Thực phẩm biến đổi gen lợi bất cập hại

Ngày nay, khi nhu cầu về thực phẩm của con người ngày một lớn, khoa học công nghệ ứng dụng trong lĩnh vực lương thực thực phẩm ngày càng được đầu tư và chú trọng.

Nhiều năm trở lại đây, một trong những vấn đề nóng gây tranh cãi là thực phẩm biến đổi gen - lần đầu được trồng thử nghiệm trên đồng ruộng là cây thuốc lá.

Các nhà khoa học gây biến đổi gen ở cây thuốc lá để chúng kháng thuốc diệt cỏ, rồi trồng thử nghiệm tại Mỹ và Pháp vào năm 1986. Một thập niên sau đó, cây trồng biến đổi gen bắt đầu được trồng đại trà với mục đích thương mại, và mở đầu kỷ nguyên của thực phẩm biến đổi gen.

Tuy chưa được khẳng định là an toàn cho sức khỏe của con người nhưng thực phẩm biến đổi gen ngày một lan rộng. Hiếm người biết rằng phần lớn lượng thực phẩm biến đổi gen trên thế giới đến từ Monsanto (Mỹ), công ty đã tạo ra chất diệt cỏ chứa dioxin (hay còn gọi là chất độc màu da cam).

Đến nay, các sản phẩm có nguồn gốc từ sinh vật biến đổi gen đang tạo nên những cuộc tranh luận toàn cầu về nguy hiểm tiềm tàng của chúng đối với đời sống con người; đồng thời, đặt ra vô số câu hỏi về các giải pháp kiểm soát chặt chẽ các sản phẩm biến đổi gen.

Để tạo ra GMO, người ta có thể cấy thêm hoặc bỏ bớt gen trong hệ thống gen của sinh vật.
Để tạo ra GMO, người ta có thể cấy thêm hoặc bỏ bớt gen trong hệ thống gen của sinh vật.

Lợi ích mong manh

GMO là thuật ngữ được dùng để chỉ sinh vật biến đổi gen, từ đó tạo nên thực phẩm biến đổi gen. Để tạo ra GMO, người ta có thể cấy thêm hoặc bỏ bớt gen trong hệ thống gen của sinh vật. Mục đích là để biến đổi mã di truyền trong thực vật và động vật, làm cho chúng có khả năng sản xuất cao và khả năng chống lại sâu bọ hay kỹ thuật canh tác cũng như loại bỏ các hóa chất mà bình thường làm chúng chết.

Điều này được thực hiện với mong muốn rằng những sinh vật có bộ gen mới sẽ mang ưu điểm của cả hai loài. Đây là quá trình tạo ra các cá thể hoàn toàn dị biệt với sự phát triển tự nhiên.

Các công ty công nghệ sinh học như Monsanto cho rằng những cây trồng biến đổi gen mang lại năng suất cao hơn vì chúng có thể chịu được thuốc diệt cỏ hoặc chống chọi với sâu bệnh và côn trùng. Monsanto và nhiều công ty đã sử dụng cái gọi là "phương pháp tương đồng cơ bản" để đánh giá mức độ an toàn của GMO.

Phương pháp này được sử dụng trong các giai đoạn khác nhau của chuỗi sản xuất, từ thu hoạch thô cho đến nguyên liệu hoặc sản phẩm cuối cùng, tùy thuộc vào nguồn gốc và mục đích sử dụng của sản phẩm.

Đã từng có một cuộc biểu tình quy mô quốc tế diễn ra đồng thời ở 436 thành phố thuộc 52 quốc gia khác nhau nhằm phản đối sự phổ biến của GMO.
Đã từng có một cuộc biểu tình quy mô quốc tế diễn ra đồng thời ở 436 thành phố thuộc 52 quốc gia khác nhau nhằm phản đối sự phổ biến của GMO.

Năm 1992, Cơ quan quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho rằng không có sự khác biệt giữa GMO và các thực phẩm thông thường, vì vậy các cuộc nghiên cứu về mức độ an toàn của GMO là không cần thiết.

