Thợ săn bão và máy bay săn bão

NOAA là một cơ quan của chính phủ Mỹ được thành lập năm 1970 thuộc Bộ Thương mại để nghiên cứu các đại dương, bầu khí quyển và vùng ven biển của Trái Đất trong chừng mực chúng ảnh hưởng đến bề mặt đất liền và vùng ven biển của Mỹ. Máy bay săn bão được Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) thiết kế riêng có độ bền cao giúp phi hành đoàn vượt qua được những cơn nhiễu động dữ dội, đồng thời các thiết bị trên tàu giúp dự đoán đường đi và cường độ của cơn bão.

Vào sáng sớm ngày 27/7/1943, Trung tá Joseph B. Duckworth cược một ly cocktail highball rằng ông có thể lái một chiếc máy bay huấn luyện AT-6 Texan của Mỹ vào mắt một cơn bão đang đổ bộ gần Galveston, Texas. Nhờ chuyên môn về bay theo thiết bị - hay khả năng về cơ bản là bay mù, chỉ sử dụng các thiết bị trong buồng lái của máy bay - Duckworth được giao nhiệm vụ huấn luyện phi công Anh cách bay mà không cần tín hiệu thị giác tại Sân bay Không quân Bryan ở Texas. Nhưng sau một câu chuyện cười quá nhiều về sự mong manh của máy bay AT-6, tình cờ bay ra khỏi đường đi của cơn bão vào sáng hôm đó, Duckworth quyết định chứng minh sức mạnh của máy bay. “Nhìn chung, không chuyến bay nào trong cơn bão lại khó chịu như một cơn giông bão dữ dội”, ông kể lại trong báo cáo chuyến bay sau khi hoàn thành thành công chiến công này.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Bão ngày càng tàn phá dữ dội hơn, nhưng nước Mỹ có vũ khí bí mật để theo dõi chúng.

Tất cả vì khoa học

Sau khi hạ cánh, sĩ quan thời tiết của căn cứ, Trung úy William Jones-Burdick, đã rất sửng sốt. Ông yêu cầu Duckworth hoàn thành chuyến bay thứ hai qua cơn bão để ông có thể đi cùng và ghi chép. Sau đó, ông trèo vào buồng lái với Duckworth và họ bay qua cơn bão một lần nữa, với Jones-Burdick ghi lại suy nghĩ của mình về cách sửa đổi máy bay để thu thập dữ liệu thời tiết tốt hơn. Một năm sau những chuyến bay huyền thoại năm 1943, quân đội Mỹ bắt đầu thường xuyên điều động máy bay để xuyên qua “bức tường” bão dữ dội nguy hiểm, đến tận mắt bão yên bình. Máy bay vẫn tiếp tục bay vào vùng nguy hiểm này ngày nay, không chỉ thoát ra mà còn quay lại và làm như vậy nhiều lần. Những “thợ săn bão” này sẽ quét những cơn bão nhiệt đới để tìm hiểu thông tin chi tiết có thể giúp chuyên gia dự báo chuyển động và cường độ của chúng chính xác hơn. Ngày nay, Mỹ duy trì 13 máy bay chuyên giám sát bão nhiệt đới.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Ống phóng trên máy bay săn bão Wp-3D orion có biệt Danh là “Kermit”. Các ống phóng GPS DropWinDsonDe trôi xuống bằng dù để đo các cấu hình thẳng đứng của áp suất, nhiệt độ, độ ẩm và gió khi chúng rơi vào cơn bão .

Đây không hẳn là một hoạt động không có rủi ro như lời kể của Duckworth có thể gợi ý - những thợ săn bão đầu tiên đã mất tích cùng phi hành đoàn - nhưng mặc dù có một số trường hợp suýt xảy ra, không ai tử vong trên máy bay săn bão kể từ năm 1974. Trong khi Lực lượng Dự bị Không quân Mỹ thực hiện phần lớn các chuyến bay thu thập dữ liệu này, hai máy bay trinh sát thời tiết chuyên dụng WP-3D Orion thuộc NOAA thực hiện các hoạt động tinh vi nhất. Chúng bay ra khỏi Trung tâm Điều hành Không quân từ Sân bay Quốc tế Lakeland Linder ở Florida. Hai chiếc WP-3D của NOAA đã gần 50 năm tuổi. Chúng được đặt tên là “Miss Piggy” và “Kermit”, lấy cảm hứng từ công việc tuyệt vời của một đội bảo dưỡng khi đánh bóng vẻ ngoài thô ráp của một chiếc máy bay N43RF.

