Thăm chùa Tiêu, nhớ thiền sư Vạn Hạnh

Chúng tôi tới chùa Tiêu trong dòng người hướng về cõi Phật và để tưởng nhớ một thiền sư nổi tiếng - Thiền sư Vạn Hạnh - người đã có vai trò to lớn trong quá trình giáo dưỡng, truyền thụ tri thức và đưa Lý Công Uẩn lên ngôi vua, lập nên vương triều Lý.

Ngôi chùa tọa lạc trên đồi cao bao quát cả vùng rộng lớn, xã Tương Giang, dưới chân chùa là dòng Tiêu Tương xưa. Chùa được xây theo thế phong thủy “trước sông, sau núi” (cho đến bây giờ vẫn còn  thấy rất rõ dấu vết của sông Tiêu Tương ở một loạt hồ nối tiếp nhau bên đường dẫn vào chùa).

Ngược thời gian, vào thế kỷ II, Phật giáo từ Ấn Độ truyền bá sang Đông Nam Á, đến Việt Nam . Chùa Dâu (Bắc Ninh) là ngôi chùa đầu tiên, tiếp nhận đạo Phật. Theo sách “Lĩnh Nam chích quái”,  thời Sĩ Nhiếp cai trị, có nhà tu hành Ấn Độ tên là Khâu Đà La đến Dâu truyền bá, thu nhận nữ tín đồ Man Nương.

Từ nền móng này mà sơn môn Dâu được hình thành. Năm 580, nhà sư Ấn Độ Tỳ-Ni-Đa-Lưu-Chi sang Trung Quốc rồi đến Dâu nên hình thành phái Tỳ Ni Đa Lưu Chi ( Hơn 200 năm sau, Thiền sư Vô Ngôn Thông từ Trung Quốc đến chùa Kiến Sơ (Phù Đổng - Gia Lâm) truyền đạo pháp cho sư Lập Đức, mở đầu dòng thiền Vô Ngôn Thông của sơn môn Kiến Sơ).

Dù theo sơn môn Dâu hay Kiến Sơ, các thiền sư đầu tiên của Phật giáo Việt Nam cũng đã hấp thụ giáo lý của tông phái Thiền Tông từ Trung Quốc truyền vào (nhà sư Ấn Độ Bồ Đề Đạt Ma đến Trung Quốc năm 520, là sư tổ của tông phái này). Thiền Tông chủ trương thông qua trực giác đến đại giác. Tôn chỉ của Thiền Tông là “trực chỉ nhơn tâm, đốn ngộ thành Phật” (đi thẳng vào tâm lập tức thành Phật).

Chùa Tiêu.
Chùa Tiêu.

Thiền sư Vạn Hạnh thụ giáo Phật pháp của phái Thiền Tông, dòng Tỳ-Ni-Đa-Lưu-Chi, tu và đắc đạo tại chùa Tiêu. Là người thông tuệ, ông không chỉ tu luyện theo giáo lý nhà Phật mà còn mẫn tiệp am hiểu thời thế, hàng ngày dạy dỗ Lý Công Uẩn. Thấy rõ thiên tư thông minh của Lý Công Uẩn, Thiền sư dốc lòng dạy dỗ.

Khi trưởng thành, Lý Công Uẩn được làm Thân Vệ trong triều Tiền Lê. Sau khi Lê Hoàn mất, Vua Lê Ngọa Triều bạo ngược làm cho trăm họ oán giận, mong một vua mới có đức, có tài lên trị vì. Trong bối cảnh đó, sư Vạn Hạnh đã làm các bài thơ cho lan truyền trong dân gian, như đồng dao:

“Tột Lê trầm Bắc thủy
Lý tử thụ Nam thiên
Tứ phương can qua tĩnh
Bát biểu hạ bình an”.

Dịch nghĩa:

Gốc Lê chìm bể Bắc
Chồi Lý mọc trời Nam
Bốn phương tan giáo mác
Tám cõi được bình an”.

Đúng như lời bài thơ, năm 1009 Lý Công Uẩn lên ngôi vua lấy niên hiệu Thuận Thiên (thuận theo ý trời), tiếp tục đóng đô ở Hoa Lư.

