Tham vọng hồi sinh ngành sản xuất chip của Nhật Bản

Từng là nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới, giờ đây Nhật Bản đang nỗ lực hồi sinh ngành công nghiệp sản xuất chip trong nước trước những lo ngại về chuỗi cung ứng và căng thẳng địa chính trị toàn cầu

Lịch sử ngành công nghiệp bán dẫn

Nhật Bản từng là quốc gia dẫn đầu thế giới về sản xuất chip song đã chọn tập trung vào những sáng kiến sinh lợi hơn thuộc công nghệ bán dẫn thế hệ tiếp theo cùng máy móc sản xuất cần thiết, bỏ lại hoạt động chế tạo thực tế cho các công ty khác ở nước ngoài. Năm 1989, có tới 6 công ty điện tử Nhật Bản, trong đó bao gồm Toshiba, Hitachi, NEC và Fujisu lọt vào top 10 thế giới về doanh số bán chip trước khi dần chuyển khỏi sản xuất.

21897be3-6bc0-4992-8fdd-8868b1732284.jpg -0
Thủ tướng Nhật Bản Kishida (giữa) thăm nhà máy TSMC ở tỉnh Kumamoto vào ngày 6/4/2024.

Một số công ty như NEC và Hitachi cố gắng lấy lại thời hoàng kim thông qua việc thành lập liên doanh chế tạo chip nhớ Elpida Memory vào năm 1999, song công ty đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản vào năm 2022. Trong giai đoạn này, Chính phủ Nhật Bản dường như không sẵn sàng đầu tư ở mức có thể đảm bảo cho sự thành công của các liên doanh kể trên. Song giờ đây mọi chuyện đã thay đổi.

Kazuto Suzuki, Giáo sư chính sách khoa học công nghệ thuộc Đại học Tokyo (Nhật Bản) cho biết, chính phủ coi thời điểm này có lẽ là cơ hội cuối cùng để tận dụng kinh nghiệm và bí quyết của các kỹ sư để hồi sinh ngành công nghiệp bán dẫn trước khi những người này nghỉ hưu.

Những nỗ lực thúc đẩy đầu tư

Martin Schulz, Chuyên gia kinh tế chính sách thuộc Tập đoàn Fujitsu (Nhật Bản) chỉ ra rằng thời kỳ huy hoàng của Nhật Bản diễn ra vào những năm 1990 khi nước này chiếm khoảng 50% tổng sản lượng chip sản xuất toàn cầu, nhưng con số đó hiện nay đã giảm xuống chỉ còn 9%. Nhật Bản dần rời bỏ vị thế thống trị trong giai đoạn này để nhường chỗ cho Hàn Quốc và Đài Loan.

Tuy nhiên, Nhật Bản những năm gần đây đã ý thức được việc mình đang bỏ rơi một ngành công nghiệp cực kỳ quan trọng. Trang tin Nippon dẫn số liệu cho thấy nước này đã phân bổ 3.900 tỷ yen (24,8 tỷ USD) trong giai đoạn 2021-2023 để củng cố năng lực sản xuất chất bán dẫn. Con số này tương đương 0,71% GDP, cao hơn các quốc gia phát triển như Đức với 0,41%, Mỹ với 0,21% và Pháp với 0,2% và dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng thời gian tới.

Chiến lược sản xuất chất bán dẫn của Nhật Bản bao gồm hai trụ cột chính: Tái lập vị thế dẫn đầu trong ngành công nghiệp chip và thu hút các nhà đầu tư sản xuất chip nước ngoài thông qua nhiều khoản trợ cấp hào phóng, từ đó giảm nguy cơ phụ thuộc vào nguồn cung không ổn định từ bên ngoài.

