân chính phủ đã kiểm soát được Al-Wahda.

Trung tướng Ra'ed Shaker, chỉ huy mặt trận này cho biết ngoài quận Al-Wahda, trong đó có Bệnh viện Al-Salam, Bệnh viện Al-Shifa và khoa Y  trường cao đẳng y tế. Quân chính phủ còn chiếm được trung tâm chỉ huy IS và 2 nhà tù. Cũng trong ngày này, quân chính phủ cũng đã giành lại quận Al-Moallemin và Sumer, đồng thời kiểm soát toàn bộ tuyến đường cao tốc từ  Mosul đến Kirkuk.

Ngày 10-1, không quân Iraq oanh kích vào một vị trí của IS ở huyện Sahiron Các nguồn tin an ninh cho biết trận oanh kích đã giết chết chỉ huy Lữ đoàn IS Australia là Khaled Sharouf - còn được biết đến dưới cái tên Abu Mosab al-Australi và 3 phụ tá.

Hiện tại, các lực lượng của Chính phủ Iraq đã kiểm soát được hơn 60% lãnh thổ phía Đông của Mosul và đang mở rộng cuộc tấn công vào các mục tiêu ở phía Tây, nơi phần lớn vẫn nằm trong tầm kiểm soát của IS. Brett McGurk, đặc sứ Mỹ trong liên minh chống IS cho biết lực lượng phòng thủ của IS ở phía đông Mosul đã có dấu hiệu sụp đổ nhưng có lẽ phải mất khoảng 1 tháng nữa, Mosul mới hy vọng được giải phóng hoàn toàn.