Thị trường ngầm tài khoản xe công nghệ và hệ lụy nhãn tiền
Từng gặp tình huống “đặt xe một nẻo, tài xế một đằng”, chị Phạm Thị Hải Yến (ở Mỹ Đình, Hà Nội) vẫn chưa hết bàng hoàng. Sáng hôm đó, chị đặt xe công nghệ từ Mỹ Đình đi Lê Văn Lương, ứng dụng hiện rõ biển số và ảnh chân dung tài xế. Tuy nhiên, người đến đón lại đi xe biển số khác, ăn mặc cũng hoàn toàn không giống hình ảnh hiển thị.
Tưởng chỉ là sự cố nhỏ do lỗi hệ thống hoặc tài xế đổi xe, chị Yến định bỏ qua. Nhưng, khi kiểm tra lại app, chị thấy chuyến đi vẫn hiển thị bình thường, không có dấu hiệu bị hủy hay thay đổi tài xế. Gặng hỏi, người lái xe chỉ ậm ừ nói “đi hộ bạn”, khiến chị lo lắng. “Đường thì vắng, trời còn sớm, tôi đi mà nơm nớp không yên”, chị kể.
Không riêng chị Yến, nhiều người dùng khác cũng gặp tình huống tương tự. Chị Đỗ Hoài Thương (ở Trung Văn, Hà Nội) chia sẻ câu chuyện đáng sợ không kém: Một lần không kịp đón con tan học, chị đặt xe công nghệ cho con trai học lớp 8 về nhà. Cẩn thận gửi tên tài xế, biển số, số điện thoại cho con, chị yên tâm theo dõi qua ứng dụng. Nhưng, chỉ vài phút sau, cậu bé gọi lại báo: “Mẹ ơi, có người đến đón, nhưng biển số không giống như mẹ gửi”.
Cuống cuồng kiểm tra lại, chị Thương thấy thông tin tài xế vẫn như cũ, không có dấu hiệu bị thay đổi. Khi gọi điện, tài xế vòng vo giải thích xe hỏng nên nhờ người thân đi thay. Không tin tưởng, chị lập tức hủy và đặt chuyến khác. “Với trẻ con, chỉ một phút chủ quan là có thể phải trả giá. Tôi nghĩ mình may mắn vì kịp thời kiểm tra”, chị nói.
Ít ai ngờ, đằng sau những cú click đặt xe lại là cả một thị trường ngầm hoạt động công khai với đầy đủ hình thức: cho thuê, mua đứt, thậm chí giả mạo, lừa đảo. Việc mua bán tài khoản tài xế xe công nghệ hiện diễn ra nhộn nhịp trên các hội nhóm Facebook như “Thuê app chạy xe”, “Anh em công nghệ Grab - Gojek - Be”... Chỉ cần gõ cụm từ “thuê app Grab” hay “bán tài khoản Be” là hàng loạt kết quả hiện ra với đủ mức giá, đủ chiêu trò.
Trong vai người có nhu cầu thuê tài khoản, phóng viên liên hệ với một người tên T.V.H qua mạng xã hội. H. báo giá thuê tài khoản Grab hoặc Be dao động từ 300.000 đến 500.000 đồng/tháng, tùy theo độ “ngon” của tài khoản, tức là có nhiều đơn hàng, điểm đánh giá tốt. Nếu mua đứt, mức giá từ 1,5 đến 2 triệu đồng. Với những hãng có xác thực khuôn mặt như Grab, người bán còn tự tin cam kết “qua mặt được hệ thống”. “Chỉ cần check ID một lần mỗi ngày, tụi anh có tool xử lý hết”, H. nói chắc như đinh đóng cột.
Tài khoản có tên @namxesha rao bán: “Cho thuê Grab hạng Bạch kim, full đơn, không lỗi, giá 350k/tháng. Bao test, giao sim tận nơi, sang tên nhanh gọn”. Trong khi đó, tài khoản @trungkienshop còn rao mua các tài khoản Grab có lịch sử đặt đồ ăn trên 2 tháng, giá từ 100.000 đến 300.000 đồng, tùy điểm đánh giá và tần suất hoạt động.
Anh Trần Văn Khoa (từng là tài xế công nghệ) tiết lộ: “Tôi đã bán tài khoản Grab cách đây 3 tháng với giá 1 triệu đồng. App của tôi không có yêu cầu xác thực khuôn mặt nên người mua chỉ cần đổi mật khẩu, thay số điện thoại là xong. Còn nếu app yêu cầu check ID, họ dùng app giả mạo định vị hoặc cài tool đổi ảnh đại diện, thao tác rất nhanh gọn”.
