Thợ săn bão và máy bay săn bão

NOAA là một cơ quan của chính phủ Mỹ được thành lập năm 1970 thuộc Bộ Thương mại để nghiên cứu các đại dương, bầu khí quyển và vùng ven biển của Trái Đất trong chừng mực chúng ảnh hưởng đến bề mặt đất liền và vùng ven biển của Mỹ. Máy bay săn bão được Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) thiết kế riêng có độ bền cao giúp phi hành đoàn vượt qua được những cơn nhiễu động dữ dội, đồng thời các thiết bị trên tàu giúp dự đoán đường đi và cường độ của cơn bão.

Vào sáng sớm ngày 27/7/1943, Trung tá Joseph B. Duckworth cược một ly cocktail highball rằng ông có thể lái một chiếc máy bay huấn luyện AT-6 Texan của Mỹ vào mắt một cơn bão đang đổ bộ gần Galveston, Texas. Nhờ chuyên môn về bay theo thiết bị - hay khả năng về cơ bản là bay mù, chỉ sử dụng các thiết bị trong buồng lái của máy bay - Duckworth được giao nhiệm vụ huấn luyện phi công Anh cách bay mà không cần tín hiệu thị giác tại Sân bay Không quân Bryan ở Texas. Nhưng sau một câu chuyện cười quá nhiều về sự mong manh của máy bay AT-6, tình cờ bay ra khỏi đường đi của cơn bão vào sáng hôm đó, Duckworth quyết định chứng minh sức mạnh của máy bay. “Nhìn chung, không chuyến bay nào trong cơn bão lại khó chịu như một cơn giông bão dữ dội”, ông kể lại trong báo cáo chuyến bay sau khi hoàn thành thành công chiến công này.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Bão ngày càng tàn phá dữ dội hơn, nhưng nước Mỹ có vũ khí bí mật để theo dõi chúng.

Tất cả vì khoa học

Sau khi hạ cánh, sĩ quan thời tiết của căn cứ, Trung úy William Jones-Burdick, đã rất sửng sốt. Ông yêu cầu Duckworth hoàn thành chuyến bay thứ hai qua cơn bão để ông có thể đi cùng và ghi chép. Sau đó, ông trèo vào buồng lái với Duckworth và họ bay qua cơn bão một lần nữa, với Jones-Burdick ghi lại suy nghĩ của mình về cách sửa đổi máy bay để thu thập dữ liệu thời tiết tốt hơn. Một năm sau những chuyến bay huyền thoại năm 1943, quân đội Mỹ bắt đầu thường xuyên điều động máy bay để xuyên qua “bức tường” bão dữ dội nguy hiểm, đến tận mắt bão yên bình. Máy bay vẫn tiếp tục bay vào vùng nguy hiểm này ngày nay, không chỉ thoát ra mà còn quay lại và làm như vậy nhiều lần. Những “thợ săn bão” này sẽ quét những cơn bão nhiệt đới để tìm hiểu thông tin chi tiết có thể giúp chuyên gia dự báo chuyển động và cường độ của chúng chính xác hơn. Ngày nay, Mỹ duy trì 13 máy bay chuyên giám sát bão nhiệt đới.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Ống phóng trên máy bay săn bão Wp-3D orion có biệt Danh là “Kermit”. Các ống phóng GPS DropWinDsonDe trôi xuống bằng dù để đo các cấu hình thẳng đứng của áp suất, nhiệt độ, độ ẩm và gió khi chúng rơi vào cơn bão .

Đây không hẳn là một hoạt động không có rủi ro như lời kể của Duckworth có thể gợi ý - những thợ săn bão đầu tiên đã mất tích cùng phi hành đoàn - nhưng mặc dù có một số trường hợp suýt xảy ra, không ai tử vong trên máy bay săn bão kể từ năm 1974. Trong khi Lực lượng Dự bị Không quân Mỹ thực hiện phần lớn các chuyến bay thu thập dữ liệu này, hai máy bay trinh sát thời tiết chuyên dụng WP-3D Orion thuộc NOAA thực hiện các hoạt động tinh vi nhất. Chúng bay ra khỏi Trung tâm Điều hành Không quân từ Sân bay Quốc tế Lakeland Linder ở Florida. Hai chiếc WP-3D của NOAA đã gần 50 năm tuổi. Chúng được đặt tên là “Miss Piggy” và “Kermit”, lấy cảm hứng từ công việc tuyệt vời của một đội bảo dưỡng khi đánh bóng vẻ ngoài thô ráp của một chiếc máy bay N43RF.

