Phải biết quý từng đồng thuế của dân

Chuyện xưa kể rằng, khi vua Lê Tương Dực (1495 - 1516) lên ngôi, ông cho sửa sang việc học, khôi phục văn miếu, xứng đáng kế thừa sự nghiệp của Lê Thái Tổ, Lê Thánh Tông, làm rạng danh cơ nghiệp. Khi quốc khố sung túc, ông sai Vũ Như Tô xây dựng điện 100 nóc, lại xây công trình quy mô lớn là Cửu Trùng Đài. 

Vũ Như Tô là một kiến trục sư tài giỏi, ấp ủ nhiều chí lớn và cũng muốn có những công trình xứng tầm để thi triển hết tài năng và để lại dấu ấn cho riêng mình. Nhưng khi thấy sự xa hoa và lãng phí vô độ trong việc xây dựng lầu các của vua Lê Tương Dực, ông đã đắn đo, muốn từ chối dù biết rằng nếu mình từ chối thì sẽ bị khép tội tử hình.

Trước tình cảnh đó, Đan Thiềm- một cung nữ tài sắc nhưng đã bị ruồng bỏ - khuyên Vũ Như Tô nên nhận lời xây dựng Cửu Trùng Đài vì đây là cơ hội để ông đem tài năng ra thi triển và phục vụ đất nước. Đam Thiềm nói: "Ông cứ xây lấy một tòa đài cao cả. Vua Hồng Thuận và lũ cung nữ kia rồi sẽ mất đi, nhưng sự nghiệp của ông còn lại về muôn đời. Dân ta nghìn thu được hãnh diện...".

Nghe theo lời người đẹp, Vũ Như Tô đã nhận lời và dồn hết sức xây Cửu Trùng Đài. Nhưng Cửu Trùng Đài đã làm cho quốc khố cạn kiệt, vua bắt dân tình phải dốc hết sức người, sức của cho công trình Cửu Trùng Đài và rồi hậu họa thế nào, nhiều người đã biết.

Trang minh họa của Dân trí
Trang minh họa của Dân trí

Thời gian gần đây, trên các phương tiện thông tin đại chúng đã đăng tải các bài viết và đưa hình ảnh về những công trình, dự án gây thất thoát và lãng phí lớn, điển hình như Tòa nhà Trung tâm hành chính thành phố Đà Nẵng, xây dựng hết 2.000 tỷ, mới đưa vào sử dụng đã bộc lộ nhiều bất cập và chính quyền TP Đà Nẵng hiện đang có ý kiến đề xuất di dời; Bảo tàng Hà Nội được khánh thành vào tháng 10- 2010 với chi phí xây dựng 2.300 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước.

Dù chi phí xây dựng rất cao, nhưng đến nay bảo tàng này rất vắng khách gây ra sự lãng phí nghiêm trọng; Nhà máy Liên hợp gang thép Hà Tĩnh hơn 1.700 tỷ đồng bị bỏ hoang, phơi nắng dầm mưa gần chục năm nay; Nhà máy Đạm Ninh Bình có vốn đầu tư hơn 12.000 tỷ đồng đã phải tạm dừng hoạt động do thua lỗ 2.000 tỷ đồng; Công trình Văn Miếu của tỉnh Vĩnh Phúc có chi phí lên đến 271 tỷ đồng nhưng xây lên chưa biết thờ ai... Và còn nhiều nữa những dự án, những công trình, những trụ sở của các cơ quan công quyền xây vượt quá nhiều chỉ tiêu cho phép.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói: "Một số người có chức quyền giữ tác phong gia trưởng, phụ trách địa phương nào thì như một ông vua con ở đấy. Thậm chí có cá nhân và tập thể trù dập, ức hiếp quần chúng". Tổng Bí thư đã chỉ ra nguyên nhân dân giảm sút lòng tin với Đảng.

Và thực tế ở một số địa phương, người dân đã phải è cổ ra đóng góp quá nhiều phí và lệ phí. Từ đứa trẻ con mới lọt lòng đến người già sắp xuống lỗ đều phải đóng góp những khoản tiền quỹ lạ lùng như quỹ bóng đá, quỹ thôn làng văn hóa, quỹ thiếu niên… điển hình như ở xã Minh Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa mà thời gian qua các phương tiện thông tin đại chúng đã đưa tin. Từ tham nhũng, lãng phí, lạm thu, cửa quyền… dẫn đến làm mất lòng tin trong dân, gây bức xúc trong xã hội, làm mất an ninh và ổn định chính trị.

Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đưa ra thông điệp tại cuộc họp đầu tiên sau khi Chính phủ được kiện toàn là: Phải xây dựng một Chính phủ kiến tạo, liêm chính, một Chính phủ hành động quyết liệt. Và việc đầu tiên sau thông điệp đó Thủ tướng đã làm gương, không mua xe mới, đồng thời yêu cầu các thành viên Chính phủ không nhận hoa chúc mừng.

Một chiếc ôtô mới cho Thủ tướng và những bó hoa cho những thành viên chính phủ về giá trị vật chất không phải là quá cao. Nhưng việc làm của Thủ tướng mang tính biểu tượng cao. Từ việc làm gương của Thủ tướng và các thành viên Chính phủ, sau đó sẽ đến các bộ, các ngành và các địa phương không để xảy ra cảnh "tân quan tân mua sắm", không để tiếp tục có những tòa nhà công sở xa hoa lãng phí được mọc lên.

Những công trình cần làm như quai đê chống lũ, điện, đường, trường, trạm, an ninh quốc phòng, những công trình thực sự cho dân và vì dân thì tiền núi cũng quyết làm, còn trong điều kiện kinh tế của nước ta hiện nay, liệu đã cần kíp để xây nên những công sở mới nguy nga như những lâu đài, những văn miếu xây lên chưa biết thờ ai? Nếu thấy dấu hiệu của những công trình gây lãng phí, thất thoát tiền thuế của dân thì một đồng cũng không bỏ ra. Phải biết tiết kiệm từng đồng thuế của dân như tân Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Trương Quang Nghĩa đã nói.

Nguyễn Thế Hùng

Các tin khác

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Nhà văn Hoàng Thế Sinh: Đứng để viết và viết để đứng

Ở Hoàng Thế Sinh, điều gây ấn tượng không nằm ở danh xưng, mà ở một phẩm chất lặng lẽ: sự tử tế. Sự tử tế ấy không cần tuyên bố, không cần phô bày, nhưng hiện diện trong cách sống, cách đối đãi và thấm dần vào từng trang viết. Nó tạo nên một nền đạo đức âm thầm nhưng bền bỉ, giúp văn chương của ông không trượt vào cảm tính dễ dãi, cũng không rơi vào sự lạnh lẽo của quan sát thuần túy.

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Thơ hậu hiện đại có gì mới?

Trong các nhà thơ Việt đương đại, Lê Vĩnh Tài (SN 1966, hội viên Hội Văn nghệ Đắk Lắk, đã in 6 tập thơ và trường ca) là một gương mặt tạo được dấu ấn riêng bởi một kiểu viết giàu tính thể nghiệm hậu hiện đại, dữ dội trong liên tưởng, phức hợp trong giọng điệu, và đặc biệt là có ý thức rất rõ về việc làm mới thi pháp thơ.

Một giọng thơ nặng ân tình

Một giọng thơ nặng ân tình

Phó giáo sư - Tiến sĩ - Nhà lý luận phê bình văn học Ngô Văn Giá đã viết rất chân thành: “Ở chốn Kinh Bắc hiện nay, Tô Hoàn vẫn là một nhà thơ có uy tín, có vị trí trên văn đàn, có đóng góp vào đời sống thơ ca Việt Nam đương đại”.

Phận liễu xưa nay...

Phận liễu xưa nay...

Nguyễn Thị Lê Na đã cùng với phái yếu, phái đẹp tích cực góp công vào kiến thiết một dòng văn chương mang gương mặt nữ trên văn đàn Việt Nam đương đại.

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

“Những người lính của làng” - Bản hợp xướng đẹp & buồn

Tập trường ca “Những người lính của làng” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được Nha xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là một dấu ấn khá đặc biệt. Ở đó, hình tượng người lính không còn được khắc họa đơn tuyến như biểu tượng anh hùng thuần túy, mà trở thành một thực thể đa chiều - vừa bi tráng, vừa mong manh, vừa mang nỗi đau riêng tư, vừa hòa vào số phận dân tộc.

