Bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng

Tôn trọng, bảo vệ quyền công dân

Lướt Facebook, truy cập Google là thói quen hàng ngày của hàng triệu người Việt Nam. Những tiện ích mà mạng xã hội nói riêng và Internet mang lại đã khiến cho thế giới dường như thu nhỏ. Thế nên khi những “đồn thổi” rằng Luật An ninh mạng và những văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh ra đời sẽ cấm Facebook, Google; kiểm soát mọi thông tin cá nhân lẫn “bịt miệng” người sử dụng mạng khiến không ít người hoang mang. Nhưng thực tế hoàn toàn không phải như vậy…

Bảo đảm an toàn khi lên mạng

An toàn trên không gian mạng là mong muốn của hầu hết mọi người khi tham gia, với trẻ em, điều này còn yêu cầu cao hơn. Bởi, nếu ai đó hỏi, con em bạn hằng ngày có sử dụng Facebook, Google, có vào Internet không? Với tôi, câu trả lời là “có” và chắc hẳn nhiều phụ huynh khác cũng có chung từ “yes”. 

Thế nhưng, phụ huynh có kiểm soát được những đứa trẻ trên không gian mạng không? Câu trả lời là “không”. Thực tế, môi trường mạng là một thế giới rất thú vị nhưng cũng nhiều cám dỗ, dễ tác động tiêu cực đến trẻ em. Những mầm xanh của đất nước, của gia đình luôn được pháp luật nước ta và người thân bảo vệ. 

Hành lang pháp lý về an ninh mạng góp phần hạn chế nguy cơ mất an toàn cho người sử dụng mạng.
Hành lang pháp lý về an ninh mạng góp phần hạn chế nguy cơ mất an toàn cho người sử dụng mạng.

Bằng chứng là Hiến pháp năm 2013 của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định: “Trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em. Nghiêm cấm xâm hại, hành hạ, ngược đãi, bỏ mặc, lạm dụng, bóc lột sức lao động và những hành vi khác vi phạm quyền trẻ em” (Điều 37). Vậy trên không gian mạng, trẻ em được bảo vệ như thế nào? Luật An ninh mạng có hiệu lực từ ngày đầu tiên của năm 2019 có quy định cụ thể về bảo trẻ em trên không gian mạng như sau:

Trẻ em có quyền được bảo vệ, tiếp cận thông tin, tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí, giữ bí mật cá nhân, đời sống riêng tư và các quyền khác khi tham gia trên không gian mạng; Chủ quản hệ thống thông tin, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng Internet, các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng có trách nhiệm kiểm soát nội dung thông tin trên hệ thống thông tin hoặc trên dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp để không gây nguy hại cho trẻ em, xâm phạm đến trẻ em, quyền trẻ em; ngăn chặn việc chia sẻ và xoá bỏ thông  tin có nội dung gây nguy hại cho trẻ em, xâm phạm đến trẻ em, quyền trẻ em; kịp thời thông báo, phối hợp với lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an để xử lý; 

Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động trên không gian mạng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong bảo đảm quyền của trẻ em trên không gian mạng, ngăn chặn thông tin có nội dung gây nguy hại cho trẻ em theo quy định của luật này và pháp luật về trẻ em; Cơ quan, tổ chức, cha mẹ, giáo viên, người chăm sóc trẻ em và cá nhân khác liên quan có trách nhiệm bảo đảm quyền của trẻ em, bảo vệ trẻ em khi tham gia không gian mạng theo quy định của pháp luật về trẻ em;… sẽ được kiểm soát, bảo vệ tốt hơn khi có hành lang pháp lý đầy đủ.

Không gian mạng là một miền mới, tuy “ảo” nhưng hành vi diễn ra có thể mang lại kết quả thực, một bộ phận quần chúng nhân dân vẫn còn bỡ ngỡ, chưa nhận thức được tính chất hai mặt của không gian mạng. Tôn trọng quyền con người, quyền công dân, Luật An ninh mạng tạo điều kiện cho quần chúng nhân dân tham gia hoạt động trên không gian mạng, thấy được cái gì nên làm, không nên làm. 

Đó là, một mặt quần chúng nhân dân được bảo vệ khi tham gia hoạt động trên không gian mạng trước các thông tin xấu độc, xâm phạm tới danh dự, uy tín, nhân phẩm, các hoạt động tấn công mạng, khủng bố mạng, gián điệp mạng hoặc các hành vi ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của mình. 

Mặt khác, quần chúng nhân dân được tham gia thừa hưởng các chính sách về an ninh mạng của Nhà nước như: Nghiên cứu, phát triển an ninh mạng; nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng; giáo dục, bồi dưỡng kiến thức an ninh mạng. Đồng thời, được trao đổi công vụ để bảo vệ quyền lợi của mình với các quy định cụ thể tại Điều 16 (xử ký thông tin vi phạm pháp luật), Điều 17 (bảo vệ người dân trước các hoạt động gián điệp mạng, bảo vệ bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng), Điều 18 (bảo vệ người dân khỏi các hoạt động tội phạm mạng, như chiếm đoạt tài sản, trộm cắp thông tin thẻ tín dụng, tài khoản ngân hàng), Điều 19 (trao công cụ để bảo vệ người dân khỏi hoạt động tấn công mạng như phát tán mã độc, tấn công từ chối dịch vụ trên không gian mạng).

