Theo dõi internet để dự đoán dịch bệnh

Có gì đó không ổn với mạng internet của Malaysia. Đó là ngày 13 tháng 3 năm 2020, và cũng khi đó ông Simon Angus quan sát kỹ dữ liệu và thêm ngờ vực rằng đất nước này có thể đang ở giữa một cuộc khủng hoảng từ dịch COVID-19.

Quan sát mạng đoán dịch bệnh

Ông Simon Angus là một học giả tại Đại học Monash và cũng là đồng sáng lập của Kaspr Datahaus (một công ty có trụ sở chính ở Melbourne, Australia), chuyên phân tích về chất lượng kết nối mạng toàn cầu nhằm có những hiểu biết rõ hơn về kinh tế và xã hội. Đối với Kaspr Datahaus thì sự suy giảm đột ngột về tốc độ mạng của một quốc gia cũng đồng nghĩa rằng có một thứ gì đó gây căng thẳng ở nơi đó.

Trong những tuần gần đây, giả thuyết của công ty này là "có một cái gì đó" dính dáng đến đại dịch COVID-19 - khi người dân đang làm việc tại nhà, hay bị cách ly, hoặc ở yên trong nhà như một biện pháp phòng ngừa và biểu hiện ở việc mạng hoạt động mạnh hơn bình thường.

Ông Simon Angus nhấn mạnh: "Đối với những người đang bị khóa chặt (hoặc rơi vào tâm trạng hoảng loạn) hay tự cách ly, thì mạng trở thành một phần nền tảng quan trọng của nguồn thông tin của họ, cũng như tiêu dùng giải trí".

Việc người dân ngốn quá nhiều điện năng khi truy cập mạng để giải trí thì đồng thời sẽ gây áp lực lên mạng quốc gia. Đó là lý do giải thích tại sao ủy viên Châu Âu, Thierry Breton, đã yêu cầu Netflix phải hạn chế việc phát trực tuyến có độ phân giải cao cho đến khi trường hợp khẩn cấp kết thúc.

Simon Angus đã phát hiện ra mạng ở Malaysia đã chậm hơn 5% vào ngày 12/3/2020 đến 13 lần, xem ra còn chậm hơn cả khi nước Ý phong tỏa toàn quốc. Malaysia lúc ấy tuyên bố công khai chỉ có 129 trường hợp dương tính với COVID-19. Tuy nhiên, đáng báo động là sự cẩu thả của chính quyền trước đại dịch. Hồi cuối tháng 2 năm 2020, chính quyền Malaysia đã cho phép một cuộc tập trung tôn giáo đông người tham dự ở thủ đô Kuala Lumpur.

Và khi các trường hợp dương tính với COVID-19  bắt đầu lộ ra từ đám đông này, thì chính phủ Malaysia đã nháo nhào tìm ra tất cả những người từng tụ tập, nhưng số lượng lại không khớp: lúc đầu chỉ nói có 5.000 người tham dự, nhưng sau đó số người nâng lên từ 10.000 người đến 14.500 người.

Trước sự lộn xộn, nhiều người Malaysia đã quyết định tự nhốt trong nhà để bảo vệ mình. Ông Simon Angus giải thích: "Khi phát hiện ra tình huống xấu đi, họ liền tự thay đổi hành vi, đó là tín hiệu mà chúng tôi thu thập được. Mặt khác, do Malaysia không có hạ tầng mạng hoàn hảo, thế nên mạng ở nước này khá mong manh".

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO): Malaysia đã thi hành lệnh phong tỏa vào ngày 16/3/2020, khi số người dương tính với COVID-19 lên tới 553 trường hợp (ngày 18/3/2020), nhưng gần đây báo chí nước này quả quyết rằng số người dương tính với COVID-19 lên tới 900 trường hợp. "Dữ liệu của chúng tôi đã cho thấy có "cái gì đó" trên trục mạng của họ, và giờ đây dự báo đó là đúng!", ông Angus phân tích.

Phân tích mạng để hiểu về tình hình kinh tế

Khi khủng hoảng COVID-19 nhấn chìm cả hành tinh, một số người nghĩ rằng việc sử dụng dữ liệu chính thức sẽ giúp ích rất nhiều. Ông Jens Nordvig, CEO của Công ty phân tích dữ liệu Exante Data (trụ sở chính ở New York), chuyên giám sát dịch bệnh, đã theo dõi cách phản ứng của Trung Quốc, và tiến hành thu thập dữ liệu GPS từ mạng xã hội Baidu của Trung Quốc.