Đội bay bao gồm sự kết hợp giữa các sĩ quan mặc đồng phục, thường dân và thường là bảy phi hành đoàn và 12 chuyên gia khoa học. Một máy bay phản lực thương mại Gulfstream IV-SP nhỏ hơn, bay cao hơn có tên là Gonzo hỗ trợ cho WP-3D. Máy bay WP-3D được chế tạo riêng có thiết kế mạnh mẽ, lý tưởng để dành nhiều giờ thu thập dữ liệu trong khi đương đầu với sự nhiễu động dữ dội của một cơn bão nhiệt đới. Máy bay này bắt nguồn từ máy bay tuần tra hàng hải P-3 Orion của Hải quân Mỹ, được chế tạo để dành nhiều giờ tỉ mỉ rà soát trên biển để tìm tàu ngầm của đối phương, với khả năng chống chịu mưa và băng giá tuyệt vời trong những chuyến tuần tra dài.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Hình ảnh từ NOAA chụp lúc 6 giờ 11 chiều ngày 27/9/2024 theo giờ miền Đông nước Mỹ cho thấy Bão Helene đã suy yếu thành một cơn bão nhiệt đới.

Những chiếc máy bay lao thẳng vào cơn bão

Trong cách tiếp cận trực tiếp này, một radar Doppler đuôi X-band 60 kilowatt quay tròn nhìn thẳng xuống “cổ họng” của cơn bão. Một radar thân dưới băng tần C 70 kilowatt được đặt trong một mái vòm lớn hình bánh kếp quét từ một góc ngang truyền thống hơn. Cùng nhau, hai radar tạo ra một bức tranh “bánh nhiều lớp” 3D của cơn bão, giúp xác định vị trí và gió mạnh nhất cùng lượng mưa. Trong một nhiệm vụ thông thường, các radar liên tục xuyên qua cơn bão ở các góc độ khác nhau, chia nó thành nhiều lát cắt như một chiếc bánh pizza. Trong khi các bản quét như vậy ra mắt vào năm 1993, dữ liệu thu được chỉ có thể sử dụng được sau khi cơn bão tan.

Phải đến cơn bão Katrina năm 2005, thuật toán mới được phát triển để xử lý dữ liệu và lọc nhiễu nền đủ để WP-3D của NOAA bắt đầu truyền một số dữ liệu phân tích gió theo thời gian thực cho chuyên gia dự báo. Phải mất thêm 5 năm nữa để các chương trình đó xử lý toàn bộ phổ dữ liệu radar và tích hợp hoàn toàn mọi bản cập nhật theo thời gian thực đó vào hệ thống dự báo. Một công cụ quan trọng khác trên máy bay WP-3D được gọi là dropwindsonde - đây là hộp chứa đầy máy phát và cảm biến thường nặng chưa đến một pound (453,59g). Máy bay thường thả 40 hộp này, gắn vào dù, từ độ cao khoảng 2,438 mét đến 3.048 mét. Khi rơi, các hộp này truyền dữ liệu trở lại về áp suất không khí, nhiệt độ, độ ẩm và sự thay đổi tần số Doppler của GPS.

Sự thay đổi Doppler giúp tính toán cường độ tương đối của gió ngang và gió dọc. WP-3D cũng triển khai máy bay không người lái điều khiển từ xa, cảm biến dùng một lần để đo nhiệt độ đại dương ở độ sâu và Máy đo bức xạ vi sóng tần số bước dùng một lần. Những thiết bị này xác định tốc độ gió trên bề mặt đại dương bằng cách đo bức xạ mà bọt biển phát ra trong gió mạnh. Bụng của WP-3D gắn một mảng cảm biến tán xạ C-Band có khả năng quét bề mặt đại dương ở góc 20 đến 50 độ sau mỗi hai giây. Cạnh cánh trước chứa mạng cảm biến hạt đo mật độ mưa và băng.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Bão Milton ngày 8/10/2024.