Tháng 2/2024, với nguồn hỗ trợ lên tới 476 tỷ yen (3,2 tỷ USD) từ Chính phủ Nhật Bản, Tập đoàn sản xuất chất bán dẫn hàng đầu thế giới TSMC đã khánh thành một nhà máy chế tạo tại tỉnh Kumamoto, miền Nam Nhật Bản, dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất hàng loạt chất bán dẫn công nghệ từ quý IV/2024. Tương tự, Nhật Bản đang trợ cấp 92,9 tỷ yen cho công ty chip nội địa Kioxia và Western Digital của Mỹ để xây dựng một nhà máy sản xuất bộ nhớ 3D NAND Flash tại khu vực Yokkaichi, thuộc tỉnh Mie.

Ngoài ra, hai bên cũng đang phát triển một nhà máy ở tỉnh Iwate và dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào cuối năm 2024. Bộ Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cũng đang hỗ trợ liên doanh trong nước Rappidus 590 tỷ yen để hợp tác với IMB (Mỹ), xây dựng một nhà máy chế tạo chất bán dẫn tại Hokkaido. Mục tiêu của Rapidus là có thể sản xuất hàng loạt chip tiên tiến kể từ năm 2027.

Thay đổi đột ngột nhưng cần thiết

Giáo sư Suzuki đánh giá nỗ lực chuyển hướng của Chính phủ Nhật Bản thời gian qua là đột ngột nhưng cực kỳ cần thiết trong bối cảnh hiện nay khi nhu cầu chất bán dẫn tăng mạnh và cạnh tranh ngày càng gia tăng trong lĩnh vực này.

Đặc biệt sau giai đoạn đứt gãy chuỗi cung ứng trong đại dịch dẫn đến tình trạng khan hiếm trên nhiều lĩnh vực, từ sản xuất ôtô, máy tính cho đến lò vi sóng, các nước trên thế giới đã nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của chất bán dẫn, cho rằng đây không chỉ là nhu cầu của riêng một nước mà còn của cả thế giới, Theo giáo sư Suzuki, các nhà hoạch định chính sách nhận ra rằng phần lớn chất bán dẫn của thế giới đều được sản xuất tại Đài Loan, vì vậy, bất kỳ sự cố khẩn cấp nào tại Eo biển Đài Loan sẽ khiến người dùng Nhật Bản trở nên “dễ bị tổn thương”. Tình trạng thiếu hụt chip cũng ảnh hưởng cực kỳ nghiêm trọng tới Tokyo vốn đang nỗ lực triển khai nhiều chính sách thu hút các công ty nước ngoài và tái sản xuất để đáp ứng nhu cầu của các công ty trong nước.

Nhật Bản cũng ủng hộ việc Mỹ tìm cách hạn chế Trung Quốc tiếp cận các công nghệ chip tiên tiến nhất. Tháng 3/2024, các nguồn thạo tin cho hay Chính phủ Mỹ đang lập danh sách các nhà máy sản xuất chip tiên tiến của Trung Quốc bị cấm tiếp nhận các thiết bị quan trọng, động thái nhằm giúp các công ty hạn chế vận chuyển công nghệ dễ dàng hơn vào Trung Quốc. Lý do phía Washington đưa ra là những lo ngại về an ninh quốc gia. Tương tự, Nhật Bản cũng lo sợ rằng nếu Trung Quốc có nhiều dư địa tiếp cận các công nghệ chip tiên tiến sẽ mang lại cho nước này lợi thế to lớn trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và nhiều công nghệ mới nổi khác, cho phép Bắc Kinh phát triển các loại vũ khí tiên tiến hơn thời gian tới.

Tuy nhiên, nỗ lực khôi phục ngành công nghiệp bán dẫn của Nhật Bản đòi hỏi nhiều hơn ngoài vốn và các nhà máy sản xuất chế tạo. Cuộc đua bán dẫn ngày càng trở nên khốc liệt với sự thống trị mạnh mẽ của Đài Loan và những “ngôi sao” đang lên khác ở châu Á -  bao gồm Malaysia, Singapore và Indoneisa. Vì vậy, Nhật Bản cần nhanh chóng đào tạo một thế hệ nhân lực lành nghề, có kinh nghiệm trong sản xuất chất bán dẫn. Đây được coi là chìa khóa quan trọng nếu muốn giành lại vị thế dẫn đầu trong công nghệ chip.

Mai Nguyễn (Tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.