Thiết bị giúp người mù nhìn bằng… lưỡi

Thiết bị mang tên BrainPort V100 được Cơ quan Quản lý Dược và Thực phẩm Mỹ (FDA) phê chuẩn cho phép người dùng cảm nhận được hình ảnh qua hành động giải mã các tín hiệu xung điện từ nơi đầu lưỡi.

FDA đi đến quyết định chính thức sau khi xem xét kỹ lưỡng dữ liệu lâm sàng về độ an toàn và tính hiệu quả của thiết bị. BrainPort là sản phẩm của Tập đoàn Wicab Inc. - do chuyên gia thần kinh học người Mỹ Paul Bach-y-Rita thành lập năm 1998 - trụ sở tại Middelton, bang Wisconsin.

Thiết bị này được phát triển với sự tài trợ từ Google Inc. và Bộ Quốc phòng Mỹ.

Có những người biết cách sử dụng âm thanh để bù đắp cho sự khiếm khuyết vô thị giác của họ và cũng có những người khiếm thị nhưng "nghe" được âm nhạc nhờ cảm nhận sự dao động của âm thanh. BrainPort V100 ra đời cũng từ những ý tưởng này để giúp người mù "nhìn" được bằng… đầu lưỡi. Thiết bị mới được FDA chính thức phê chuẩn thương mại hóa chỉ là một trong nhiều phát kiến y khoa mới khai thác lợi thế của tính linh hoạt của bộ não - khả năng thích ứng và học lại những kỹ năng mới - để giúp người khiếm thị vượt qua sự mất mát của mình.

Về cơ bản, BrainPort V100 trông giống như viên kẹo que dẻo hoạt động bằng pin kết nối với cặp kính râm thông thường gắn một video camera nhỏ bên trong để thu nhận hình ảnh. Theo tờ Medical Nrews Today, những hình ảnh được video camera ghi nhận được xử lý thành các xung điện để gửi đến mạng lưới điện cực nơi thiết bị nhỏ đặt trong miệng.

Khi thiết bị nhỏ bao gồm bộ cảm biến với 400 điện cực tiếp xúc với đầu lưỡi, xung điện được cảm nhận và giải mã giúp cảnh báo cho người mù về môi trường xung quanh. Theo tuyên bố từ Wicab Inc., sau khi được hướng dẫn sử dụng, người dùng dễ dàng hiểu được sự dao động nơi đầu lưỡi để từ đó cảm nhận được sự khác biệt về kích thước, hình dạng và vị trí của vật thể gần đó.

Các nghiên cứu cho thấy 69% người dùng BrainPort hoàn thành tốt các thử nghiệm nhận thức. Đội ngũ nhà khoa học phát triển hy vọng BrainPort V100 sẽ trở nên hiệu quả hơn khi được sử dụng cùng với một cây gậy hay con chó dẫn đường giúp người mù có được khả năng định hướng môi trường xung quanh mình một cách chính xác hơn.

Bất cứ khi nào chúng ta học điệu nhảy mới hay cách giải một bài toán, não bộ sẽ phát triển những kết nối thần kinh mới để thích ứng với kỹ năng mới - sự thay đổi và tự tổ chức lại này được gọi là tính linh hoạt của não bộ và nhờ đó giúp người sử dụng BrainPort một cách hiệu quả hơn. Khi một người bị khuyết một giác quan (do bẩm sinh hay thương tích), não bộ của họ sẽ phát triển các kết nối thần kinh mới giữa các tế bào thần kinh còn nguyên vẹn nhằm bù đắp lại sự khiếm khuyết và đó là đặc tính được thiết bị BrainPort khai thác.

Chuyên gia Paul Bach-y-Rita (trái) và Giám đốc Robert Beckman.
Chuyên gia Paul Bach-y-Rita (trái) và Giám đốc Robert Beckman.

Nói một cách đơn giản hơn, BrainPort huấn luyện não bộ thu nhận tác nhân kích thích để "nhìn thấy" từ lưỡi thay vì từ đôi mắt. Tiến sĩ William Maisel, Phó giám đốc khoa học Trung tâm Thiết bị và Chiếu xạ y tế của FDA, đánh giá: "Những phát minh y khoa giống như BrainPort V100 rất hữu dụng cho hàng triệu người bất hạnh trên thế giới. Công nghệ tiên tiến mang đến cho người khiếm thị cuộc sống chất lượng hơn và độc lập hơn".

Một loạt các phát minh khoa học sử dụng công nghệ gọi là thay thế giác quan đã cho ra đời những thiết bị giúp phục hồi giác quan đã mất. Ví dụ, thiết bị vOICe giúp người khiếm thị bẩm sinh “nhìn” thấy bằng cách diễn dịch hình ảnh thành âm thanh và sau đó người dùng học cách giải mã. Ngược lại, âm thanh cũng có thể chuyển đổi thành tín hiệu điện tử để phục hồi thính giác cho người điếc. Đó là thiết bị mang tên VEST kết nối với smartphone cho phép người dùng "cảm thấy" âm thanh.

Huấn luyện cho não bộ phục hồi các kết nối đã mất là yếu tố nền tảng dẫn đến những phát minh bộ phận giả. Tương tự như BrainPort, bộ phận giả được người dùng kiểm soát dễ dàng như bộ phận tự nhiên của cơ thể nhờ vào tính linh hoạt của não bộ.

Theo Robert Beckman, Giám đốc điều hành Wicab Inc., thiết bị BrainPort V100 - với giá khoảng 10.000USD khi được tung ra thị trường - là niềm hy vọng cho 250.000 người Mỹ bị mù. Người sử dụng BrainPort V100 lần đầu tiên có thể tự bước đi mà không cần sự trợ giúp. Sau khi được huấn luyện, người dùng có thể nhận ra tiền sảnh một tòa nhà, đọc được những từ ngắn như là EXIT (lối ra), nhận biết sự khác biệt giữa quả bóng và trái chuối và cuối cùng là có thể chơi trò… phóng phi tiêu!

Công nghệ của BrainPort V100 được phát triển lần đầu tiên bởi nhà thần kinh học người Mỹ Paul Bach-y-Rita (ông mất năm 2006), người tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng tính linh hoạt của não bộ. Câu nói nổi tiếng của Bach-y-Rita là "chúng ta nhìn thấy thế giới bằng não bộ chứ không phải bằng đôi mắt" - bộ phận chỉ đơn thuần là các bộ cảm biến. Theo Viện Mắt Quốc gia Mỹ (NEI), dự kiến số người Mỹ bị mù sẽ tăng đến 2,1 triệu người vào năm 2030 và 4,1 triệu người năm 2050.

An An (tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.