Nuôi thả muỗi để… diệt sốt xuất huyết

Các nhà khoa học tại Khánh Hòa đã và đang nỗ lực triển khai thực hiện dự án nuôi muỗi vằn và thả muỗi vằn tự nhiên mang vi khuẩn Wolbachia vào khu dân cư để… phòng trừ bệnh sốt xuất huyết Denguue, Zika.

Việc phòng trừ muỗi là một trong những biện pháp phải thực hiện thường xuyên trong hoạt động y tế dự phòng. Thế nhưng tại thành phố biển Nha Trang (Khánh Hòa) trong những năm gần đây, người dân đặc biệt quan tâm đến chuyện các nhà khoa học đã và đang nỗ lực triển khai thực hiện dự án nuôi muỗi vằn và thả muỗi vằn tự nhiên mang vi khuẩn Wolbachia vào khu dân cư để… phòng trừ bệnh sốt xuất huyết Denguue, Zika.

TS. Trần Như Dương - Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, sốt xuất huyết (SXH) là một trong những vấn đề đáng quan tâm đối với sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam nói riêng và khu vực Đông Nam Á nói chung.

Với sự hỗ trợ của Trường Đại học Monash - Australia, dự án "Hướng tới loại trừ SXH tại Việt Nam" với giải pháp nghiên cứu ứng dụng muỗi Aedes aegypti mang vi khuẩn Wolbachia tồn tại tự nhiên trong nhiều loại côn trùng nhưng không gây hại với con người và môi trường để làm ức chế, giảm khả năng lây truyền virút SXH đã được Việt Nam triển khai từ năm 2006 tại đảo Trí Nguyên, phường Vĩnh Nguyên, TP. Nha Trang (Khánh Hòa).

Nhân viên dự án phân loại các loại muỗi thu được trong môi trường tự nhiên ở thực địa.
Nhân viên dự án phân loại các loại muỗi thu được trong môi trường tự nhiên ở thực địa.

Đây là dự án do Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương phối hợp Viện Pasteur Nha Trang và Sở Y tế Khánh Hòa thực hiện. 3 giai đoạn đầu của dự án triển khai trong vòng 10 năm (2006-2015). Từ khi dự án triển khai thả muỗi đến nay, trên đảo Trí Nguyên không xảy ra dịch SXH và không phát hiện trường hợp nào nhiễm Zika.

Kết quả thu được từ đảo Trí Nguyên và một số thực địa khác trên thế giới cho thấy phương pháp sử dụng Wolbachia an toàn đối với con người, động vật và môi trường, có thể tiềm năng hiệu quả lâu dài để ứng dụng trên diện rộng.

Giữa lúc dự án đang triển khai thuận lợi thì ngày 18-2-2016, một tờ báo trong nước đăng bài "Việt Nam từng chủ động nuôi chủng muỗi Aedes, trung gian truyền virút Zika", trong đó có nội dung đề cập đến chủng muỗi mang vi khuẩn Wolbachia của dự án "Hướng tới loại trừ SXH tại Việt Nam".

Phản bác thông tin này, GS.TS Nguyễn Trần Hiển cho biết, muỗi vằn tự nhiên có tên khoa học Aedes aegypti là muỗi trung gian truyền một số bệnh, ngoài virút Dengue, muỗi vằn có thể truyền virút Chikungunya và virút Zika gây bệnh teo não trẻ em.

Muỗi vằn mang Wolbachia được thả tại đảo Trí Nguyên có nguồn gốc từ đảo này và được cấy truyền vi khuẩn Wolbachia, có khả năng làm giảm lây truyền virút SXH. Hơn thế nữa, kết quả nghiên cứu bước đầu của các nhà khoa trên thế giới cho thấy vi khuẩn Wolbachia còn có khả năng ức chế virút Zika trong cơ thể muỗi vằn. Tổ chức Y tế thế giới xác định đó là phương pháp mới có nhiều triển vọng dự phòng lây truyền virút Zika.

Truyền thông cho người dân tổ dân phố Sơn Hải, phường Vĩnh Trường, TP Nha Trang trước khi thả muỗi mang vi khuẩn Wolbachia vào khu dân cư trong tháng 3-2017. Ảnh: Thảo Ly.
Truyền thông cho người dân tổ dân phố Sơn Hải, phường Vĩnh Trường, TP Nha Trang trước khi thả muỗi mang vi khuẩn Wolbachia vào khu dân cư trong tháng 3-2017. Ảnh: Thảo Ly.

Giải tỏa mối quan ngại của người dân trước câu hỏi: Liệu muỗi vằn mang Wolbachia được thả ở đảo Trí Nguyên có bị biến đổi gen theo thời gian dẫn đến gây nguy hại sức khoẻ con người?

GS.TS Hiển khẳng định: "Vi khuẩn Wolbachia tồn tại trong tự nhiên, được tìm thấy ở khoảng 60% các loài côn trùng như ruồi giấm, bướm, chuồn chuồn... Muỗi vằn mang Wolbachia là muỗi có nguồn gốc từ đảo Trí Nguyên, các nghiên cứu khoa học cho thấy vi khuẩn Wolbachia trong cơ thể muỗi vằn không tác động được đến hệ gen của muỗi, nên không gây ra biến đổi gen".

Theo ghi nhận của Cơ quan Y tế Dự phòng TP Nha Trang, trước khi triển khai dự án, bình quân mỗi năm trên đảo Trí Nguyên có 8-10 ca mắc SXH. Sau khi thả muỗi mang vi khuẩn Wolbachia, trong năm 2014 không có ca bệnh SXH nào phát sinh trên đảo, đến năm 2015 chỉ có 1 ca bệnh nhưng được xác định lây truyền từ trong đất liền, trong khi số ca mắc bệnh SXH trên địa bàn Nha Trang trong những năm gần đây luôn ở mức cao.

Theo dự kiến cuối tháng 3-2017 sắp tới, các nhà khoa học sẽ thả muỗi vằn mang Wolbachia tại các phường Vĩnh Phước, Vĩnh Thọ, Vĩnh Trường, Phước Long - TP Nha Trang trong thời gian 12-18 tuần.

Bản đồ thả muỗi gồm 773 ô ở 4 địa bàn nêu trên đã được xác lập với diện tích mỗi ô 2.500 m²(50mx50m), dự kiến mỗi tuần thả 100 con muỗi mang Wolbachia trong mỗi ô, qua đó sẽ làm giảm thiểu số lượng muỗi vằn trong tự nhiên để phòng chống SXH và Zika.

GS.TS Hiển chia sẻ thêm: "Số lượng muỗi vằn mang Wolbachia được nuôi và thả đã được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo không mang mầm bệnh. Sau khi tiến hành các cuộc đánh giá toàn diện quá trình ứng dụng phương pháp Wolbachia, Hội đồng khoa học thuộc các cơ quan chuyên môn của Australia, Việt Nam, Indonesia đã kết luận khả năng gây ra tác động không mong muốn đối với sức khoẻ con người và môi trường không đáng kể. Từ nhiều năm qua, những chuyên viên nghiên cứu ở Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Văn phòng Thực địa dự án "Hướng tới loại trừ sốt SXH tại Việt Nam" thường xuyên cho muỗi mang Wolbachia "ăn máu" của họ để lấy trứng, phục vụ công tác nghiên cứu mà không có bất cứ ảnh hưởng nào về sức khoẻ, vì thế người dân yên tâm về tính an toàn của dự án thả muỗi".

Phan Thế Hữu Toàn

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.