Thợ săn bão và máy bay săn bão

NOAA là một cơ quan của chính phủ Mỹ được thành lập năm 1970 thuộc Bộ Thương mại để nghiên cứu các đại dương, bầu khí quyển và vùng ven biển của Trái Đất trong chừng mực chúng ảnh hưởng đến bề mặt đất liền và vùng ven biển của Mỹ. Máy bay săn bão được Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) thiết kế riêng có độ bền cao giúp phi hành đoàn vượt qua được những cơn nhiễu động dữ dội, đồng thời các thiết bị trên tàu giúp dự đoán đường đi và cường độ của cơn bão.

Vào sáng sớm ngày 27/7/1943, Trung tá Joseph B. Duckworth cược một ly cocktail highball rằng ông có thể lái một chiếc máy bay huấn luyện AT-6 Texan của Mỹ vào mắt một cơn bão đang đổ bộ gần Galveston, Texas. Nhờ chuyên môn về bay theo thiết bị - hay khả năng về cơ bản là bay mù, chỉ sử dụng các thiết bị trong buồng lái của máy bay - Duckworth được giao nhiệm vụ huấn luyện phi công Anh cách bay mà không cần tín hiệu thị giác tại Sân bay Không quân Bryan ở Texas. Nhưng sau một câu chuyện cười quá nhiều về sự mong manh của máy bay AT-6, tình cờ bay ra khỏi đường đi của cơn bão vào sáng hôm đó, Duckworth quyết định chứng minh sức mạnh của máy bay. “Nhìn chung, không chuyến bay nào trong cơn bão lại khó chịu như một cơn giông bão dữ dội”, ông kể lại trong báo cáo chuyến bay sau khi hoàn thành thành công chiến công này.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Bão ngày càng tàn phá dữ dội hơn, nhưng nước Mỹ có vũ khí bí mật để theo dõi chúng.

Tất cả vì khoa học

Sau khi hạ cánh, sĩ quan thời tiết của căn cứ, Trung úy William Jones-Burdick, đã rất sửng sốt. Ông yêu cầu Duckworth hoàn thành chuyến bay thứ hai qua cơn bão để ông có thể đi cùng và ghi chép. Sau đó, ông trèo vào buồng lái với Duckworth và họ bay qua cơn bão một lần nữa, với Jones-Burdick ghi lại suy nghĩ của mình về cách sửa đổi máy bay để thu thập dữ liệu thời tiết tốt hơn. Một năm sau những chuyến bay huyền thoại năm 1943, quân đội Mỹ bắt đầu thường xuyên điều động máy bay để xuyên qua “bức tường” bão dữ dội nguy hiểm, đến tận mắt bão yên bình. Máy bay vẫn tiếp tục bay vào vùng nguy hiểm này ngày nay, không chỉ thoát ra mà còn quay lại và làm như vậy nhiều lần. Những “thợ săn bão” này sẽ quét những cơn bão nhiệt đới để tìm hiểu thông tin chi tiết có thể giúp chuyên gia dự báo chuyển động và cường độ của chúng chính xác hơn. Ngày nay, Mỹ duy trì 13 máy bay chuyên giám sát bão nhiệt đới.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Ống phóng trên máy bay săn bão Wp-3D orion có biệt Danh là “Kermit”. Các ống phóng GPS DropWinDsonDe trôi xuống bằng dù để đo các cấu hình thẳng đứng của áp suất, nhiệt độ, độ ẩm và gió khi chúng rơi vào cơn bão .

Đây không hẳn là một hoạt động không có rủi ro như lời kể của Duckworth có thể gợi ý - những thợ săn bão đầu tiên đã mất tích cùng phi hành đoàn - nhưng mặc dù có một số trường hợp suýt xảy ra, không ai tử vong trên máy bay săn bão kể từ năm 1974. Trong khi Lực lượng Dự bị Không quân Mỹ thực hiện phần lớn các chuyến bay thu thập dữ liệu này, hai máy bay trinh sát thời tiết chuyên dụng WP-3D Orion thuộc NOAA thực hiện các hoạt động tinh vi nhất. Chúng bay ra khỏi Trung tâm Điều hành Không quân từ Sân bay Quốc tế Lakeland Linder ở Florida. Hai chiếc WP-3D của NOAA đã gần 50 năm tuổi. Chúng được đặt tên là “Miss Piggy” và “Kermit”, lấy cảm hứng từ công việc tuyệt vời của một đội bảo dưỡng khi đánh bóng vẻ ngoài thô ráp của một chiếc máy bay N43RF.

