“Tín dụng đen” mùa Tết

“Vòi bạch tuộc” tín dụng đen

Các hội nhóm mọc ra trên mạng xã hội, hình thành “cửa hàng”, “đại lý” quảng cáo trá hình qua các ứng dụng vay tài chính, mạng lưới “chân rết” còn tỏa khắp nơi tìm kiếm người vay, hứa hẹn ưu đãi, thủ tục nhanh chóng, bí mật, không cầm cố, thế chấp giấy tờ nhưng thực tế, thông tin của người vay đã được cập nhật đầy đủ và chi tiết trên các “cửa hàng” có sự giám sát chặt chẽ, đảm bảo người vay “không thể chạy thoát”.

Trong vai người cần vay tiền, chúng tôi vào nhóm “hỗ trợ tài chính mua sắm mùa Tết” và được chỉ dẫn ngay tới một “cửa hàng” vay tiền nhanh. “Cửa hàng” này có khoảng gần 1.000 thành viên hoạt động kín, từ quản trị viên cho tới người tham gia đều dùng tài khoản ẩn danh hoặc ảo để đảm bảo độ bí mật cho người vay tiền. Khi ai có nhu cầu vay chỉ việc đăng bài trên nhóm lập tức có tài khoản nhắn tin riêng, tư vấn cho các gói vay.

“Bên mình giải ngân các gói từ 10 triệu đến 100 triệu, vay nhanh, trả chậm, vay nhanh trả góp ngày, góp tháng, vay trả lãi giữ gốc…Người vay không cần thế chấp bất cứ giấy tờ gì, chỉ cần điền đầy đủ thông tin vào sổ vay online”, tài khoản V.T.C quảng cáo về các gói vay trên “cửa hàng”.

Tài khoản này hướng dẫn chúng tôi vào đường link để xem hợp đồng vay. Nếu đồng ý, người vay sẽ điền thông tin cá nhân của mình vào hợp đồng, trong đó bắt buộc phải ghi đầy đủ số CCCD, số điện thoại, địa chỉ nơi ở, đính kèm ảnh CCCD định danh mức 2. Nếu là sinh viên gửi kèm bản thẻ sinh viên, là công nhân thì gửi bảng lương, người lao động tự do thì gửi giấy tờ xe máy hoặc thẻ bảo hiểm. Sau khi hoàn thành các thông số, hợp đồng sẽ được chuyển về “cửa hàng” để nhân viên thẩm định hồ sơ xem xét. Với những hợp đồng đã cung cấp đầy đủ thông tin, chỉ khoảng 30 phút là có tiền ngay. 

Quy trình giải ngân nhanh chóng, thủ tục gọn lẹ, thông tin người vay được giữ bí mật đã khiến nhiều người yên tâm, tham gia vào các gói vay trên “cửa hàng”. Chị L.T.L (28 tuổi, quê Đắk Lắk, hiện là công nhân tại Khu chế xuất Linh Trung, TP Hồ Chí Minh) cho biết, vừa đăng ký vay thành công 20 triệu đồng để trang trải các khoản nợ dịp cuối năm. “Tôi đăng ký gói vay trả lãi suất 10 nghìn đồng/1 triệu/ngày. Vay nhanh trong vòng 15 ngày là tất toán. Với gói vay này cứ cuối ngày tôi phải trả 200.000 đồng, nếu ngày nào không trả được thì phải chịu lãi phạt, đến thời hạn tất toán mà chậm cũng bị phạt gấp đôi lãi thường…Quy định xử lý vi phạm đối với việc chậm trả rất khắt khe nhưng mình cần tiền thì phải chịu”, chị L. chia sẻ.

Ở thời điểm Tết đang cận kề, rất nhiều công nhân như chị L. cần tiền để mua vé xe về quê, sắm Tết trong khi lương và thưởng chưa có nên họ chọn cách vay nhanh qua ứng dụng trên online. Cũng như chị L., anh N.V.A (31 tuổi, công nhân Khu công nghệ cao TP Hồ Chí Minh) chọn gói vay 15 triệu đồng trên “cửa hàng” cho vay nhanh để mua vé xe về quê ăn Tết cho cả gia đình. Anh A. vay gói cấp tốc trong vòng 10 ngày, lãi suất trả theo ngày là 15 ngàn đồng/triệu. “Mỗi ngày tôi phải trả 225.000 đồng, trong 10 ngày là khoảng 2,3 triệu tiền lãi. Vẫn biết là lãi cao nhưng mình cần tiền gấp nên phải chấp nhận. Chính vì cao như vậy nên tôi chỉ dám vay ngắn ngày, chờ đến khi có lương và thưởng Tết thì tất toán”, anh A. cho biết.

