Tại sao trẻ em coi trợ lý giọng nói cũng là người?

Trẻ em tiếp nhận trợ lý giọng nói như là những tạo vật sống - các nhà khoa học Nga đã đi đến kết luận như vậy. Vì điều này mà trong tương lai đứa trẻ có thể nhiễm "bệnh nghiện bot".

Sputnik đã trao đổi với các chuyên gia trong lĩnh vực AI để phân xử xem thực chất việc cho trẻ em làm bạn với "người máy" có nguy hại đến thế hay không?

Gần như người thực

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Bách khoa mang tên Piotr Đại đế (SPbPU) thấy rằng các trẻ em dưới 9 tuổi tiếp nhận trí tuệ nhân tạo như là một sinh thể sống. Kết quả nghiên cứu này đã công bố trong tuyển tập kỷ yếu "Tri thức trong xã hội thông tin".

Các trẻ em mẫu giáo hiện đại còn chưa biết đọc biết viết, nhưng đã sớm có những cuộc trò chuyện với trợ lý giọng nói. Trong đó, những câu hỏi được đặt ra luôn là về một điều gì đó mang tính cá nhân: "mẹ bạn là ai?", "bạn sống ở đâu?", "tóc bạn màu gì?".

Các thành viên của nhóm nghiên cứu đã đưa ra kết luận dựa trên cơ sở dữ liệu là các câu hỏi mà trẻ từ 5 đến 9 tuổi nêu ra với "cô" trợ lý giọng nói Nga có tên là Alisa. Nhóm tuổi này không được lựa chọn một cách tình cờ, vì các trẻ em trên 9 tuổi thường bắt đầu cố tình khiêu khích trêu chọc người đối thoại ảo, nêu những câu hỏi khó giải đáp và bất tiện, ví dụ như "làm thế nào để cướp nhà băng?".

Là bạn hay là thù?

Liệu các kết quả nghiên cứu có nghĩa là đến một ngày nào đó AI có thể trở thành người bạn chính thức của đứa trẻ hay không? Câu trả lời ở đây không đồng nhất. 

Chuyên gia Xu Canhao, Giáo sư tại Đại học Sư phạm Liên hợp Bắc Kinh và Đại học Baptist Hồng Kông, cho rằng hiện tại tác động của AI đối với trẻ em vẫn còn rất nhỏ, không đáng kể. Mọi chuyện là ở sự thiếu hoàn hảo về công nghệ và những hạn chế do áp đặt chủ kiến của các tập đoàn đang phát triển "người máy" AI này. Bởi tư duy của con người là một chuyện, nhưng khả năng công nghệ phù hợp với trình tư duy đó lại là chuyện khác. 

Ngày nay, trẻ em không mấy khó khăn sẽ biết ngay là người máy-bot hay người thật đang nói chuyện với các bé. Ngoài ra, trợ lý giọng nói hiện đại có cách tiếp cận theo mục tiêu nhắm đến những nhóm người khác nhau, đặt ra hạn chế và khuyến nghị riêng dành cho họ. 

Trong quá trình cuộc "đối thoại", những AI như vậy có khả năng phân định các phát ngôn tuyên bố gây tranh cãi. Khi đó, AI có thể tự quyết định không trả lời những câu hỏi "gai góc" như vậy. 

Tất cả là bởi Al là sản phẩm của công ty cụ thể này hay doanh nghiệp kia, mà trợ lý giọng nói là một kiểu "người đại diện". Và câu trả lời này hay giải đáp kia của trợ lý giọng nói có thể được đánh giá như là chính sách của công ty.

Ý tưởng về trí tuệ nhân tạo AI, như một trợ lý hoặc người bạn của đứa trẻ, đã được nhà phát minh người Nga Andrey Teslenko quyết định sáng chế. 

Dự án Mishka AI của ông đã kết hợp gấu bông và công nghệ trí tuệ nhân tạo để giúp các bậc cha mẹ nuôi dạy con cái: gấu bông yêu cầu đứa trẻ làm những bài tập hữu ích khác nhau, gọi điện về nhà khi đi dạo, nhắc rửa tay và biết nhiều chuyện cổ tích.