Ở vị trí “thay trời an dân”, từ kinh đô Hoa Lư nhìn ra bốn cõi trời Nam , Lý Thái Tổ quyết định dời đô. Trước khi làm việc  trọng đại này, Vua đã viết tờ chiếu, hỏi ý kiến các bô lão hương Cổ Pháp và Thiền sư Vạn Hạnh. Được sự đồng lòng ủng hộ của mọi người, mùa thu năm Canh Tuất (1010), Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La, mở ra kỷ nguyên mới của nước Đại Việt.

Một đời tu thân, đắc đạo, Thiền sư Vạn Hạnh thực sự là “kiến trúc sư” cho Lý Công Uẩn trong cả cuộc sống và sự nghiệp vinh quang. Khi Lý Công Uẩn đã lên ngôi vua, nhà sư vẫn khuyên răn với lời lẽ thật cảm động: “Tôi đã hơn 70 tuổi rồi, mong được thư thả hãy chết để xem đức hóa của ông như thế nào, thực là sự may mắn muôn năm mới gặp một lần”.

Ghi tạc công đức của sư tổ Vạn Hạnh, nhân dân Bắc Ninh và các tín đồ phật tử đã tạc tượng nhà sư bằng đá, đặt trên đỉnh núi cao. Vầng trán cao, sống mũi thẳng, nét môi kiên nghị, cả khối tượng Thiền sư Vạn Hạnh toát lên vẻ khoan hòa mà vẫn uy nghi, thông thái. Dòng Tiêu Tương xưa chảy ra Đình Bảng - Tương Giang - Diềm - Ngũ huyện khê - làm nên bao cảnh trí thơ mộng và câu ca mượt mà, níu chân du khách của các liền anh, liền chị quan họ.

Trong những tháng năm biến loạn đầu thế kỷ X, Thiền sư Vạn Hạnh ngồi một mình bên dòng Tiêu Tương, đã kiên tâm gác nỗi đau riêng để lo nỗi đau chung, cho muôn dân được bình yên, no ấm theo đúng giáo lý của đạo Phật - “Phật tại Tâm”. Ông mất mà lòng vẫn chưa nguôi buồn đau. Trong nhà Tổ còn lưu giữ được bức tượng cao 50cm, tạc ông trong tư thế tay để trên đầu hổ và để trong khán thờ. Công đức của ông được hậu thế muôn đời ghi nhớ, danh thơm muôn thuở, đúng như Vua Lý Anh Tông đã viết trong bài thơ “Truy tán Vạn Hạnh Thiền sư”.

"Vạn Hạnh dung tam tế
Chân phù cổ sấm thi
Hương quan danh Cổ Pháp
Trụ tích trấn vương kỳ
”.

Dịch nghĩa:

Vạn Hạnh thông ba cõi
Lời ông nghiệm sấm thi
Quê hương làng Cổ Pháp
Chống gậy trấn kinh kỳ
”.

Đến nay, hậu sinh chúng ta có thể nói rằng: không có Thiền sư Vạn Hạnh thì có thể không có Lý Công Uẩn - ông vua đầu tiên của triều Lý khoan hòa, sáng suốt, đã khai sáng Thăng Long, “kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời”

Nguyễn Quang Dũng

Các tin khác

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Mờ mịt nền hòa bình Trung Đông

Mờ mịt nền hòa bình Trung Đông

Ngày 4/6, lực lượng Hồi giáo Hezbollah đã lên tiếng bác bỏ thỏa thuận ngừng bắn mới giữa Israel và Lebanon, làm dấy lên nghi ngờ về các cuộc đàm phán hòa bình, khiến tương lai của thỏa thuận ngừng bắn và các cuộc đàm phán hòa bình khu vực trở nên bấp bênh.

Nga, ASEAN và trật tự châu Á - Thái Bình Dương

Nga, ASEAN và trật tự châu Á - Thái Bình Dương

Từ ngày 17 đến 19/6/2026 sẽ diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh Nga - Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 5 tại Kazan, thủ phủ của Tatarstan, Nga để kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối ngoại. Mối quan hệ Nga - ASEAN phản ánh bầu không khí chính trị chung của cả khu vực.

