Thấy gì từ cuộc khủng hoảng dịch đậu mùa khỉ ở châu Phi?

Giá thành cao, không được cấp phép lưu hành theo quy định… chỉ là một vài trong số nhiều nguyên nhân khiến châu Phi phải đối diện với tình trạng thiếu vaccine ngừa bệnh đậu mùa khỉ, trong bối cảnh một đợt bùng phát loại biến thể nguy hiểm mới đang lây lan khắp lục địa.

Đầu tháng này, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng sau khi xuất hiện đợt bùng dịch đậu mùa khỉ mới ở châu Phi, gây quan ngại cho cộng đồng quốc tế. Đây là lần thứ hai trong vòng 2 năm WHO ban bố tình trạng khẩn cấp liên quan đến căn bệnh này.

Phần lớn các trường hợp đã được phát hiện ở Cộng hòa Dân chủ Congo, nhưng virus đậu mùa khỉ cũng đã lây lan sang một số quốc gia ở Trung và Đông Phi. Thậm chí, tại châu Âu, Thụy Điển gần đây cũng đã ghi nhận một trường hợp nhiễm biến thể mới nguy hiểm, đánh dấu trường hợp đầu tiên thuộc loại này được ghi nhận bên ngoài châu Phi.

Thấy gì từ cuộc khủng hoảng dịch đậu mùa khỉ ở châu Phi? -0
Tính đến ngày 25/8, châu Phi đã ghi nhận 5.281 trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ kể từ đầu năm 2024.

Biến thể mới đã làm tăng nhu cầu về vaccine ở Cộng hòa Dân chủ Congo và những nơi khác. Tình hình này đã làm nổi bật sự bất bình đẳng nghiêm trọng hiện hữu trên toàn cầu liên quan đến vaccine và các cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng, và mức độ lợi nhuận thường là yếu tố chính quyết định việc có sản xuất và mua vaccine hay không.

Những lựa chọn…

Hiện chỉ có một loại vaccine chống lại đậu mùa khỉ được các cơ quan quản lý hàng đầu trên thế giới chấp thuận rộng rãi, đó là vaccine MVA-BN do công ty công nghệ sinh học Bavarian Nordic của Đan Mạch sản xuất. Công ty bán vaccine dưới các thương hiệu Jynneos, Imvamune và Imvanex.

Vaccine LC16 của Nhật Bản, do KM Biologics sản xuất, đã được Nhật Bản chấp thuận trong nước trong đợt bùng phát dịch đậu mùa khỉ trước đó vào năm 2022-2023. WHO cũng khuyến nghị sử dụng nhưng hiện vaccine này vẫn chưa có được sự chấp thuận của cơ quan quản lý toàn cầu.

Một loại vaccine đáng chú ý khác là loại được thiết kế ban đầu để chống lại bệnh đậu mùa có tên là ACAM2000. Công ty dược phẩm sinh học Mỹ Emergent BioSolutions đã mua vaccine này từ công ty Sanofi của Pháp vào năm 2017. Mặc dù đây là vaccine đậu mùa, nhưng các chuyên gia tin rằng sự tương đồng giữa các loại virus gây ra bệnh đậu mùa và bệnh đậu mùa khỉ lớn đến mức ACAM2000 có thể tạo ra khả năng miễn dịch chống lại bệnh đậu mùa khỉ.

WHO tuyên bố trên trang web của mình: "Hiện tại, WHO khuyến nghị sử dụng vaccine MVA-BN hoặc LC16 hoặc ACAM2000 khi các loại vaccine khác không có sẵn".

… nhưng vẫn chưa thể đáp ứng nhu cầu

Trước tình trạng này, mọi con mắt đang dồn về Bavarian, công ty duy nhất được cấp phép phân phối vaccine ngừa đậu mùa khỉ trên toàn cầu.