Ở chiều ngược lại, một người chuyên mua tài khoản có tên T.T.L cho biết, lý do nhiều người đổ xô mua tài khoản là vì họ từng bị khóa hoặc không đủ điều kiện đăng ký mới. “Cứ có xe, có thời gian là chạy được thôi, đâu ai quan tâm đúng người hay không. Hãng không soi kỹ đâu”, L. nói thẳng.
Không chỉ dừng ở việc cho thuê, mua bán đơn thuần, thị trường tài khoản công nghệ còn ẩn chứa vô số thủ đoạn lừa đảo. Trong các hội nhóm kín, nhiều người tố cáo bị “ăn cọc”, chuyển tiền xong không thấy giao tài khoản. Tài khoản Đ.T bình luận: “Anh em nên gặp mặt trực tiếp, kiểm tra sim, test app rồi mới trả tiền. Đừng chuyển khoản trước, bị lừa như cơm bữa”. Dưới bình luận, hàng loạt tài khoản khác cùng chia sẻ từng bị một người tên H.L lừa đảo, nhận tiền cọc rồi bốc hơi, thậm chí còn gạ gẫm liên kết ví điện tử ZaloPay để “rút tiền nhanh”, nhưng thực chất là thủ đoạn chiếm quyền truy cập tài khoản.
Việc để các tài xế không xác thực danh tính, chạy bằng tài khoản đi thuê không chỉ khiến các hãng đối mặt với rủi ro pháp lý, mà quan trọng hơn, nó đẩy rủi ro sang phía hành khách là những người vẫn đặt trọn niềm tin vào tên, ảnh và biển số xe hiển thị trên app.
Chuyên gia công nghệ Trần Minh Nhật cảnh báo: “Khi hành khách nhìn thấy tên tài xế trên ứng dụng, họ tin rằng người ấy là thật. Nhưng, nếu phía sau là người hoàn toàn khác thì chẳng khác nào đi nhờ một người lạ giữa đường mà không hề biết. Đó là nguy cơ thật sự”. Theo ông, các nền tảng cần tăng tần suất xác minh ngẫu nhiên, tích hợp AI phát hiện sai lệch hình ảnh, giọng nói và sớm có hình thức xử phạt cả người cho thuê lẫn người thuê tài khoản.
Các nền tảng như Grab, Gojek, Be hiện đều có chính sách yêu cầu tài xế xác minh danh tính bằng khuôn mặt, giấy tờ tùy thân hoặc định kỳ check-in ảnh chụp. Nhưng, thực tế cho thấy, nhiều tài khoản vẫn lọt lưới, hoạt động trơn tru như không có gì sai phạm.
Khi tài xế là ẩn số, tài khoản là hàng hóa và sự tin tưởng là thứ dễ bị thao túng, thì điều cần nhất chính là sự minh bạch từ cả nền tảng công nghệ lẫn chính quyền. Nếu không xử lý triệt để, một ngày không xa, cái giá phải trả không chỉ là uy tín của ứng dụng, mà là an toàn và cả sinh mạng người dùng.
Cái bẫy từ sự tiện lợi
Anh T.V.Đ, một tài xế công nghệ lâu năm ở Hà Đông, cho biết việc mua bán tài khoản chủ yếu xuất phát từ nhu cầu “chạy tranh thủ”. Một số người bị khóa tài khoản do vi phạm, thay vì làm lại hồ sơ tốn công sức và chi phí, họ chọn thuê tài khoản để tiếp tục kiếm sống. Với người mới vào nghề, khoản phí đăng ký, đồng phục, đặt cọc lên đến cả triệu đồng, chưa kể quy trình phức tạp nên thuê lại được xem là lựa chọn nhanh gọn, ít rào cản.
Thị trường xe công nghệ hiện đã mở rộng từ gọi xe sang giao đồ ăn, vận chuyển hàng hóa, khiến nhu cầu sở hữu tài khoản tăng cao. Để quản lý tốt hơn, các hãng yêu cầu tài xế xác minh khuôn mặt hằng ngày qua AI, vô tình khiến việc dùng chung, thuê mượn app gặp khó. Cũng từ đây, các dịch vụ "mở khóa tài khoản", "làm lại giấy tờ", "điều chỉnh thông tin cá nhân"... bắt đầu nở rộ, và không ít người đã sa vào bẫy lừa đảo từ chính những tiện lợi ban đầu.
Rủi ro không chỉ là mất cọc. Trong nhiều trường hợp, người thuê dùng tài khoản để chở khách sai tuyến, gây tai nạn bỏ trốn hoặc lừa đảo COD. Khi có sự cố, hãng truy trách nhiệm đến người đứng tên tài khoản, dù họ không hề liên quan. Hậu quả là mất uy tín, bị khóa vĩnh viễn, thậm chí phải bồi thường thay người thuê.
