Tháp Qutub Minar, một kỳ quan không kém Đền Taj Mahal

Nằm giữa lòng thủ đô Delhi, Ấn Độ, tháp Qutub Minar được làm bằng đá sa thạch đỏ, xây dựng từ đầu thế kỷ 13 và quần thể danh lam thắng cảnh này đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới từ năm 1993. Một số người cho rằng, Qutub Minar được dựng lên để đánh dấu sự khởi đầu của chế độ Hồi giáo ở Ấn Độ. Một số ít lại khẳng định, nó đóng vai trò như một cột tháp để kêu gọi các tín hữu cầu nguyện. 

Kiến trúc kỳ vĩ đáng tự hào

Với chiều cao 73m và lối kiến trúc rất riêng, Qutub Minar là kiệt tác của nghệ thuật và lịch sử. Tòa tháp được xây dựng trên tàn tích của Lal Kot, thành trì của Dhillika. Người ta thường cho rằng tòa tháp được đặt tên theo Qutb-ud-din Aibak, người đã xây dựng nên nó. Cũng có thể nó được đặt theo tên của Khwaja Qutbuddin Bakhtiar Kaki, một vị thánh Sufi Hồi giáo dòng Sunni bởi vì Shamsuddin Iltutmish - vị vua thứ 3 trong số các vị vua Mamluk cai trị các lãnh thổ Ghurid cũ ở miền Bắc Ấn Độ và là vị vua Hồi giáo đầu tiên cai trị Delhi, người sáng lập Vương quốc Hồi giáo Delhi, là một tín đồ của ông.

1000022754-1718073230373.jpg
Tháp Qutub Minar, một tuyệt tác kiến trúc lịch sử tọa lạc tại trung tâm thủ đô Delhi của Ấn Độ.

Bao quanh tòa tháp là một số di tích có ý nghĩa lịch sử của cả khu phức hợp. Nhà thờ Hồi giáo Quwwat-ul-Islam, ở phía Đông Bắc của toà tháp được xây dựng bởi Qutub-ud-Din Aibak vào năm 1199 sau Công nguyên. Đây là nhà thờ Hồi giáo còn tồn tại sớm nhất được xây dựng bởi các Sultan Delhi. Nó bao gồm một sân hình chữ nhật được bao quanh bởi các tu viện, được dựng lên với các cột chạm khắc và các thành phần kiến trúc của 27 ngôi đền Jain và Hindu, đã bị Qutub-ud-Din Aibak phá hủy như những gì được ghi lại trên lối vào chính ở phía Đông.

Sau đó, một bức bình phong hình vòm cao ngất được dựng lên và nhà thờ Hồi giáo được mở rộng bởi Shams-ud- Din Itutmish (năm 1210–1235 sau Công nguyên) và Ala-ud-Din Khalji. Cây cột sắt trong sân có dòng chữ tiếng Phạn bằng chữ Brahmi của thế kỷ thứ 4 sau Công nguyên, được dựng lên như để tưởng nhớ một vị vua hùng mạnh tên là Chandra…

Theo các nhà văn hóa, Qutub Minar bao gồm các yếu tố của kiến trúc Hồi giáo truyền thống và thiết kế Tây Nam Á. Nghĩa là, kiến trúc của tòa tháp rất khác biệt so với phong cách và thiết kế điển hình của các nhà thờ Hồi giáo được xây dựng ở Trung Đông. Nó chịu ảnh hưởng của kiến trúc địa phương như các ngôi đền Ấn Độ, đặc biệt trong việc sử dụng vật liệu, kỹ thuật xây dựng và nghệ thuật trang trí.

Cụ thể, trong lịch sử, cho đến thế kỷ 17, các tòa tháp Hồi giáo không mấy xuất hiện ở Nam Á. Vì thế, Qutb Minar được coi là "ví dụ sớm nhất và tốt nhất về sự kết hợp hoặc tổng hợp các truyền thống Hindu-Hồi giáo” khi được xây dựng bởi những người lao động và thợ thủ công theo đạo Hindu nhưng được giám sát bởi các kiến trúc sư Hồi giáo. Điều này càng thể hiện rõ ở các chữ khắc bởi một số thợ thủ công là người theo đạo Hindu và không quen thuộc với Kinh Koran nên các chữ khắc là sự tổng hợp các văn bản Kinh Koran bị xáo trộn và các cách diễn đạt bằng tiếng Arab.

Di sản văn hóa nhiều tầng

​​​​​​Qutub Minar có năm tầng riêng biệt, mỗi tầng được đánh dấu bởi một ban công nhô ra và các tầng thuôn nhọn từ đường kính 15m ở chân đến 2,5m ở đỉnh. Tuy là một công trình kiến trúc nhưng vật liệu xây tòa tháp ở mỗi tầng lại khác nhau bởi được xây bởi nhiều triều đại khác nhau. Tầng thấp nhất, còn được gọi là tầng trệt, được hoàn thành vào thời Ghiyath al-Din Muhammad, một vị vua của triều đại Ghurid. Người Ghurid, trong lịch sử được gọi là Shansabanis, là một gia tộc gốc Tajik đến từ Ghur, vùng núi phía Tây Afghanistan ngày nay.