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Cây bút "giải phẫu nội tâm"

Tuy là đồng nghiệp và đồng hương Quảng Bình, nhưng mãi đến năm 2018, tôi mới được gặp và quen biết Nguyễn Hương Duyên, cây bút nữ văn xuôi "7x đời chót" đang làm Trưởng ban Thư ký tòa soạn tạp chí Nhật Lệ của Hội VHNT ở quê nhà.

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

"Ước vọng xanh" - tập thơ học đường giành Huy chương Vàng Dickens

Trong những ngày đầu năm 2026, giới văn chương Việt Nam, đặc biệt là vùng đất "sen bùi nhãn ngọt" Hưng Yên, đón nhận tin vui: Đại tá Công an - nhà thơ Văn Diên (hội viên Hội Nhà văn Việt Nam) đã chính thức được vinh danh Giải thưởng Văn học Quốc tế 2025 với Huy chương Vàng Dickens cho tập thơ thiếu nhi "Green Wishes" (Ước vọng xanh).

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Trưa hè nhớ bát “chè hai”

Một bữa nắng như chảo lửa nung cháy xứ Quảng, tôi ghé nhà bạn ở vùng trung du phía Tây Thăng Bình, nơi con sông Rù Rì chảy qua. Loáng thoáng trong câu chuyện quanh mâm giỗ, bà ngoại bạn thở than với mấy người già quê: “Trời ni mà có bát nước chè hai uống cái ực thì sướng phải biết!”.

Như thế nào là nghệ thuật?

Như thế nào là nghệ thuật?

Nghệ thuật (Tiếng Anh: Art), nếu chiết tự theo Hán Việt, đó là nuôi dưỡng, làm phát triển tài năng bên trong (tài nghệ) bằng các kỹ thuật, phương pháp. Sản phẩm nghệ thuật là hình thức hiện ra - kết quả của quá trình nuôi dưỡng tài năng cùng với các phương pháp biểu hiện tốt nhất có thể. Hiểu trên phương diện thực tế: nghệ thuật là sự biểu đạt thẩm mỹ thông qua các phương tiện/ chất liệu (ngôn ngữ, âm thanh, màu sắc, hình ảnh, hình khối, vũ đạo…).

Biết đủ để định vị bản thân

Biết đủ để định vị bản thân

Một sáng Chủ nhật thảnh thơi, tôi lại đem cuốn sách cũ ra đọc. Tiếng là những sách cũ, giấy đã sờn và rách gáy nhưng chữ nghĩa cổ nhân ngẫm ra thật thú vị. Trong "Đạo đức kinh", Lão Tử viết: "...Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đài, khả dĩ trường cửu". Nghĩa là: Biết thế nào là đủ thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy, may có thể sống lâu được".

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Nhà báo Hồ Quang Lợi: Viết bằng cả trái tim

Gần nửa thế kỷ cầm bút, 11 đầu sách đã xuất bản, 9 Giải thưởng Báo chí quốc gia - đó là những con số biết nói về một hành trình sáng tạo bền bỉ của nhà báo Hồ Quang Lợi. Nhưng, có lẽ, điều khiến độc giả nhớ nhất ở ông không chỉ là nhà báo với những bài bình luận quốc tế sắc sảo, mà còn trong tư cách nhà văn qua những trang viết chân dung đầy nhân văn về những con người "làm nên thời đại".

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

Đặng Thùy Tiên - “con ngựa” trên thảo nguyên Pu Ta Leng

“Nơi tôi sống, núi rừng trùng điệp, màu xanh cây cối đã thành quen mắt. Từ khi tôi còn là một đứa trẻ bé tí theo mẹ đi chợ, những hoa văn thổ cẩm đã theo vào mắt tôi, cùng tôi khôn lớn”, nhà văn trẻ Đặng Thùy Tiên giới thiệu về mình. Nơi “núi rừng trùng điệp” ấy chính là thị trấn Tam Đường, nay là xã Bình Lư, tỉnh Lai Châu.