Dù mọi thủ tục vay và tất toán đều diễn ra trên online, người cho vay cũng như người vay không hề biết mặt nhau nhưng hệ quả của việc vi phạm hợp đồng vay lại không hề đơn giản như thủ tục ban đầu. Anh A. kể, chỉ cần chậm tất toán gói vay một ngày thì sẽ bị tính lãi phạt gấp đôi, chậm từ một tuần trở lên thì hồ sơ sẽ bị cho vào “danh sách đen”. Hình thức xử lý của chủ nợ là gọi điện khủng bố tinh thần, gọi cho người thân, gọi về nơi làm việc, sau đó thì bị đưa vào thành phần có nợ xấu trên toàn ứng dụng vay, kể cả ngân hàng. Người vay sẽ rất khó để được vay những lần tiếp theo.

Nỗi khổ này hiện anh T.Đ.M (35 tuổi, công nhân tại Khu chế xuất Tân Thuận, TP Hồ Chí Minh) đang phải gánh chịu. Anh M. kể, cách đây khoảng hai tháng, anh có vay trên ứng dụng 25 triệu đồng, trả lãi theo tuần, trả gốc trong vòng một tháng.

“Mỗi tuần tôi phải trả hơn 1,5 triệu đồng, tôi trả được hai tuần thì không có khả năng vì tháng đó tôi không tăng ca, lương nhận về chỉ đủ trả nhà trọ và sinh hoạt. Khi tôi vi phạm nghĩa vụ trả nợ lập tức nhận được những cuộc gọi ráo riết từ bên cho vay. Ít ngày sau, chủ nợ cho người về tận phòng trọ của tôi đe dọa buộc tôi ký vào hợp đồng vay nợ. Họ dọa tôi nếu không chịu trả sớm sẽ mang hợp đồng đến công ty và gửi ra tòa án”, anh M. chia sẻ về cuộc khủng hoảng khi trở thành con nợ của tín dụng đen. 

Từ “cửa hàng” đến “sổ cái online”

Vay nhanh qua app không cần thẩm định, hỗ trợ tài chính mùa Tết hoặc vay không giới hạn…thực tế là những mỹ từ quảng cáo hòng lôi kéo thật nhiều nạn nhân của chiếc “vòi bạch tuộc” tín dụng đen đã có từ nhiều năm nay. Càng gần Tết thì mạng lưới quảng cáo của tín dụng đen lại càng len lỏi vào một bộ phận công nhân và người lao động nghèo, kéo họ vào vòng xoáy của nợ nần, khiến cuộc sống bao người bị xáo trộn, gia đình khốn khổ, tan nát. Có vay phải trả là lẽ tự nhiên, nhưng vay 1 trả 10, trả 20 hay gấp chục, gấp trăm lần khoản vay ban đầu thì nỗi khổ này ai thấu cho.

Ngày 21/1, Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Thanh Trúc (sinh năm 1970, ngụ phường An Hội Đông, TP Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.

Qua công tác nắm tình hình, quản lý địa bàn, Công an xã Phước Hòa phát hiện Trúc có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến hoạt động tín dụng đen. Công an xã Phước Hòa sau đó đã phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hồ Chí Minh vào cuộc điều tra, xác minh và thu thập tài liệu. Quá trình điều tra, Cơ quan CSĐT Công an xác định Trúc cùng đồng bọn đã cho 5 người vay tiền bằng hình thức tiền góp ngày (trả cả gốc và lãi hàng ngày) và tiền đứng (trả lãi hàng ngày, giữ nguyên nợ gốc).

Lãi suất cho vay từ 1% đến 2%/ngày, tương đương 365% đến 730%/năm. Tổng số tiền lãi nhóm của Trúc đã thu của người vay là hơn 315 triệu đồng.

Trước đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Trị đã triệt phá một đường dây cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, với lãi suất lên tới hơn 600% mỗi năm.