Ông Jordan Bardella: Trước ngưỡng cửa Điện Elysee

Ông Jordan Bardella: Trước ngưỡng cửa Điện Elysee

Các cuộc thăm dò mới nhất tại Pháp đang phác họa một kịch bản từng bị xem là khó tưởng tượng cách đây chưa đầy một thập niên: ông Jordan Bardella, nhà lãnh đạo trẻ của đảng Tập hợp Quốc gia (RN) cực hữu, nổi lên như ứng cử viên sáng giá nhất cuộc bầu cử tổng thống năm 2027.

Khi nghệ sĩ trẻ giương buồm ra khơi

Khi nghệ sĩ trẻ giương buồm ra khơi

Từ những tranh luận quanh hình tượng Chim Lạc trong MV “Come My Way” của Sơn Tùng M-TP đến hành trình mang dân ca, áo dài và văn hóa lúa nước Việt Nam lên sân khấu quốc tế của Phương Mỹ Chi, một xu hướng đáng chú ý đang xuất hiện trong đời sống nghệ thuật hiện nay, thay vì tìm kiếm sự khác biệt bằng cách chạy theo các trào lưu toàn cầu, nhiều nghệ sĩ trẻ đang lựa chọn trở về với cội nguồn văn hóa dân tộc. Và, chính những chất liệu tưởng chừng quen thuộc ấy lại đang trở thành "tấm hộ chiếu" giúp nghệ thuật Việt Nam tìm đường bước ra thế giới.

Nữ thượng úy tài năng, đam mê sống đẹp

Nữ thượng úy tài năng, đam mê sống đẹp

Không chỉ là một cán bộ công an có nhiều sáng kiến hữu ích trong công tác, Thượng úy Hồ Ngọc Thiên Thư còn có nhiều sáng kiến, mô hình vì cộng đồng và lan tỏa các hoạt động gieo nhân ái tại địa phương.

Thống chế Syed Asim Munir - Tư lệnh Lục quân Pakistan (bên trái) đến Tehran nhằm thúc đẩy các nỗ lực hòa giải. Ảnh: Al Jazeera.

Cuộc mặc cả căng thẳng quanh eo biển Hormuz

Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh có thể vỡ vụn, Pakistan và Qatar gấp rút đưa các phái đoàn tới Tehran để cứu vãn một thỏa thuận mà cả thế giới đang trông đợi. Liên tiếp những chuyến ngoại giao con thoi diễn ra giữa Islamabad, Doha và Tehran nhằm cố giữ lại một cây cầu, dù rất hẹp, để đưa Mỹ và Iran quay lại bàn thương lượng.

Đông Bắc Á liệu có sa vào cuộc đua “hạt nhân hóa”?

Đông Bắc Á liệu có sa vào cuộc đua “hạt nhân hóa”?

Theo bài phân tích từ Foreign Affair, trong những năm gần đây, ngày càng nhiều chuyên gia và học giả cho rằng 2 đồng minh then chốt của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là Nhật Bản và Hàn Quốc cuối cùng sẽ theo đuổi vũ khí hạt nhân. Năm 2023, nhà ngoại giao kỳ cựu người Mỹ Henry Kissinger từng dự báo Nhật Bản sẽ sở hữu vũ khí hạt nhân trong vòng 1 thập kỷ. Những nhận định này được đưa ra dựa trên cơ sở nào?

Quan hệ Nga - Trung ngày càng nồng ấm

Quan hệ Nga - Trung ngày càng nồng ấm

Trong 2 ngày 19 và 20/5, chỉ ít ngày sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Trung Quốc lại tiếp đón Tổng thống Nga Vladimir Putin trong sự chú ý đặc biệt của dư luận thế giới. Hai cuộc gặp thượng đỉnh thế giới mang những ý nghĩa nhất định, đặc biệt là cuộc gặp Nga-Trung.

Anh sẽ tái nhập EU?

Anh sẽ tái nhập EU?

Nước Anh đang dậy lên dư luận cho rằng họ nên tái gia nhập EU càng sớm càng tốt để khắc phục những khó khăn, bất cập phát sinh từ khi tách khỏi khối này cách đây 10 năm. Liệu việc này có diễn ra hay không, nếu có thì thuận lợi hay không?