Đầu tháng này, Giám đốc điều hành của Bavarian Nordic Paul Chaplin cho biết công ty có khả năng sản xuất hàng triệu vaccine trước cuối năm nhưng cần thấy rõ nhu cầu tăng cao hơn càng sớm càng tốt.

Trả lời phóng vấn tờ “Financial Times” của Anh, ông nói: "Chúng tôi có khả năng, nhưng chúng tôi cần mọi người bắt đầu đặt hàng thật nhanh. Chúng tôi cần đơn đặt hàng vào cuối tháng này nếu muốn triển khai sản xuất 2 triệu liều vào cuối năm nay".

Công ty gần đây đã nhận được đơn đặt hàng hơn 175.000 liều từ Cơ quan ứng phó và chuẩn bị y tế khẩn cấp châu Âu (HERA) và cho biết họ đang đàm phán với các chính phủ khác về các đơn đặt hàng tiềm năng sẽ được phân phối đến châu Phi.

Bavarian Nordic tuyên bố có thể sản xuất 10 triệu liều vào cuối năm 2025 nếu thấy có đủ nhu cầu và cho biết họ đang hợp tác chặt chẽ với Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) "để đảm bảo quyền tiếp cận công bằng với vaccine đậu mùa khỉ của chúng tôi".

Tuy nhiên, sự chấp thuận của cơ quan quản lý cũng là một vấn đề ở châu Phi. CHDC Congo đã không nhận được vaccine trong đợt bùng phát 2022/2023 do thiếu sự phê duyệt, nhưng hiện tại, cả nước này và Nigeria đều đã chấp thuận vaccine của Bavarian Nordic để sử dụng trong trường hợp khẩn cấp.

Các quốc gia khác hiện đang bị ảnh hưởng bởi các đợt bùng phát ở châu Phi cũng không phê duyệt bất kỳ loại vaccine nào, khiến việc cung cấp vaccine càng trở nên phức tạp hơn.

Vấn đề lợi nhuận

Giá cổ phiếu của Bavarian Nordic đã tăng khoảng 40% trong tuần kể từ khi cuộc khủng hoảng đậu mùa khi được tuyên bố là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng, một dấu hiệu cho thấy vaccine có thể tác động đến thị trường như thế nào.

Stuart Blume, giáo sư danh dự về khoa học và công nghệ tại Đại học Amsterdam, cho biết lợi nhuận hiện là yếu tố quyết định chính đối với việc sản xuất vaccine trong một cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng. Ông chia sẻ: "Vào những năm 1960 và 1970, mối quan tâm về sức khỏe cộng đồng thực sự thống trị lĩnh vực vaccine. Với chủ nghĩa tân tự do vào những năm 1980, vấn đề này trở thành vấn đề về tiền lãi và lợi nhuận của cổ đông".

Điều đáng buồn, theo ông, là các công ty chỉ có thể kiếm lợi nhuận từ vaccine nếu virus trở thành "vấn đề" ở các nước giàu. Ông mỉa mai: "Sẽ không ai giàu lên khi bán vaccine cho châu Phi".

Vì vậy, Stuart Blume đang kêu gọi các chính phủ giàu có đứng ra thanh toán các đơn đặt hàng để tài trợ cho nhiều quốc gia châu Phi. Ông bày tỏ lo ngại: "Các quốc gia châu Phi không có đủ nguồn lực để mua vaccine và cũng không rõ liệu thế giới phát triển có đủ tiền trả hay không".

Trước thực trạng này, nhiều cường quốc phát triển đã tuyên bố sẽ tài trợ vaccine để châu Phi vượt qua đại dịch, và châu Phi đang lần lượt nhận được những liều vaccine đầu tiên.

Mới đây nhất, ngày 28/8, trang thông tin của Liên hợp quốc thông báo Nigeria nhận được 10.000 liều vắc xin chống đậu mùa khỉ, trở thành quốc gia châu Phi đầu tiên nhận được các liều thuốc ứng phó với dịch bệnh do virus này gây ra. 

Ngọc Bích

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.