Với sự cho phép của FDA, GMO được chính thức đưa vào sử dụng ở Mỹ mà không cần dán nhãn từ năm 1996. Sau đó chính phủ các nước khác cũng xác nhận rằng GMO là an toàn. Mỹ trở thành nước sản xuất 2/3 lượng GMO trên thế giới, và xuất khẩu GMO ra thị trường quốc tế (trong đó 90% GMO đến từ Monsanto).

Những cá nhân ủng hộ cho rằng GMO có những đóng góp tích cực cho quá trình đảm bảo an ninh lương thực, làm tăng nguồn cung lương thực, đồng thời giảm chi phí sản xuất, từ đó cắt giảm lượng nhiên liệu đốt cần sử dụng trong các hoạt động nông nghiệp. Nhiều nhà kinh tế học lạc quan nhận định, GMO góp phần xoá đói giảm nghèo.

Khảo sát gần đây nhất về tác động của GMO trên toàn cầu cho thấy lợi nhuận mà GMO mang lại cho riêng những người nông dân đạt 10 tỷ USD/năm, và được dự đoán sẽ còn tiếp tục tăng lên nhanh chóng nhờ những tiến bộ của khoa học kĩ thuật.

Thảm họa khôn lường

Trên thực tế, sinh vật biến đổi gen có thể đe dọa đa dạng sinh học. Các loại giống biến đổi gen có thể cạnh tranh với các giống cây cổ truyền, với rủi ro chính là làm xáo động các thành phần môi trường với đất, côn trùng thụ phấn hay khí hậu.

Ngoài ra, những sinh vật biến đổi gen có thể "lây lan" qua thiên nhiên thông qua thụ phấn chéo từ môi trường này sang môi trường khác, và giao phối với các sinh vật tự nhiên, do đó làm sinh vật sẽ không thể thực sự kiểm soát các mầm dịch bệnh, dẫn đến sự phát triển của quần thể kháng thuốc.

Đến nay, các sản phẩm có nguồn gốc từ sinh vật biến đổi gen đang tạo nên những cuộc tranh luận toàn cầu.
Đến nay, các sản phẩm có nguồn gốc từ sinh vật biến đổi gen đang tạo nên những cuộc tranh luận toàn cầu.

Theo nhiều nhà khoa học, GMO tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe cộng đồng, như khả năng gây dị ứng, kháng kháng sinh, hay gây độc lâu dài cho cơ thể. Đây là một trong những tranh luận chủ yếu và vấn đề chỉ được tháo gỡ khi chứng tỏ được rằng sản phẩm protein có được từ sự chuyển đổi gen không phải là chất gây dị ứng.

Vì điều này mà một liên minh chưa từng có của các nhà khoa học, các nhà lãnh đạo tôn giáo, các chuyên gia y tế, người tiêu dùng và các đầu bếp đã đệ đơn lên tòa án Liên bang Mỹ, chống lại FDA để có được các thử nghiệm an toàn bắt buộc và yêu cầu phải dán nhãn thực phẩm biến đổi gen.

Vụ kiện đã khiến 44.000 báo cáo bí mật nội bộ của FDA bị tiết lộ, trong đó nêu rõ GMO không thực sự an toàn. GMO không chỉ khác biệt so với tự nhiên mà còn rất nguy hiểm, dẫn tới các vấn đề dị ứng, gây độc tố, những căn bệnh mới và các vấn đề dinh dưỡng.

Nhiều hết căn bệnh con người đang đối mặt ngày nay có nguyên nhân gốc rễ là do viêm nhiễm. Rất nhiều trong số đó liên quan đến viêm nhiễm đường ruột, cơ quan nội tạng đầu tiên phải đối mặt với thức ăn được đưa vào cơ thể, trong đó có cả GMO.

