“Thành phố Bitcoin” và 1 tỷ USD trái phiếu cho El Salvador

Đào Bitcoin bằng năng lượng núi lửa

Trong bài phát biểu ngày 20-11, Tổng thống El Salvador Nayib Bukele cho biết, “thành phố Bitcoin” sẽ nằm dọc theo vịnh Fonseca ở phía Đông Nam, gần ngọn núi lửa Conchagua. Một nhà máy điện sẽ được đặt cạnh núi lửa để cung cấp năng lượng cho cả thành phố và hoạt động khai thác Bitcoin.

Việc xây dựng sẽ bắt đầu vào năm 2022 và thành phố sẽ không có thuế ngoại trừ thuế giá trị gia tăng (VAT). Thành phố cũng sẽ được quy hoạch thành hình tròn (tương tự một đồng xu) và ở trong trung tâm là một quảng trường có biểu tượng Bitcoin. Nghĩa là, “thành phố Bitcoin” sẽ là một đô thị chính thức với các khu dân cư và thương mại, nhà hàng, sân bay cũng như có các dịch vụ vận chuyển, đường sắt.

Tổng thống Nayib Bukele còn tiết lộ kế hoạch phát hành “trái phiếu Bitcoin” trị giá 1 tỷ USD. Trong đó, 500 triệu USD được sử dụng để xây dựng cơ sở hạ tầng và năng lượng cần thiết để khai thác Bitcoin. Một nửa số tiền còn lại sẽ được sử dụng để mua thêm đồng tiền mã hóa này. Việc huy động trái phiếu được El Salvador hợp tác với Blockstream, một công ty cơ sở hạ tầng tài sản kỹ thuật số. El Salvador sẽ củng cố các phương tiện pháp lý bằng việc xây dựng luật chứng khoán và cấp phép cho Bitfinex Securities xử lý công việc phát hành.

Samson Mow, Giám đốc chiến lược tại Blockstream cho biết, trái phiếu có thời hạn 5 năm, được thiết kế để lấy 500 triệu USD ra khỏi thị trường trong khoảng thời gian đó. Các nhà đầu tư vào trái phiếu sẽ nhận được cổ tức đặc biệt hàng năm. “Khai thác là quá trình tiêu tốn nhiều năng lượng để tạo ra Bitcoin mới bằng cách giải các câu đố mật mã. El Salvador cho biết họ có kế hoạch sử dụng năng lượng địa nhiệt từ núi lửa để cung cấp năng lượng cho việc này”, hãng CNN thông tin thêm.

Các nhà kinh tế thế giới tính toán, với mức giá Bitcoin giao dịch gần đây vào khoảng 59.000 USD, quyết định nói trên của El Salvador sẽ làm cho kho bạc của quốc gia thâm hụt chỉ còn dưới 2.000 Bitcoin. Hồi tháng 6, El Salvador đã trở thành quốc gia duy nhất trên thế giới hợp pháp hóa Bitcoin khi thông qua luật cho phép chấp nhận Bitcoin dưới dạng đấu thầu hợp pháp.

Từ 7-9, các doanh nghiệp hoạt động tại quốc gia Trung Mỹ nhỏ bé này phải chấp nhận Bitcoin như một phương tiện thanh toán hợp pháp, bên cạnh đồng USD, vốn là đơn vị tiền tệ trên thực tế của El Salvador kể từ năm 2001. Điều đó cũng có nghĩa là các chủ nợ phải có công nghệ và cơ sở hạ tầng để chấp nhận Bitcoin để giải quyết các khoản nợ, nếu không các khoản nợ sẽ bị hủy bỏ… Hiện quốc gia này đã phân bổ 225 triệu USD để thực hiện các dự án liên quan đến Bitcoin.

Chưa hết, vào đầu tháng 10, hệ thống đào Bitcoin bằng năng lượng núi lửa ở El Salvador cũng bắt đầu hoạt động. Quá trình khai thác Bitcoin bao gồm cái gọi là thợ đào, sử dụng thiết bị máy tính, giải quyết các vấn đề toán học trên “blockchain” và bất kỳ ai làm điều đó nhanh hơn sẽ nhận được các loại tiền điện tử mới được tạo ra. Hãng CNBC đưa tin, sự đầu tư khác thường của El Salvador đã thu hút được giới đầu tư thế giới. Hồi tháng 10, một nhóm nhà đầu tư tiền điện tử châu Âu đến thăm nhà máy nhiệt điện Berlin ở phía Đông Usulután để tìm hiểu về dự án khai thác Bitcoin của Chính phủ El Salvador và đánh giá “khả năng đầu tư”.

Trong số các khách tham quan có cả Chủ tịch Ủy ban Điều hành thủy điện sông Lempa (CEL) Daniel Álvarez và Đại sứ El Salvador tại Đức Florencia Vilanova. “Họ muốn biết xem trực tiếp tất cả công việc đang được thực hiện ở đây, ở El Salvador; tìm hiểu về việc tạo ra năng lượng địa nhiệt để khai thác Bitcoin, xem các khả năng đầu tư trong nước", Đại sứ Florencia Vilan nói. Còn ông Daniel Álvarez lại cho rằng, việc tạo ra “năng lượng sạch” nên được thúc đẩy bởi vì “chúng tôi hướng tới tương lai, đó là tiền điện tử” và “chúng tôi không phải phụ thuộc vào dầu mỏ, thứ biến động về giá, trong khi mặt trời sẽ luôn tỏa sáng”.

Bitcoin có mang lại sự tin cậy cho El Salvador ?