Đáng chú ý, hoạt động cho vay được tổ chức chặt chẽ, núp bóng các “cửa hàng” trên ứng dụng quản lý tài chính trực tuyến. Theo kết quả điều tra ban đầu, xác định nhóm đối tượng Nguyễn Văn Tuấn (sinh năm 1999, trú phường Tùng Thiện, TP Hà Nội) cầm đầu, đã lợi dụng không gian mạng để tổ chức hoạt động cho vay với lãi suất cắt cổ.

Các đối tượng xây dựng website như một “sổ cái online”, phân quyền quản trị chặt chẽ, sử dụng mạng xã hội để quảng bá, tìm người vay và điều hành hoạt động cho vay trên phạm vi rộng. Cụ thể, đối tượng Nguyễn Văn Tuấn đã truy cập một đường link trên Internet để tạo tài khoản quản lý hoạt động cho vay tiền với lãi suất cao.

Từ tài khoản này, Tuấn lập 9 “cửa hàng” cho vay, sau đó giao cho nhiều đối tượng khác nhau quản lý, cùng góp vốn và chia lợi nhuận. Các khoản vay được giải ngân nhanh, trả góp theo ngày, nhưng lãi suất dao động từ 365% đến hơn 600% mỗi năm, cao gấp hàng chục lần mức lãi suất pháp luật cho phép.

Đối tượng Nguyễn Văn Tuấn khai rằng mình đã truy cập một trang web mua một tài khoản với giá 4 triệu đồng, sau đó Tuấn chia tài khoản này cho Khuất Kiều Quý và Lê Quang Điệp (cùng trú  phường Tùng Thiện, TP Hà Nội) quản lý việc cho vay, đồng thời hùn vốn với Quý và Điệp để ăn chia theo tỉ lệ 50/50.

Theo cơ quan điều tra, chỉ trong thời gian ngắn, nhiều người dân tại tỉnh Quảng Trị đã vay hàng chục gói tiền từ các “cửa hàng” này. Tổng số tiền thu lợi bất chính của các đối tượng lên tới hàng trăm triệu đồng. Không ít nạn nhân rơi vào vòng xoáy nợ nần, tinh thần hoảng loạn vì bị thúc ép trả nợ mỗi ngày. Đây là ổ, nhóm tội phạm hoạt động có tổ chức, thủ đoạn tinh vi, lợi dụng không gian mạng để điều hành hoạt động cho vay lãi nặng, cho thấy xu hướng tội phạm truyền thống dịch chuyển mạnh sang môi trường số.

Cùng nhận định trên, chuyên gia An ninh mạng Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm an ninh mạng Athena (TP Hồ Chí Minh) phân tích thêm: Trước đây, các đối tượng cho vay thường sử dụng sổ sách và rải tờ rơi để tiếp cận người dân. Tuy nhiên, nhóm đối tượng này đã chuyển sang chạy quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội và đặc biệt sử dụng phần mềm để quản lý hoạt động cho vay nhằm trốn tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng.

Khi vay tiền, người vay phải cung cấp thông tin cá nhân, đồng ý cho app truy cập danh bạ, tin nhắn, hình ảnh trên điện thoại...Tuy nhiên, do việc đăng ký vay tiền được thực hiện trên app hoặc website, với thủ tục nhanh gọn, đơn giản, không cần tài sản thế chấp nên nhiều người dân đã lựa chọn hình thức vay tiền này.

Để không trở thành nạn nhân của tội phạm tín dụng đen, Cơ quan Công an khuyến cáo mỗi người dân cần nâng cao nhận thức pháp luật, cảnh giác khi tham gia môi trường mạng, đặc biệt trước những quảng cáo cho vay với lãi suất thấp, thủ tục đơn giản, nhanh gọn, giải ngân trong ngày…để tránh sập bẫy các đối tượng hoạt động tín dụng đen và lừa đảo vay online.

Khi có nhu cầu vay vốn nên liên hệ các tổ chức tài chính được nhà nước cấp phép hoạt động, các ngân hàng để hưởng các chế độ, chính sách vay ưu đãi với lãi suất phù hợp theo quy định của Nhà nước. Không nên vay tiền qua các website, các hội nhóm cho vay tiền trên các trang mạng xã hội như Facebook, Zalo, Tiktok,...

Khi phát hiện thông tin về các đối tượng, đường dây liên quan đến việc cho vay qua app, website, các trang mạng xã hội, ứng dụng vay tiền...hoặc những ai là nạn nhân của tín dụng đen cần kịp thời trình báo tới cơ quan công an gần nhất để kịp thời ngăn chặn, điều tra.