Các báo cáo tại Mỹ chỉ ra rằng, kể từ khi ngô và đậu nành biến đổi gen được bắt đầu đưa vào nguồn thực phẩm của Mỹ, vô số các căn bệnh đường tiêu hóa liên quan đến viêm nhiễm đường ruột đã xuất hiện.

Những báo cáo trên đều cho thấy GMO thực sự không chỉ là nguy cơ tiềm ẩn, mà đã trở thành nguyên nhân dẫn đến hàng loạt bệnh tật đối với con người. Khó có thể chối cãi rằng Mỹ là nước chịu hậu quả đầu tiên của GMO. Tuy nhiên, điều đáng ngại là GMO vẫn ngày càng trở nên phổ biến, và len lỏi vào bàn ăn của mọi gia đình, trong đó có Việt Nam.

EU đã yêu cầu các thực phẩm GMO phải được dán nhãn mang mã số riêng.
EU đã yêu cầu các thực phẩm GMO phải được dán nhãn mang mã số riêng.

Chính vì những tác hại khôn lường của thực phẩm biến đổi gen mà trên thế giới đã từng có một cuộc biểu tình quy mô quốc tế diễn ra đồng thời ở 436 thành phố thuộc 52 quốc gia khác nhau nhằm phản đối sự phổ biến của GMO. Trong khi Mỹ và các nước đang phát triển tại châu Phi, châu Mỹ hay châu Á ủng hộ GMO thì châu Âu lại rất dè dặt cấp phép cho việc lưu hành GMO trên thị trường.

Ở Liên minh châu Âu (EU), hầu hết các thành viên đều không nhập thực phẩm biến đổi gen. Chính phủ các nước EU cho rằng, trong khi chưa có các bằng chứng xác định về tính an toàn của các GMO thì cần phải thận trọng với các loại cây trồng và gia súc biến đổi gen trên lãnh thổ châu Âu.

Một cuộc điều tra gần đây cho thấy, 97% người tiêu dùng châu Âu mong muốn các sản phẩm biến đổi gen được dán nhãn rõ ràng, 80% hoàn toàn không thích sản phẩm biến đổi gen. Thế nên, các nước thành viên EU đã đưa ra quy định mới về thực phẩm biến đổi gen, yêu cầu các thực phẩm GMO phải được dán nhãn mang mã số riêng để có thể truy ra nguồn gốc và loại bỏ khỏi các cửa hàng trong trường hợp có vấn đề.

Mặc dù vậy, hiện vẫn còn quá nhiều ý kiến trái chiều về việc sử dụng các loại thực phẩm biến đổi gen. Trước những cảnh báo của các nhà khoa học về GMO, người tiêu dùng thế giới vẫn sẽ hoang mang trước ma trận thực phẩm biến đổi gen…

Anh Doãn

Các tin khác

Khi cỏ tự nhiên được "trồng bằng công nghệ"

Khi cỏ tự nhiên được "trồng bằng công nghệ"

Thay vì phụ thuộc vào ánh nắng mặt trời hay thổ nhưỡng tự nhiên tại chỗ, toàn bộ hệ thống thảm nhung phục vụ World Cup 2026 tại 11 sân bóng ở Mỹ đều được kiến tạo, vận chuyển, lắp đặt và duy trì bằng những giải pháp kỹ thuật sinh học và cơ khí tối tân nhất trong lịch sử thể thao thế giới. Những ghi nhận thực tế từ các kỹ sư tại hiện trường đã hé lộ nhiều bí mật kinh ngạc về quy trình chuẩn bị mặt sân khắt khe chưa từng có này.

Mật mã thiêng nơi đội tuyển Argentina đóng quân tại World Cup 2026

Mật mã thiêng nơi đội tuyển Argentina đóng quân tại World Cup 2026

Giữa cái nóng hầm hập vùng Trung Tây nước Mỹ, đội tuyển Argentina thiết lập đại bản doanh tại Kansas City chuẩn bị bảo vệ ngai vàng World Cup 2026. Bất chấp thời tiết khắc nghiệt và gợi ý đổi địa điểm từ FIFA, Lionel Messi cùng đồng đội vẫn kiên định bám trụ tại đây. Đây không đơn thuần là quyết định hậu cần kỹ thuật, mà là sự tính toán kỹ lưỡng nhằm tìm kiếm không gian bình yên, kết nối văn hóa quê hương và tiếp nhận báu vật tinh thần vô giá truyền lại từ lịch sử chính trị, thể thao vĩ đại dân tộc Nam Mỹ.