Trên thực tế, sau vài năm giảm giá và cả sự quan tâm của các nhà đầu tư, thị trường tiền điện tử lớn nhất thế giới có vẻ đã quay trở lại “phong độ” ban đầu khi tăng giá trong quý cuối cùng của năm ngoái và tiếp tục đà tăng trong suốt phần lớn năm 2021, đạt mức giá cao kỷ lục. Trong khi một số người có thể đã dự đoán chính xác sự hồi sinh của Bitcoin trong năm nay, thì một số ít lại bày tỏ do dự khi nói về tương lai của El Salvador - quốc gia đầu tiên chấp nhận đồng tiền kỹ thuật số này dưới dạng đấu thầu hợp pháp.

Sự khởi đầu của Bitcoin ở El Salvador đã không mấy suôn sẻ, khi hàng nghìn công dân đổ xô tải xuống ứng dụng “ví Chivo” và quá tải các máy chủ, do đó buộc chính phủ phải gỡ bỏ ví điện tử Bitcoin mới của họ trong vài giờ. Tuy nhiên, những người El Salvador đã đăng ký đều được chào đón với phần thưởng là Bitcoin trị giá 30 USD như một phần của việc triển khai dự án trị giá 225 triệu USD của Chính phủ. Hơn 200 máy rút tiền có thể chuyển đổi USD thành Bitcoin đã được lắp đặt trên khắp đất nước.

Đến nay, sau gần 2 tháng triển khai, “ví Chivo” đã xuất hiện trên nhiều nền tảng thương mại khắp cả nước, thậm chí Starbucks và McDonalds cũng nhanh chóng hành động để đáp ứng việc sử dụng Bitcoin hàng loạt. Gần đây hơn, Công ty hàng không ngân sách Volaris xác nhận họ sẽ chấp nhận Bitcoin ở El Salvador. “Điều này cho phép chúng tôi tăng cường cung cấp các chuyến bay cho người El Salvador, ngoài việc trở thành hãng hàng không đầu tiên trên thế giới chấp nhận Bitcoin và tất nhiên là “ví Chivo”, Tổng thống El Salvador Nayib Bukele nói trong một sự kiện của Volaris hôm 19-10.

 Có thể nói, động thái áp dụng Bitcoin là một cách để người El Salvador tiếp cận với nhiều phương thức thanh toán hơn. Ở một quốc gia có hơn 3/4 dân số không sử dụng ngân hàng, đây có thể là một bước ngoặt quan trọng đối với nhiều người. Theo Chủ tịch Ngân hàng Trung ương El Salvador Douglas Rodriguez, quyền truy cập vào Bitcoin cung cấp một phương tiện hòa nhập cho những người cố chấp với ngành tài chính truyền thống. Việc sử dụng Bitcoin cũng rất hữu ích trong việc tạo điều kiện cho các khoản thanh toán chuyển tiền từ những người El Salvador làm việc ở nước ngoài.

Cộng đồng người El Salvador đã chuyển tổng cộng gần 6 tỷ USD trong năm 2020, tương đương với 23% tổng sản phẩm quốc nội của đất nước mặc dù một phần lớn trong số đó đã đi thẳng vào túi của những người trung gian tạo điều kiện cho các giao dịch xuyên biên giới như vậy. Tổng thống Nayib Bukele nhận định, các nhà cung cấp dịch vụ tiền tệ như Western Union và MoneyGram sẽ mất 400 triệu USD mỗi năm tiền hoa hồng chuyển tiền nếu Bitcoin được tất cả người dân El Salvador chấp nhận.

Cũng có một số câu hỏi đưa ra rằng liệu việc áp dụng Bitcoin của El Salvador có củng cố được vị thế của nước này trong các cuộc đàm phán với Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF). Đất nước nghèo khó và mắc nợ cao này đang tìm kiếm một khoản vay 1,3 tỷ USD từ IMF và hy vọng rằng những động thái gần đây liên quan đến Bitcoin không cản trở họ có được nguồn vốn. IMF, tuy nhiên, đã nêu bật những thách thức về tài chính và quy định của việc sử dụng tiền điện tử vào tháng 6, trong khi Moodys Investors Service cảnh báo rằng việc El Salvador chính thức áp dụng Bitcoin đe dọa sự ổn định của vị trí của nó với Quỹ.

Sự biến động này khiến người dân El Salvador cho là thách thức lớn nhất. Nếu công dân quyết định rằng họ muốn lương của họ được trả bằng Bitcoin, đây là một lựa chọn có sẵn cho họ, thì thu nhập hàng tháng của họ có khả năng bị biến động lớn từ tháng này sang tháng khác. Rõ ràng, những biến thể như vậy sẽ được ưu tiên hơn trong một thị trường tiền điện tử tăng giá khi giá trị của Bitcoin đang tăng lên.

Nhưng thu nhập của họ - hoặc thực sự là tiền tiết kiệm của họ - cũng có thể giảm xuống mức không đáng kể nếu giá Bitcoin sụp đổ và sụp đổ nghiêm trọng như cách nó đã xảy ra trong nhiều trường hợp suốt 12 năm qua. Và những lo ngại như vậy đã được bày tỏ kịch liệt, khi những người biểu tình xuống đường ở thủ đô San Salvador vào ngày chương trình chính thức ra mắt. “Đây là một loại tiền tệ lý tưởng cho các nhà đầu tư lớn muốn đầu cơ bằng nguồn lực kinh tế của họ”, một người biểu tình nói với hãng Reuters.

Các cuộc thăm dò được thực hiện trước khi triển khai chương trình mới cũng cho thấy rằng khoảng 2/3 người El Salvador phản đối việc áp dụng tiền điện tử.