Ông Jens Nordvig, CEO của công ty phân tích dữ liệu Exante Data giám sát dịch bệnh COVID-19.
Ông Jens Nordvig, CEO của công ty phân tích dữ liệu Exante Data giám sát dịch bệnh COVID-19.

Simon Angus nói rằng việc giám sát mạng Trung Quốc xuyên suốt đợt dịch bệnh sẽ cho thấy các nhà máy công nghiệp tại những khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất đã bị đóng cửa suốt mùa dịch. Trong vòng vài tuần qua khi tình trạng khẩn cấp giảm bớt, mọi thứ đã bắt đầu trở lại trạng thái bình thường, và bằng chứng có thể thấy là sự ô nhiễm khi các nhà máy hoạt động trở lại.

Simon Angus quả quyết: "Trung Quốc chưa bình thường lại đâu. Độ trễ cho thấy thiều người vẫn đang chật vật đối mặt với cuộc sống "giam" ở nhà trong sinh hoạt thường nhật của họ".

Samir Madani, sáng lập viên của TankerTrackers, một công ty chuyên tận dụng thông tin nguồn mở nhằm hé lộ cái nhìn vào ngành dầu thô toàn cầu. Khi dịch COVID-19 bùng nổ, ông Madani đã kết hợp dữ liệu từ các bộ tiếp sóng tàu với hình ảnh vệ tinh, và tiến hành kiểm tra định kỳ xem có bao nhiêu tàu dầu đang neo đậu ở Trung Quốc (không thể giao hàng hóa) nhằm đạt được sự hiểu biết về cách thức cảng Trung Quốc hoạt động ra sao trong thời đại dịch, cũng như sản xuất công nghiệp có bắt kịp không với nhu cầu của người tiêu dùng.

Ngoài ra ông Samir Madani cũng theo dõi dữ liệu giao thông đường bộ TomTom tại nhiều thành thị ở Trung Quốc và Ý để hiểu chúng ảnh hưởng ra sao tới các hoạt động phong tỏa và hạn chế đi lại.

Ông Madani giải thích: "Hiện tại cũng đã có sự khởi sắc giao thông ở Trung Quốc, tại các đô thị lớn, ngoại trừ Vũ Hán. Giao thông đường bộ đã nhộn nhịp trở lại đặc biệt là tại các đô thị công nghiệp lớn và thương mại sầm uất như Trùng Khánh hay Quảng Đông. Tuy nhiên, vẫn có một số giới hạn ùn tắc mà tôi cho là người dân vẫn còn e ngại khi tránh xa các hoạt động giao thông công cộng, cảnh giác khi không đứng gần người lạ, và chọn đi xe riêng của họ".

Bên cạnh đó, dữ liệu ô nhiễm cũng là một nguồn thông tin rất có giá trị. Trong vài tuần qua, người dùng mạng Twitter đã chia sẻ các hình ảnh vệ tinh của nhiều quốc gia, từ chúng cho thấy rằng các mức độ ô nhiễm đang rớt xuống thế giới công nghiệp hóa và là kết quả của các hoạt động phong tỏa chống COVID-19.

Ông Samir Madani cũng nhìn thấy sự thật về mức độ tiêu thụ dầu. Đơn cử như mức độ phát thải khí Nitrogen dioxide (NO2) (dữ liệu từ trang web của NASA) là một thực tế hoạt động của con người trong thời kỳ hậu công nghiệp.

Ông Madani giải thích: "NO2 hiện diện khắp nơi: xe cộ, ngành công nghiệp chế tạo xe hơi, xả ra từ mọi thứ. Và nó thay đổi khá nhiều trong một tháng qua, rớt nhiều xuống vùng duyên hải phía Đông nước Mỹ (nơi tập trung hầu hết các ngành công nghiệp chủ chốt) và tập trung quy mô lớn ở Trung Quốc. Khi quan sát Trung Quốc, tôi thấy có một số nơi mà mức độ ô nhiễm NO2 rơi vào khoảng 2/3 và 3/5 cùng thời điểm năm ngoái 2019, tức họ đã phục hồi tốt hoạt động công nghiệp".

Phan Bình (tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.