Cận cảnh bên trong máy tính lượng tử Hanyuan-2. Ảnh: Quantum Computing Report

Dấu mốc mới trong cuộc đua lượng tử toàn cầu

Khi công ty CAS Cold Atom Technology của Trung Quốc công bố Hanyuan-2, hệ thống máy tính lượng tử lõi kép đầu tiên, cuộc đua toàn cầu dường như đã bước sang một giai đoạn mới. Từ Washington tới Bắc Kinh, từ Paris tới London, các chính phủ và tập đoàn công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào lĩnh vực sẽ định hình thế hệ điện toán tiếp theo của thế giới.

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

40 năm định hình ngành hạt nhân sau thảm kịch Chernobyl

Thảm họa Chernobyl không chỉ khép lại bằng những con số thương vong, mà còn mở ra một bước ngoặt lớn trong tư duy về an toàn và chính sách năng lượng toàn cầu. Từ cú sốc 1986, khái niệm "văn hóa an toàn hạt nhân" được đặt lên hàng đầu, kéo theo những thay đổi sâu rộng trong thiết kế, vận hành và giám sát các nhà máy điện nguyên tử. Ngày nay, khi nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng gia tăng, điện hạt nhân đang trở lại và đáng tin cậy hơn nhiều so với cách đây 4 thập kỷ.

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

“Đường vòng” cho nỗ lực từ bỏ nhiên liệu hóa thạch

Ngày 28/4/2026, Hội nghị quốc tế lần thứ nhất về Chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch đã diễn ra tại thành phố Santa Marta của Colombia, với sự tham dự của đại diện hơn 50 quốc gia. Bức tranh rối ren của thị trường năng lượng thế giới thời gian qua cho thấy một thực tế phũ phàng là sự lệ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch đang trói buộc các quốc gia vào những biến động địa chính trị phức tạp, vốn nằm ngoài tầm kiểm soát. Trong bối cảnh đó, hội nghị tại Santa Marta đã được nhiều ý kiến ca tụng là sự kiện đánh dấu “bước khai tử” nhiên liệu hóa thạch.

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Vành đai gỉ sét và vành đai mặt trời: Cuộc chuyển đổi trong lòng nước Mỹ

Khi những người ủng hộ ông Trump trong cuộc đua trở lại Nhà Trắng hô vang khẩu hiệu “Đưa việc làm trở lại”, họ không chỉ nói về những bảng lương đã mất, mà còn về cả một bản sắc đang phai mờ. Thực tế, những nhà máy mới vẫn đang mọc lên trên đất Mỹ, chỉ có điều chúng không nằm ở những thị trấn công nghiệp xưa cũ mà chọn những vùng đất mới. Đây vừa là lựa chọn tất yếu, đồng thời là một nghịch lý của nền kinh tế - chính trị Mỹ hiện tại.

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

UAV giá rẻ khiến chiến tranh khó lường hơn

Trong nhiều thế kỷ, ưu thế trên không là đặc quyền của các cường quốc quân sự. Máy bay không người lái (UAV) đang thay đổi điều đó. Khi khả năng tiếp cận từ trên không không còn là đặc quyền của vài cường quốc nữa, nó đang khiến cho những cuộc xung đột trở nên “cân bằng” hơn nhưng cũng khó kiểm soát hơn.

Sắc cờ thời xưa

Sắc cờ thời xưa

Chúng ta thường nghe kể rằng thời Nguyễn ở nước ta, vua treo cờ vàng, nhưng ít người biết rằng vua còn có nhiều sắc cờ khác nữa.

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.