Thành Cát Tư Hãn và những điều còn trong bóng tối

Tháng 8-1227, Nguyên Thái Tổ Thành Cát Tư Hãn (Genghis Khan, Thiết Mộc Chân) qua đời ở tuổi 67, sau khi đã lập nên kỳ tích hàng đầu trong lịch sử nhân loại là xây dựng một đế chế Mông Cổ hùng mạnh vắt ngang cả hai châu Âu - Á.

Dù ngọn đèn thiêng trong ngôi đền thờ vị Đại hãn này ở Mông Cổ vẫn còn cháy sáng suốt 781 năm qua, nhưng nguyên nhân cái chết cũng như lăng mộ thực sự của ông ở đâu vẫn còn là một bí ẩn.

Mê thuật thần tiên

Sinh thời, Thành Cát Tư Hãn rất mê đạo thuật phái Toàn Chân của người Hán và đặc biệt hâm mộ đạo sĩ Khưu Xứ Cơ. Khưu Xứ Cơ (1148-1227) là một nhân vật có thật, người ở Thê Hà, Đăng Châu (Sơn Đông), tự là Thông Mật, đạo hiệu Trường Xuân Tử, người đời gọi là Trường Xuân chân nhân.

Năm 18 tuổi bái Vương Trùng Dương làm thầy, trở thành một trong "Toàn Chân thất tử" đi truyền đạo các nơi. Sau khi thầy mất, Khưu Xứ Cơ cư tang bên mộ thầy 3 năm, sau đó ẩn cư tu luyện tại Phan Khê, Long Môn Sơn 13 năm mới ngộ đạo, lập ra Long Môn phái, đồ đệ rất đông, nổi tiếng khắp nơi, được Kim Thế Tông hoàng đế triệu vào kinh để hỏi đạo, chủ trì các pháp sự.

Di ảnh Thành Cát Tư Hãn.
Di ảnh Thành Cát Tư Hãn.

Khưu Xứ Cơ thông hiểu thời thế, khi quân Mông Nguyên nổi lên chống triều Kim, năm 1222, theo triệu kiến của Thành Cát Tư Hãn, Khưu Xứ Cơ lúc ấy đã ngoài 70 tuổi, dẫn 18 đệ tử xuất phát từ Lai Châu, vượt hơn 1 vạn dặm đường đến Đại Tuyết Sơn thuộc Tây Vực (nay là vùng Afghanistan) để yết kiến Nguyên Thái Tổ. Khưu Xứ Cơ đạo hạnh cao thâm, Thành Cát Tư Hãn rất kính trọng, đãi rất hậu, tôn xưng là "Khưu Thần tiên", ban cho hổ phù, ngọc tỷ, chưởng quản tất cả những người xuất gia trong thiên hạ, xá miễn tất cả thuế má, sai dịch đối với đạo quán, đạo sĩ.

Bí hiểm về cái chết của Đại Hãn

Trong "Nguyên sử" do chính Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương hạ chiếu biên soạn năm 1368 lại chỉ dùng 20 chữ để nói về cái chết của Thành Cát Tư Hãn là do bệnh nặng: "Ngày Nhâm Ngọ, tháng 7 mùa thu (1227) bệnh nặng. Ngày Kỷ Sửu băng tại hành cung Tát Lý Châu". Tuy văn tự trong sử chép đơn giản như thế nhưng thực tế rất phức tạp với nhiều thuyết khác nhau lan truyền rất rộng rãi.

Thuyết sét đánh

Thuyết này khá ly kỳ theo ghi chép của nhà truyền giáo người Bồ Đào Nha là Giovani da Pian del Carpini do Toà thánh La Mã cử đi sứ Mông Cổ từ năm 1245 đến 1247 ghi lại. Ông này phát hiện rằng ở Mông Cổ lúc ấy thường bị giông sét, chết rất nhiều người, nhất là mùa hè, vì thế người Mông Cổ rất sợ sấm chớp.