Đội bay bao gồm sự kết hợp giữa các sĩ quan mặc đồng phục, thường dân và thường là bảy phi hành đoàn và 12 chuyên gia khoa học. Một máy bay phản lực thương mại Gulfstream IV-SP nhỏ hơn, bay cao hơn có tên là Gonzo hỗ trợ cho WP-3D. Máy bay WP-3D được chế tạo riêng có thiết kế mạnh mẽ, lý tưởng để dành nhiều giờ thu thập dữ liệu trong khi đương đầu với sự nhiễu động dữ dội của một cơn bão nhiệt đới. Máy bay này bắt nguồn từ máy bay tuần tra hàng hải P-3 Orion của Hải quân Mỹ, được chế tạo để dành nhiều giờ tỉ mỉ rà soát trên biển để tìm tàu ngầm của đối phương, với khả năng chống chịu mưa và băng giá tuyệt vời trong những chuyến tuần tra dài.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Hình ảnh từ NOAA chụp lúc 6 giờ 11 chiều ngày 27/9/2024 theo giờ miền Đông nước Mỹ cho thấy Bão Helene đã suy yếu thành một cơn bão nhiệt đới.

Những chiếc máy bay lao thẳng vào cơn bão

Trong cách tiếp cận trực tiếp này, một radar Doppler đuôi X-band 60 kilowatt quay tròn nhìn thẳng xuống “cổ họng” của cơn bão. Một radar thân dưới băng tần C 70 kilowatt được đặt trong một mái vòm lớn hình bánh kếp quét từ một góc ngang truyền thống hơn. Cùng nhau, hai radar tạo ra một bức tranh “bánh nhiều lớp” 3D của cơn bão, giúp xác định vị trí và gió mạnh nhất cùng lượng mưa. Trong một nhiệm vụ thông thường, các radar liên tục xuyên qua cơn bão ở các góc độ khác nhau, chia nó thành nhiều lát cắt như một chiếc bánh pizza. Trong khi các bản quét như vậy ra mắt vào năm 1993, dữ liệu thu được chỉ có thể sử dụng được sau khi cơn bão tan.

Phải đến cơn bão Katrina năm 2005, thuật toán mới được phát triển để xử lý dữ liệu và lọc nhiễu nền đủ để WP-3D của NOAA bắt đầu truyền một số dữ liệu phân tích gió theo thời gian thực cho chuyên gia dự báo. Phải mất thêm 5 năm nữa để các chương trình đó xử lý toàn bộ phổ dữ liệu radar và tích hợp hoàn toàn mọi bản cập nhật theo thời gian thực đó vào hệ thống dự báo. Một công cụ quan trọng khác trên máy bay WP-3D được gọi là dropwindsonde - đây là hộp chứa đầy máy phát và cảm biến thường nặng chưa đến một pound (453,59g). Máy bay thường thả 40 hộp này, gắn vào dù, từ độ cao khoảng 2,438 mét đến 3.048 mét. Khi rơi, các hộp này truyền dữ liệu trở lại về áp suất không khí, nhiệt độ, độ ẩm và sự thay đổi tần số Doppler của GPS.

Sự thay đổi Doppler giúp tính toán cường độ tương đối của gió ngang và gió dọc. WP-3D cũng triển khai máy bay không người lái điều khiển từ xa, cảm biến dùng một lần để đo nhiệt độ đại dương ở độ sâu và Máy đo bức xạ vi sóng tần số bước dùng một lần. Những thiết bị này xác định tốc độ gió trên bề mặt đại dương bằng cách đo bức xạ mà bọt biển phát ra trong gió mạnh. Bụng của WP-3D gắn một mảng cảm biến tán xạ C-Band có khả năng quét bề mặt đại dương ở góc 20 đến 50 độ sau mỗi hai giây. Cạnh cánh trước chứa mạng cảm biến hạt đo mật độ mưa và băng.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Bão Milton ngày 8/10/2024.