Đội bay bao gồm sự kết hợp giữa các sĩ quan mặc đồng phục, thường dân và thường là bảy phi hành đoàn và 12 chuyên gia khoa học. Một máy bay phản lực thương mại Gulfstream IV-SP nhỏ hơn, bay cao hơn có tên là Gonzo hỗ trợ cho WP-3D. Máy bay WP-3D được chế tạo riêng có thiết kế mạnh mẽ, lý tưởng để dành nhiều giờ thu thập dữ liệu trong khi đương đầu với sự nhiễu động dữ dội của một cơn bão nhiệt đới. Máy bay này bắt nguồn từ máy bay tuần tra hàng hải P-3 Orion của Hải quân Mỹ, được chế tạo để dành nhiều giờ tỉ mỉ rà soát trên biển để tìm tàu ngầm của đối phương, với khả năng chống chịu mưa và băng giá tuyệt vời trong những chuyến tuần tra dài.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Hình ảnh từ NOAA chụp lúc 6 giờ 11 chiều ngày 27/9/2024 theo giờ miền Đông nước Mỹ cho thấy Bão Helene đã suy yếu thành một cơn bão nhiệt đới.

Những chiếc máy bay lao thẳng vào cơn bão

Trong cách tiếp cận trực tiếp này, một radar Doppler đuôi X-band 60 kilowatt quay tròn nhìn thẳng xuống “cổ họng” của cơn bão. Một radar thân dưới băng tần C 70 kilowatt được đặt trong một mái vòm lớn hình bánh kếp quét từ một góc ngang truyền thống hơn. Cùng nhau, hai radar tạo ra một bức tranh “bánh nhiều lớp” 3D của cơn bão, giúp xác định vị trí và gió mạnh nhất cùng lượng mưa. Trong một nhiệm vụ thông thường, các radar liên tục xuyên qua cơn bão ở các góc độ khác nhau, chia nó thành nhiều lát cắt như một chiếc bánh pizza. Trong khi các bản quét như vậy ra mắt vào năm 1993, dữ liệu thu được chỉ có thể sử dụng được sau khi cơn bão tan.

Phải đến cơn bão Katrina năm 2005, thuật toán mới được phát triển để xử lý dữ liệu và lọc nhiễu nền đủ để WP-3D của NOAA bắt đầu truyền một số dữ liệu phân tích gió theo thời gian thực cho chuyên gia dự báo. Phải mất thêm 5 năm nữa để các chương trình đó xử lý toàn bộ phổ dữ liệu radar và tích hợp hoàn toàn mọi bản cập nhật theo thời gian thực đó vào hệ thống dự báo. Một công cụ quan trọng khác trên máy bay WP-3D được gọi là dropwindsonde - đây là hộp chứa đầy máy phát và cảm biến thường nặng chưa đến một pound (453,59g). Máy bay thường thả 40 hộp này, gắn vào dù, từ độ cao khoảng 2,438 mét đến 3.048 mét. Khi rơi, các hộp này truyền dữ liệu trở lại về áp suất không khí, nhiệt độ, độ ẩm và sự thay đổi tần số Doppler của GPS.

Sự thay đổi Doppler giúp tính toán cường độ tương đối của gió ngang và gió dọc. WP-3D cũng triển khai máy bay không người lái điều khiển từ xa, cảm biến dùng một lần để đo nhiệt độ đại dương ở độ sâu và Máy đo bức xạ vi sóng tần số bước dùng một lần. Những thiết bị này xác định tốc độ gió trên bề mặt đại dương bằng cách đo bức xạ mà bọt biển phát ra trong gió mạnh. Bụng của WP-3D gắn một mảng cảm biến tán xạ C-Band có khả năng quét bề mặt đại dương ở góc 20 đến 50 độ sau mỗi hai giây. Cạnh cánh trước chứa mạng cảm biến hạt đo mật độ mưa và băng.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
Bão Milton ngày 8/10/2024.