Một trong những vấn đề mà dư luận trái chiều cho rằng các hành vi bị nghiêm cấm trong Luật An ninh mạng có “vi phạm quyền con người”, “bóp nghẹt quyền tự do dân chủ, tự do ngôn luận”… Thực tế, Luật An ninh mạng quy định 6 nhóm hành vi chính bị nghiêm cấm, bao gồm các hành vi gây phương hại đến chế độ và Nhà nước CHXHCN Việt Nam, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Những hành vi bị nghiêm cấm này đã được quy định trong một số văn bản quy phạm pháp luật như Bộ luật Hình sự (29 hành vi cụ thể). 

Do đa số hành vi vi phạm pháp luật đã được quy định và dẫn chiếu từ đời sống thực lên không gian mạng, một số hành vi cũng được một số văn bản pháp luật của quốc gia khác quy định nên không có căn cứ cho rằng, các hành vi bị nghiêm cấm trong Luật An ninh mạng “vi phạm quyền con người”, “bóp nghẹt quyền tự do dân chủ, tự do ngôn luận”.

Luật An ninh mạng còn bảo vệ cho các hoạt động tự do ngôn luận, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức cá nhân khi mua bán, kinh doanh, trao đổi thương mại trên không gian mạng.

Lực lượng chuyên trách không thể lạm quyền

Luật An ninh mạng có làm lộ lọt thông tin cá nhân của người sử dụng không cũng là vấn đề mà nhiều người quan tâm. Quy định tại luật này nêu rõ, các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân có liên quan phải có trách nhiệm bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư trên không gian mạng. 

Các hành vi như: chiếm đoạt, mua bán, thu giữ, cố ý làm lộ, xoá, làm hư hỏng, thất lạc, thay đổi, đưa lên không gian mạng những thông tin thuộc bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân, bí mật gia đình và đời sống riêng tư của người khác mà chưa được phép của người sử dụng hoặc trái quy định của pháp luật sẽ bị xử lý.

Tìm hiểu về Luật An ninh mạng, chúng tôi cũng thấy rõ, luật này không kiểm soát toàn bộ thông tin cá nhân của người sử dụng. Bởi lẽ, luật quy định rõ, chỉ khi phục vụ điều tra, xử lý hành vi vi phạm pháp lật về an ninh mạng mới yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin cá nhân có liên quan tới hành vi vi phạm pháp luật đó. 

Lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng chỉ được phép tiếp cận thông tin cá nhân của người sử dụng có hoạt động vi phạm pháp luật, với trình tự, thủ tục nghiệm ngặt (bằng văn bản), được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc này cũng được quy định trong Bộ luật Tố tụng Hình sự và các văn bản có liên quan đã quy định rõ việc quản lý, sử dụng thông tin được cung cấp để phục vụ điều tra, xử lý vi phạm pháp luật.

Tôn trọng quyền công dân, không để lộ lọt thông tin cá nhân và lực lượng chuyên trách bị giới hạn trong việc kiểm soát thông tin cá nhân là những quy định được thể hiện rõ trong Luật An ninh mạng. Vấn đề cần quan tâm nữa là việc, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng có lạm quyền trong xử lý thông tin vi phạm pháp luật trên không gian mạng không? Câu trả lời là “không”. 

Bởi lẽ, khi phát hiện thông tin vi phạm pháp luật hoặc khiếu kiện, tố cáo, lực lượng này sẽ gửi trưng cầu giám định tới các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để đánh giá mức độ vi phạm, khả năng tác động, ảnh hưởng, thiệt hại tới quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức; tuỳ theo mức độ vi phạm và chứng cứ, lực lượng này sẽ đề xuất xử lý theo quy định của Bộ luật Hình sự hoặc Dân sự; các dữ liệu, thông tin thu được, được quản lý theo quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự về chứng cứ và các quy định về bảo mật thông tin khác của Nhà nước ta.

Ngoài ra, để ngăn ngừa khả năng lạm quyền của lực lượng chuyên trách, Khoản 5 Điều 8 Luật An ninh mạng đã nghiêm cấm hành vi lợi dụng hoặc lạm dụng hoạt động bảo vệ an ninh mạng để xâm phạm chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc để trục lợi.

Không gian mạng quốc gia là vùng lãnh thổ đặc biệt. Để bảo vệ chủ quyền cũng như công dân của mình trên vùng lãnh thổ này, việc xây dựng và hoàn thiện hành lang pháp lý về an ninh mạng vô cùng quan trọng. Với mục tiêu nhằm bảo vệ chủ quyền, lợi ích của quốc gia, dân tộc, tổ chức, cá nhân, hệ thống văn bản pháp lý về an ninh mạng sẽ là “bảo bối” để chúng ta bảo vệ chính mình trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0.