Vào cuối thế kỷ 11 đến đầu thế kỷ 12, các giáo phái khác nhau của bộ tộc du mục này thống nhất lại, đánh mất nền văn hóa du mục. Trong thời gian này, họ cũng cải sang đạo Hồi. Sau đó, họ mở rộng sang Ấn Độ ngày nay và nhanh chóng nắm quyền kiểm soát một phần đáng kể đất nước. Người Ghurid sáp nhập Multan và Uch ở phía Tây Punjab vào năm 1175- 1176, các vùng Tây Bắc xung quanh Peshawar vào năm 1177, và vùng Sindh vào năm 1185- 1186. Năm 1193, Qutb al-Din Aibak chinh phục Delhi và thực hiện chức Thống đốc Ghurid trong tỉnh và nhà thờ Hồi giáo giáo đoàn, khu phức hợp Qutb Minar, được thành lập vào năm 1193.

Tháp Qutub Minar một kỳ quan không kém Đền Taj Mahal -0
Quần thể danh lam thắng cảnh Qutub Minar đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới từ năm 1993.

Sau này, tầng trệt của tòa tháp đã được tân trang lại với mười hai trụ đỡ hình bán nguyệt và mười hai trụ có mặt bích được đặt theo thứ tự xen kẽ. Tầng này được ngăn cách bởi các mặt bích và các ban công nhiều tầng, được đặt trên các tay đỡ của nghệ thuật trang trí kiến trúc Hồi giáo Muqarnas. Ngoài ra còn có sáu dải ngang có dòng chữ khắc bằng naskh, một phong cách thư pháp Hồi giáo và dòng chữ "Amir, vị chỉ huy vĩ đại và vinh quang nhất của quân đội”.

Tầng thứ hai, thứ ba và thứ tư được dựng lên bởi Sham ud-Din Iltutmish, vị vua Hồi giáo đầu tiên cai trị Delhi. Ông được coi là người đầu tiên của triều đại Delhi Sultan. Tầng thứ hai và thứ ba cũng được sửa lại với mười hai trụ đỡ hình bán nguyệt và mười hai trụ đỡ có mặt bích được đặt theo thứ tự xen kẽ. Những cột đá sa thạch màu đỏ này được ngăn cách bằng các mặt bích và bằng các ban công nhiều tầng. Tầng thứ tư được thu nhỏ lại nhưng cũng được trang trí bằng các tấm trụ hình bán nguyệt. Điểm khác biệt là nó được xây dựng bằng đá cẩm thạch trắng và tương đối đơn giản. 

Tháp Qutub Minar một kỳ quan không kém Đền Taj Mahal -0
Bên trong Nhà thờ Hồi giáo Quwwat Ul Islam.

Năm 1369, khi sửa chữa tầng thứ tư của tòa tháp do bị sét đánh, Sultan Firuz Shah Tughlaq đã quyết định giảm tiếp kích thước của tầng thứ tư và xây thêm một tầng thứ 5 bằng đá sa thạch. Về tổng thể, bên trong tòa tháp tuy rỗng nhưng có một cầu thang dẫn lên tận đỉnh tháp gồm 379 bậc. Khi lên được tới đỉnh, có thể ngắm khung cảnh nhộn nhịp của thành phố một cách trọn vẹn nhất mà không bị cản trở tầm nhìn. Theo thiết kế, Qutub Minar chỉ hơi nghiêng so với phương thẳng đứng từ độ cao 65cm, được coi là nằm trong giới hạn an toàn.

Bước vào khu vực di sản Qutub Minar, từ xa đã thấy cột tháp cao vút trên nền trời xanh, sân vườn rộng rãi, cây cối mát mẻ. Bao quanh tòa tháp còn có nhiều di tích mang ý nghĩa lịch sử. 

Cũng phải khẳng định thêm rằng, việc xây dựng Qutb Minar được lên kế hoạch và tài trợ bởi người Ghurids, những người đã di cư đến Ấn Độ và mang theo đạo Hồi. Trong quá khứ, các học giả tin rằng, khu phức hợp này được xây dựng để thúc đẩy sự chuyển đổi sang Hồi giáo của các thần dân mới dưới triều đại Ghurid cũng như là biểu tượng cho sự tuân thủ của người Ghurid đối với hệ thống tôn giáo xã hội. Và dù là xuất phát từ đâu thì tháp Qutub Minar vẫn là một công trình kiến trúc kỳ vĩ đáng tự hào cho người dân Ấn Độ và cả nhân loại. 

Sông Thương

Các tin khác

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Doanh nghiệp bị phạt tù vì “nộp tô” cho khủng bố

Tòa án Pháp ra phán quyết phạt tù lãnh đạo một tập đoàn đa quốc gia vì hành vi tài trợ khủng bố trong bối cảnh xung đột tại Syria giai đoạn 2013 - 2014. Động thái này không chỉ phơi bày mức độ gắn kết giữa hoạt động kinh doanh và các mạng lưới cực đoan, mà còn phát đi cảnh báo rõ rệt về ranh giới pháp lý mà doanh nghiệp không thể vượt qua khi hiện diện tại các khu vực chiến sự.

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.