Đền thờ Thành Cát Tư Hãn.
Đền thờ Thành Cát Tư Hãn.

Đời Nam Tống, Triệu Nhã Chi trong "Hắc Thát sự yếu" cũng chép rằng "Người Thát (chỉ Mông Cổ) mỗi khi nghe sấm sét đều bưng tai gập người xuống đất, tựa như trốn tránh". Carpini khẳng định rằng Thành Cát Tư Hãn đi săn đã bị sét đánh chết trong báo cáo đệ trình Giáo Hoàng nhan đề "Lịch sử của người Mông Cổ mà chúng ta gọi là Thát Đát". Thời gian Carpini đến Trung Quốc chỉ cách 18 năm sau ngày chết của Thành Cát Tư Hãn, sớm hơn Maco Polo đến 30 năm nên thuyết của ông không phải không có cơ sở?

Thuyết trúng độc

Thuyết này được truyền từ "Maco Polo du ký". Maco Polo là thương nhân người Ý, đến Trung Quốc vào năm 1275 là thời gian Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt đang chấp chính. Maco Polo nói về nguyên nhân cái chết của  Thành Cát Tư Hãn là: Khi tấn công ải Thái Tân của Tây Hạ, Thành Cát Tư Hãn bị tên độc bắn trúng vào gối. Chất độc phát tán kịch liệt không thể chữa khỏi nên "trúng độc" mà chết.

Nhưng trong dân gian thì cho rằng Thành Cát Tư Hãn trúng độc không phải do tên mà là do tù binh là vương phi Tây Hạ Cổ Nhĩ Bá Lặc hạ thủ khi ân ái.

Cũng theo ghi chép của Maco Polo thì khi Thành Cát Tư Hãn qua đời đã có rất đông người bị sinh tuẫn và sát tuẫn. "Trên đường chuyển linh cữu về cố hương, suốt dọc đường quân binh hộ tống cứ gặp người là giết đi làm tuẫn táng… Khi thi hài chuyển về đến vùng núi A Nhĩ Thái thì quân binh đã giết gần 2.000 người làm sát tuẫn". Ngoài ra còn có 40 tỳ thiếp xinh đẹp từng hầu hạ Thành Cát Tư Hãn cùng con chiến mã mà ông ta đã sử dụng đều bị chôn sống theo để làm sinh tuẫn.

Thuyết hành thích

Thuyết này cũng liên quan đến nàng vương phi của triều Tây Hạ nói trên, là một phiên bản của thuyết hạ độc. Trong dân gian Mông Cổ lưu truyền rằng, quân của Thành Cát Tư Hãn khi tấn công Tây Hạ đã bắt được nàng vương phi xinh đẹp Cổ Nhĩ Bá Lặc đem hiến cho Thành Cát Tư Hãn. Trong đêm đầu tiên "bồi tẩm", lợi dụng lúc Đại hãn mất cảnh giác, nàng vương phi kia đã đâm chết ông ta.

Di chỉ được cho là phần mộ của Thành Cát Tư Hãn ở Binder, Mông Cổ.
Di chỉ được cho là phần mộ của Thành Cát Tư Hãn ở Binder, Mông Cổ.

Thuyết này bắt nguồn từ bộ sách "Mông Cổ nguyên lưu" của người Mông Cổ khắc vào năm Khang Hy nguyên niên (1662). Sách này rất quý, khoảng 100 năm sau đó (1762), một vị thân vương Mông Cổ đã chép ra 1 bản dâng lên hoàng đế Càn Long làm lễ vật. Càn Long cho dịch ra chữ Hán và Mãn, lấy tên là "Khâm định Mông Cổ nguyên lưu", đưa vào "Tứ khố toàn thư". Thuyết này được các nhà sử học cho là rất đáng tin.