Cao Hồng

Các tin khác

Di sản đạo học và khát vọng chấn hưng đất nước

Di sản đạo học và khát vọng chấn hưng đất nước

Những ngày tháng Mười một này, Thủ đô Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 – 2026). Nhưng một dấu mốc gần trọn thiên niên kỷ sẽ chỉ còn là con số nếu chúng ta dừng lại ở niềm tự hào.

Tiến tới xây dựng xã hội không có ma túy và tội phạm

Tiến tới xây dựng xã hội không có ma túy và tội phạm

Việc Quốc hội xem xét, quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân, tiến tới xây dựng một xã hội không có ma túy, đẩy lùi tội phạm, bảo đảm kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV.

Để an toàn phòng cháy, chữa cháy trở thành năng lực phát triển của xã hội

Để an toàn phòng cháy, chữa cháy trở thành năng lực phát triển của xã hội

Mười tháng năm 2026, cả nước xảy ra 2.477 vụ cháy, nổ, làm 89 người chết, 119 người bị thương; thiệt hại tài sản ước tính 713 tỷ đồng, gấp hơn 2,3 lần cùng kỳ năm trước. Những con số ấy nói lên một điều: phòng cháy, chữa cháy (PCCC) không còn là việc riêng của một ngành, mà là năng lực bảo vệ xã hội trước những rủi ro có thể cướp đi tính mạng con người và thành quả phát triển chỉ trong khoảnh khắc.

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Người dân đang kỳ vọng gì nhất từ chính quyền địa phương 2 cấp?

Sau 16 tháng vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thực tiễn cho thấy đây không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà là đổi mới phương thức quản lý, điều hành và phục vụ nhân dân. Mục tiêu không chỉ để giảm đầu mối, giảm tầng nấc hay tinh giản biên chế, mà là xây dựng một nền hành chính tinh gọn nhưng mạnh, phân cấp rõ, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát thực tiễn hơn.

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính, giữ vững kỷ cương trong quản lý nhà nước

Thông điệp quan trọng nhất mà cơ quan soạn thảo muốn gửi tới người dân và cộng đồng doanh nghiệp thông qua lần sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính này là các hành vi vi phạm pháp luật phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh, chính xác, khách quan, công bằng để tạo môi trường ổn định, an toàn.

Đông đảo các đại biểu tham dự hội thảo.

Kỳ 1: “Lá chắn” pháp lý cho đô thị thông minh và hạ tầng chiến lược

Trước yêu cầu phát triển bứt phá của TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên số, các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao và an toàn hạ tầng đô thị đang đặt ra nhiều bài toán hóc búa. Việc Quốc hội xem xét 5 Dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo có ý nghĩa chiến lược đặc biệt. Hệ thống pháp lý đồng bộ này không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo “lá chắn” bảo vệ hạ tầng chiến lược và không gian số, mà còn siết chặt quản lý địa bàn từ cơ sở, mang lại cuộc sống bình yên, an toàn cho hơn 14 triệu dân Thành phố mang tên Bác.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả bảo vệ các công trình trọng yếu

Trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, việc xây dựng Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia là cần thiết nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ các công trình trọng yếu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới.

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Hoàn thiện pháp luật quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ để xã hội an toàn hơn

Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ tính mạng, sức khỏe và tài sản của nhân dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quốc gia. Trong bối cảnh tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ diễn biến phức tạp, việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về quản lý, sử dụng các phương tiện nguy hiểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Giữ lại những “mạch sống” xanh cho Thủ đô: Từ chủ trương “thuận thiên địa và hợp lòng dân”

Quá trình đô thị hóa “thần tốc” đang khoác lên Thủ đô Hà Nội một diện mạo mới, năng động, hiện đại, với những tòa nhà cao tầng, khu đô thị sang trọng, đường sá rộng đẹp, trung tâm thương mại và những công trình kiến trúc quy mô lớn. Tuy nhiên, đằng sau sự “hào nhoáng” là những “khoảng tối” bất ổn về sinh thái đô thị.

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Thiết lập khung pháp lý thống nhất, đồng bộ hoạt động định danh, xác thực điện tử

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, việc xây dựng, ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là cần thiết, góp phần hoàn thiện hạ tầng pháp lý số, giải quyết những thách thức về an ninh mạng, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, giúp Việt Nam chủ động hội nhập và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Xác định rõ trách nhiệm các chủ thể trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan an ninh quốc gia

Cùng với sự phát triển của đất nước, hệ thống công trình có ý nghĩa đặc biệt đối với quốc phòng, an ninh, chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống nhân dân ngày càng mở rộng, trở thành những bộ phận quan trọng trong kết cấu hạ tầng chiến lược quốc gia. Đây không chỉ là những tài sản có giá trị lớn mà còn là các mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định chính trị, hoạt động bình thường của bộ máy nhà nước, sự phát triển kinh tế và khả năng bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Muốn kinh tế bứt phá, phải tháo đúng những điểm nghẽn

Chín tháng năm 2026, GDP Việt Nam tăng 9,01%; riêng quý III đạt 9,95% — mức tăng chín tháng cao nhất trong khoảng mười lăm năm. Công nghiệp và xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng chung. Năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đang được mở ra bằng một sức bật đáng kể.