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

Nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung - ân nghĩa quê nhà

“Rộn ràng, rộn ràng hạnh phúc đang tràn dâng/ Nôn nao lâng lâng xao xuyến đến ngập lòng...” - nhạc sĩ Nguyễn Duy Trung “chào sân” bằng bài hát vui vui. Không cần guitar đệm nhạc, chỉ có nhịp vỗ tay đã thấy rộn lên như trong một hội hôn. Hát xong, người nhạc sĩ đến từ miệt Sen hồng Đồng Tháp cúi đầu chào khán giả. Sau tràng pháo tay khích lệ, anh hát tiếp: “Nhớ không em! trò chơi đám cưới ngày xưa/ Tóc cô dâu thả suông kết bông mười giờ/ bên chú rể lưng trần, che lộng vàng lá chuối/ Xây tổ ấm uyên ương mơ ước ngày nên đôi...”.

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Bút ký Tô Hoàng - làm mới cách viết về chiến tranh

Trong dòng chảy văn xuôi Việt Nam viết về chiến tranh và hậu chiến, có những tác phẩm không chọn giọng điệu sử thi lớn lao, cũng không cố dựng lên những tượng đài bất khả xâm phạm, mà lặng lẽ đi vào ký ức cá nhân, từ đó chạm đến phần sâu nhất của lịch sử dân tộc. Tác phẩm bút ký - tản văn “Lính già mau nhớ lâu quên” của nhà văn Tô Hoàng vừa được NXB Hội Nhà văn ấn hành tháng 2/2026 là một tập sách như thế.

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

Khi lịch sử trở thành câu hỏi của hiện tại

“Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng”của tiến sĩ Nguyễn Thành Nam không chỉ kể lại lịch sử Việt Nam hơn một thế kỷ qua, mà còn đặt lịch sử vào một vai trò khác, như tấm gương để soi chiếu hiện tại. Khi các sự kiện và nhân vật được nhìn lại bằng những câu hỏi mới, lịch sử không còn là những mốc thời gian khép kín, mà trở thành nguồn bài học sống động, đặc biệt với người trẻ, trong việc hiểu mình đang ở đâu và nên đi về đâu.

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Nguyễn Thu Hằng: Thắp mình cháy lên như một ngọn nến

Lần mới đây nhất tôi gặp lại nhà văn Nguyễn Thu Hằng chính là tại lễ tổng kết, trao giải Cuộc thi viết tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống" lần thứ V, giai đoạn 2022-2025. Cuộc thi do Bộ Công an phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức. Ở cuộc thi này chị đã đoạt giải Nhất với tiểu thuyết “Chiều qua thị trấn”.

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trần Nhương với cảm hứng thi ca về đất nước, con người

Trong thơ Việt Nam đương đại nửa sau thế kỷ XX, lớp nhà thơ trưởng thành từ chiến tranh đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thi ca dân tộc. Họ mang đến cho thơ không chỉ cảm xúc mà còn là ký ức lịch sử, những trải nghiệm sống động của một thế hệ đã đi qua chiến tranh và bước vào công cuộc dựng xây đất nước.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải: Kiến tạo "bảo tàng sống" về những cuộc đời vĩ đại

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải là gương mặt quen thuộc trong làng văn, làng báo Việt Nam. Trải qua nhiều thăng trầm, bà khẳng định mình không chỉ là nhà báo tâm huyết mà còn là cây bút kiên trì với thể loại phi hư cấu, đặc biệt là những cuốn sách chân dung gây tiếng vang như tác phẩm về nhà tình báo huyền thoại Phạm Xuân Ẩn – cuốn sách được giới nghiên cứu quốc tế đánh giá cao, từng được dịch nhiều chương trên tạp chí The Consequence (Mỹ).

Tơ duyên trong chữ

Tơ duyên trong chữ

Tập tiểu luận phê bình "Duyên khởi đến cõi văn" (NXB Hội Nhà văn, 2025) của PGS.TS Hoàng Kim Ngọc là kết quả sau hơn 3 năm đọc, nghĩ và viết dưới ánh sáng của chữ duyên: “Hữu duyên, nhân duyên, thiện duyên và duyên khởi. Đó là sự gặp gỡ giữa nhà phê bình với nhà văn, giữa nhà văn với cõi văn linh diệu của họ” (Lời nói đầu).