Tác động của những máy bay săn bão không thể cường điệu hóa

Bão là những sự kiện cực kỳ phức tạp, thách thức một số dự đoán nhất định và do biến đổi khí hậu, chúng liên tục trở nên dữ dội hơn. Nhưng nhà nghiên cứu và dự báo càng thu thập được nhiều dữ liệu thì họ càng có thể giảm yếu tố không thể dự đoán. Mặc dù radar mặt đất và vệ tinh thời tiết hiện có thể phát hiện bão từ xa, nhưng các cảm biến đó vẫn có những khoảng trống và hạn chế - ví dụ, vệ tinh không thể nhìn xuyên qua lớp mây. Máy bay săn bão lớn giúp lấp đầy những khoảng trống dữ liệu đó. Sử dụng truyền thông vệ tinh, chúng có thể liên tục truyền những phát hiện của mình trở lại Trung tâm Bão Quốc gia ở Miami, Florida, cung cấp cho chuyên gia phân tích dữ liệu dự báo quan trọng. Ngay cả việc cải thiện độ chính xác ở mức độ vừa phải cũng có hậu quả rất lớn.

Bão thường gây ra thiệt hại hàng tỉ USD và giết chết hàng chục người - tính đến giữa tháng 10/2024, hơn 320 người đã mất mạng do bão. Sử dụng các số liệu tính đến tác động gián tiếp rộng hơn trong thời gian dài hơn, những cơn bão lớn có thể gây ra trung bình tới 11.000 ca tử vong do gián đoạn tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, căng thẳng và tổn thất kinh tế - theo một nghiên cứu gần đây trên tạp chí Nature vào tháng 10/2024. Nạn nhân chính là trẻ sơ sinh và người già.

Jonathan Shannon, chuyên gia về quan hệ công chúng tại NOAA, cho biết: “Khi có dữ liệu máy bay, dự báo về đường đi và cường độ bão được cải thiện hơn 15-20% về độ chính xác của đường đi và 10-15% về dự báo cường độ”. Mỗi cải tiến đối với hệ thống theo dõi và cảnh báo sớm đều cung cấp thời gian chuẩn bị lâu hơn cho mọi quyết định về việc cộng đồng nào nên sơ tán và khi nào sơ tán - những quyết định có thể cứu sống và ngăn chặn hàng triệu USD thiệt hại.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
“Gonzo”, máy bay Gulfstream IV của NOAA, trên đường băng tại Trung tâm vũ trụ Kennedy của NASA ở Cape Canaveral, Florida, vào ngày 25/6/2024.

Trong khi đó, NOAA có kế hoạch thay thế các máy bay săn bão hiện tại vào đầu những năm 2030 bằng hai máy bay C-130J được trang bị độc đáo có thể chứa các tải trọng nhiệm vụ lớn hơn và có thể có thêm các cảm biến. Và G550 được NOAA lên kế hoạch trang bị thêm sẽ có thêm các cảm biến và thiết bị vào đầu mùa xuân năm 2025. Nó sẽ có khả năng phóng và điều khiển máy bay không người lái bay vào những cơn bão để thu thập dữ liệu từ các khu vực chưa được khảo sát nhiều hơn. Ngay cả khi vệ tinh, radar mặt đất và giờ là máy bay không người lái có thể phát hiện và phân tích bão từ khoảng cách an toàn, máy bay có người lái lớn dường như có vị trí tốt nhất để thăm dò các lực lượng hủy diệt nhất của thiên nhiên thông qua mọi cuộc chạm trán gần.

Nghĩa là, miễn là có phi hành đoàn và nhà khoa học đủ can đảm để tiếp tục lao vào tâm bão.

Diên San (Tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.