Thuyết bị cắt bộ phận sinh dục

Thuyết này lưu truyền trong dân gian Mông Cổ, không thấy chép trong chính sử hay dã sử. Trong đêm động phòng, nàng vương phi Tây Hạ đã bất ngờ thừa cơ cắn đứt "sinh thực khí" của Thành Cát Tư Hãn, máu tuôn như suối. Một ông lão 67 tuổi nhiều năm chinh chiến, sức lực đã suy, lại gặp tình huống éo le này, vừa hận vừa xấu hổ nên gục ngã ngay. Trong quân cũng không thể truyền tin xấu này ra ngoài nên chỉ nói là Đại hãn té ngựa trọng thương.

Thuyết này tuy hoang đường nhưng phân tích kỹ cũng có cơ sở. Nếu Thành Cát Tư Hãn chết về tay vương phi Tây Hạ thì các thuyết hành thích, hạ độc đều khó xảy ra vì lúc động phòng không thể giấu hung khí và thuốc độc, nhất là một tù nhân như nàng vương phi hẳn đã bị kiểm tra kỹ. Với hai bàn tay trắng, nếu nàng quyết giết Thành Cát Tư Hãn thì chỉ có thể… cắn vào chỗ yếu hại nhất.

Nếu đúng như thuyết này thì đây là một sự báo ứng đối với Thành Cát Tư Hãn - người từng được mệnh danh là chiếc "máy gieo giống" của nhân loại bởi theo tài liệu sử ghi chép lại thì cứ mỗi khi đi đến đâu chiếm đất thì một trong những thú vui của Đại hãn là bắt ép đàn bà con gái nơi ấy phục vụ mình một cách bừa bãi, tiếng oán thán thấu trời xanh.

Lăng mộ thật của Thành Cát Tư Hãn ở đâu?

Về câu chuyện lăng mộ thật sự của Thành Cát Tư Hãn ở đâu là một thách đố làm đau đầu những tay trộm mộ bao đời và các nhà khoa học ngày nay. Thậm chí nó còn trở thành một đề tài khai thác của các tác giả truyện dã sử kiếm hiệp. Một số tư liệu sử học Trung Quốc cho rằng, cũng giống như các Đại hãn trước đó, Thành Cát Tư Hãn chọn lối "mật táng" để không ai nhận biết mộ thật của mình?

Theo đó, thi hài Thành Cát Tư Hãn được chôn giữa thảo nguyên bao la, khi hạ huyệt, người ta dắt đến hai mẹ con lạc đà, giết chết con con trước mặt con mẹ rồi đưa con mẹ về. Sau khi chôn lấp xong thì cho hàng ngàn kỵ binh quần thảo bên trên trở thành bình địa, không thể xác định được chỗ chôn. Chỉ có con lạc đà mẹ luôn nhớ chính xác chỗ con mình chết, nên người trong hoàng tộc có thể đi theo mà xác định chỗ chôn khi cần thiết.

Vào tháng 9-2001, các chuyên gia khảo cổ Mỹ và Mông Cổ phát hiện một quần thể gồm 40 ngôi mộ ở gần vùng núi Binder cách thủ đô Ulanbator 360km. Quần thể này được bao bọc 3 phía bằng bức tường đá cao 3-4m, chiều dài khoảng 3km. Giữa khu này có một khối đá đỏ được cho là vết tích lâu đài của Thành Cát Tư Hãn.

Ở phía nam quần thể này, bằng những thiết bị chuyên dụng đã phát hiện hài cốt của hơn 60 người. Theo những binh giáp và vũ khí tìm thấy, những người này thuộc tầng lớp quý tộc Mông Cổ. Các nhà khảo cổ cho rằng trong số đó có Thành Cát Tư Hãn. Tuy nhiên đến nay vẫn chưa có kết luận cụ thể nào về địa điểm chính xác chôn thi hài của Thành Cát Tư Hãn.

Hàn Phong (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.