“Chỉ cần người thuê bị khách khiếu nại, tài khoản có thể bị xóa sổ. Nếu họ lợi dụng để lừa đảo, ghi nợ khách hay gây rối, chính chủ sẽ bị hãng yêu cầu giải trình, truy thu, mất trắng cả quyền hành nghề và danh dự”, anh T.V.Đ chia sẻ.
Một vụ việc gây chấn động từng xảy ra vào năm 2020 tại TP Hồ Chí Minh: một đối tượng mặc đồng phục BeBike đã thực hiện hành vi hiếp dâm. Sau điều tra, cơ quan chức năng xác định người này không có tên trong hệ thống. Hắn ta chỉ mượn tài khoản để hành nghề và lợi dụng bộ nhận diện thương hiệu để gây án.
Tại Hà Nội, anh T.V.V cũng từng là nạn nhân: “Tôi thuê tài khoản qua mạng, cung cấp ảnh căn cước để xác minh. Không ngờ họ dùng thông tin đó để đăng ký mua điện thoại trả góp rồi biến mất. Đến khi bị công ty tài chính gọi đòi nợ, tôi mới biết mình bị gài”.
Nói về vấn đề này, luật sư Ngô Mạnh Tuấn (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết, việc cho thuê, bán lại tài khoản kèm đồng phục là hành vi vi phạm nguyên tắc sử dụng dịch vụ. Điều này khiến người điều khiển xe không trùng khớp danh tính với hệ thống, đe dọa an toàn cho khách và tài sản liên quan. “Pháp luật hiện chưa có quy định cụ thể xử lý việc mua bán tài khoản công nghệ. Tuy nhiên, nếu hành vi đó cấu thành việc mua bán, sử dụng trái phép thông tin cá nhân, có thể bị xử phạt theo điểm c, khoản 2, Điều 84, Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), mức phạt từ 40 đến 60 triệu đồng.
Trong bối cảnh xe công nghệ phát triển nhanh, người tiêu dùng cũng cần chủ động phòng tránh rủi ro. Khi đặt xe, phải đối chiếu thông tin hiển thị trên app: ảnh, tên, biển số, số điện thoại... Nếu thấy không khớp, tuyệt đối không lên xe hoặc giao hàng cho tài xế. Việc đặt xe tưởng như đơn giản nhưng có thể để lại hậu quả lớn nếu chủ quan: từ mất tiền, mất danh tính cho đến đe dọa tính mạng. Người mua - bán - thuê app cần hiểu rõ rằng đây không phải là cuộc chơi vô hại, mà là một hành vi tiềm ẩn rủi ro pháp lý và đạo đức”, luật sư Tuấn phân tích.
Tháng 4/2025, Công an TP Hà Nội cho biết thời gian gần đây, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm công nghệ cao đã xử lý nhiều vụ việc liên quan đến hành vi chiếm đoạt tài sản thông qua tài khoản xe công nghệ. Những kẻ xấu thường dùng tài khoản thuê lại để nhận đơn giao hàng giá trị cao rồi hủy chuyến và bỏ trốn.
Thủ đoạn phổ biến là ngụy trang bằng cách đeo khẩu trang, đội mũ bảo hiểm, che mặt và che biển số, khiến việc nhận diện rất khó khăn. Chính vì vậy, người giao hàng cần đặc biệt thận trọng khi tiếp xúc với tài xế không rõ danh tính.
Theo Công an TP Hà Nội, xe công nghệ hiện là dịch vụ không thể thiếu trong đời sống đô thị, nhưng cũng đang bị một số đối tượng lợi dụng làm bình phong phạm tội. Từ Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, đến các tỉnh, thành khác, tình trạng giả mạo tài xế đã trở thành vấn đề nhức nhối cần được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Để bảo đảm an toàn, người dùng dịch vụ cần kiểm tra kỹ thông tin tài xế và điểm đánh giá. Khi giao hàng, nên yêu cầu tài xế bỏ khẩu trang để xác nhận khuôn mặt, biển số xe trùng khớp với app trước khi giao đồ. Nên ghi rõ nội dung, giá trị hàng hóa và quay clip toàn bộ quá trình giao nhận.
Cuối cùng, chỉ nên sử dụng ứng dụng gọi xe chính hãng, tuyệt đối không thanh toán ngoài app hay làm theo yêu cầu riêng của tài xế - vì một sơ suất nhỏ cũng có thể biến sự tiện lợi thành hiểm họa.
Xử lý gần 1.200 tài xế xe ôm công nghệ với shipper vi phạm giao thông 
Tập trung xử lý các vi phạm của xe ôm công nghệ 