"Tất nhiên, cha mẹ cần nuôi dạy con cái. Do đó, phần lớn các kịch bản mà chúng tôi phát triển đều gắn với sự tham gia của ba bên trong tiến trình: trẻ em, gấu bông-robot và cha mẹ", ông Teslenko nói.

Trẻ em không mấy khó khăn sẽ biết ngay là người máy-bot hay người thật đang nói chuyện với các bé.
Trẻ em không mấy khó khăn sẽ biết ngay là người máy-bot hay người thật đang nói chuyện với các bé.

Bot ảo thay cho người thật

Không chỉ ở trẻ em có sự hiếu kỳ cuốn hút đến những thứ vô tri vô giác. Nhiều người trưởng thành là fan cuồng của xu hướng thời thượng châu Á - vocaloid, nghệ sĩ biểu diễn nhạc điện tử. Hoặc ngày càng thường xuyên nghe thấy nhiều về sự xuất hiện các blogger ảo hoặc thậm chí là người mẫu ảnh. 

Ví dụ, ca sĩ điện tử Trung Quốc Luo Tianyi còn được phép biểu diễn tại Gala Tết năm nay, còn người mẫu ảo Trung Quốc tên Ling thì được tô điểm cho trang bìa của tạp chí mốt Vogue. 

Ở Nhật Bản, người ta thậm chí còn kết hôn với các thần tượng điện tử, và những nghệ sĩ biểu diễn nổi tiếng nhất loại này kiểu như Hatsune Miku thu hút người hâm mộ trung thành đến đông chật những sân vận động khổng lồ.

Năm ngoái, ngành công nghiệp thần tượng ảo của Trung Quốc được định giá chưa đến 100 triệu nhân dân tệ. Theo dự báo, đến năm 2023, chỉ số này sẽ tăng đến 1,5 tỷ nhân dân tệ.

"Theo tôi nghĩ lý do quan trọng nhất là ở chỗ các thần tượng ảo có thể phù hợp với nhiều thị hiếu khác nhau: màu tóc hay màu mắt. Al cho phép thực hiện những cài đặt khác nhau nhất, kể cả là phân bố các đường nét trên khuôn mặt, tỷ lệ cơ thể, giọng nói và v.v... Giúp thỏa mãn mọi người và đáp ứng những tưởng tượng dù có vẻ hoang đường của họ", chuyên gia Xu Canhao giải thích.

Còn chuyên gia Nga Daria Bylieva cho rằng robot có khả năng trả lời câu hỏi, ca hát, kể chuyện, không chỉ đơn thuần khơi dậy sự tò mò của mọi người. Bot sẽ trở nên hấp dẫn như là một con người thật. 

Điển hình nổi bật là chatbot XiaoIce của Trung Quốc, có khả năng thực hiện cuộc đối thoại hoàn chỉnh với người dùng và học cách bắt chước những cảm xúc cần thiết. Không ngẫu nhiên mà có hơn 660 triệu người giao tiếp với cô ấy".

"XiaoIce là một bot tự học của Trung Quốc, cho thấy sự phát triển của trợ lý ảo trong tương lai, những "người" không chỉ có kiến thức mà còn có trí tuệ cảm xúc. Tôi nghĩ rằng lợi thế của việc giao lưu với một "thực thể" như vậy là hiển nhiên, "cô ấy" luôn sẵn sàng trò chuyện, không bao giờ quên bất cứ điều gì, luôn sẵn sàng hỗ trợ, gợi ý, lắng nghe. Và nếu một người ở giai đoạn nào đó không thể tự hiện thực hóa bản thân, khó hoà nhập được trong tập thể, trong gia đình, trong cộng đồng, thì người ấy có thể nhận sự thay thế ảo", PGS Bylieva nói với Sputnik.

Minh Trang (theo Sputnik)

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.