Tác động của những máy bay săn bão không thể cường điệu hóa

Bão là những sự kiện cực kỳ phức tạp, thách thức một số dự đoán nhất định và do biến đổi khí hậu, chúng liên tục trở nên dữ dội hơn. Nhưng nhà nghiên cứu và dự báo càng thu thập được nhiều dữ liệu thì họ càng có thể giảm yếu tố không thể dự đoán. Mặc dù radar mặt đất và vệ tinh thời tiết hiện có thể phát hiện bão từ xa, nhưng các cảm biến đó vẫn có những khoảng trống và hạn chế - ví dụ, vệ tinh không thể nhìn xuyên qua lớp mây. Máy bay săn bão lớn giúp lấp đầy những khoảng trống dữ liệu đó. Sử dụng truyền thông vệ tinh, chúng có thể liên tục truyền những phát hiện của mình trở lại Trung tâm Bão Quốc gia ở Miami, Florida, cung cấp cho chuyên gia phân tích dữ liệu dự báo quan trọng. Ngay cả việc cải thiện độ chính xác ở mức độ vừa phải cũng có hậu quả rất lớn.

Bão thường gây ra thiệt hại hàng tỉ USD và giết chết hàng chục người - tính đến giữa tháng 10/2024, hơn 320 người đã mất mạng do bão. Sử dụng các số liệu tính đến tác động gián tiếp rộng hơn trong thời gian dài hơn, những cơn bão lớn có thể gây ra trung bình tới 11.000 ca tử vong do gián đoạn tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, căng thẳng và tổn thất kinh tế - theo một nghiên cứu gần đây trên tạp chí Nature vào tháng 10/2024. Nạn nhân chính là trẻ sơ sinh và người già.

Jonathan Shannon, chuyên gia về quan hệ công chúng tại NOAA, cho biết: “Khi có dữ liệu máy bay, dự báo về đường đi và cường độ bão được cải thiện hơn 15-20% về độ chính xác của đường đi và 10-15% về dự báo cường độ”. Mỗi cải tiến đối với hệ thống theo dõi và cảnh báo sớm đều cung cấp thời gian chuẩn bị lâu hơn cho mọi quyết định về việc cộng đồng nào nên sơ tán và khi nào sơ tán - những quyết định có thể cứu sống và ngăn chặn hàng triệu USD thiệt hại.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
“Gonzo”, máy bay Gulfstream IV của NOAA, trên đường băng tại Trung tâm vũ trụ Kennedy của NASA ở Cape Canaveral, Florida, vào ngày 25/6/2024.

Trong khi đó, NOAA có kế hoạch thay thế các máy bay săn bão hiện tại vào đầu những năm 2030 bằng hai máy bay C-130J được trang bị độc đáo có thể chứa các tải trọng nhiệm vụ lớn hơn và có thể có thêm các cảm biến. Và G550 được NOAA lên kế hoạch trang bị thêm sẽ có thêm các cảm biến và thiết bị vào đầu mùa xuân năm 2025. Nó sẽ có khả năng phóng và điều khiển máy bay không người lái bay vào những cơn bão để thu thập dữ liệu từ các khu vực chưa được khảo sát nhiều hơn. Ngay cả khi vệ tinh, radar mặt đất và giờ là máy bay không người lái có thể phát hiện và phân tích bão từ khoảng cách an toàn, máy bay có người lái lớn dường như có vị trí tốt nhất để thăm dò các lực lượng hủy diệt nhất của thiên nhiên thông qua mọi cuộc chạm trán gần.

Nghĩa là, miễn là có phi hành đoàn và nhà khoa học đủ can đảm để tiếp tục lao vào tâm bão.

Diên San (Tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.