Tác động của những máy bay săn bão không thể cường điệu hóa

Bão là những sự kiện cực kỳ phức tạp, thách thức một số dự đoán nhất định và do biến đổi khí hậu, chúng liên tục trở nên dữ dội hơn. Nhưng nhà nghiên cứu và dự báo càng thu thập được nhiều dữ liệu thì họ càng có thể giảm yếu tố không thể dự đoán. Mặc dù radar mặt đất và vệ tinh thời tiết hiện có thể phát hiện bão từ xa, nhưng các cảm biến đó vẫn có những khoảng trống và hạn chế - ví dụ, vệ tinh không thể nhìn xuyên qua lớp mây. Máy bay săn bão lớn giúp lấp đầy những khoảng trống dữ liệu đó. Sử dụng truyền thông vệ tinh, chúng có thể liên tục truyền những phát hiện của mình trở lại Trung tâm Bão Quốc gia ở Miami, Florida, cung cấp cho chuyên gia phân tích dữ liệu dự báo quan trọng. Ngay cả việc cải thiện độ chính xác ở mức độ vừa phải cũng có hậu quả rất lớn.

Bão thường gây ra thiệt hại hàng tỉ USD và giết chết hàng chục người - tính đến giữa tháng 10/2024, hơn 320 người đã mất mạng do bão. Sử dụng các số liệu tính đến tác động gián tiếp rộng hơn trong thời gian dài hơn, những cơn bão lớn có thể gây ra trung bình tới 11.000 ca tử vong do gián đoạn tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, căng thẳng và tổn thất kinh tế - theo một nghiên cứu gần đây trên tạp chí Nature vào tháng 10/2024. Nạn nhân chính là trẻ sơ sinh và người già.

Jonathan Shannon, chuyên gia về quan hệ công chúng tại NOAA, cho biết: “Khi có dữ liệu máy bay, dự báo về đường đi và cường độ bão được cải thiện hơn 15-20% về độ chính xác của đường đi và 10-15% về dự báo cường độ”. Mỗi cải tiến đối với hệ thống theo dõi và cảnh báo sớm đều cung cấp thời gian chuẩn bị lâu hơn cho mọi quyết định về việc cộng đồng nào nên sơ tán và khi nào sơ tán - những quyết định có thể cứu sống và ngăn chặn hàng triệu USD thiệt hại.

Thợ săn bão và máy bay săn bão -0
“Gonzo”, máy bay Gulfstream IV của NOAA, trên đường băng tại Trung tâm vũ trụ Kennedy của NASA ở Cape Canaveral, Florida, vào ngày 25/6/2024.

Trong khi đó, NOAA có kế hoạch thay thế các máy bay săn bão hiện tại vào đầu những năm 2030 bằng hai máy bay C-130J được trang bị độc đáo có thể chứa các tải trọng nhiệm vụ lớn hơn và có thể có thêm các cảm biến. Và G550 được NOAA lên kế hoạch trang bị thêm sẽ có thêm các cảm biến và thiết bị vào đầu mùa xuân năm 2025. Nó sẽ có khả năng phóng và điều khiển máy bay không người lái bay vào những cơn bão để thu thập dữ liệu từ các khu vực chưa được khảo sát nhiều hơn. Ngay cả khi vệ tinh, radar mặt đất và giờ là máy bay không người lái có thể phát hiện và phân tích bão từ khoảng cách an toàn, máy bay có người lái lớn dường như có vị trí tốt nhất để thăm dò các lực lượng hủy diệt nhất của thiên nhiên thông qua mọi cuộc chạm trán gần.

Nghĩa là, miễn là có phi hành đoàn và nhà khoa học đủ can đảm để tiếp tục lao vào tâm bão.

Diên San (Tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.