Nữ Chủ tịch Đảng Cộng sản đầu tiên trên thế giới

Năm 1942, nữ đồng chí Dolores Ibárurri được bầu làm Tổng bí thư Đảng Cộng sản Tây Ban Nha (PCE), rồi tới năm 1960 được bầu làm Chủ tịch Danh dự PCE, trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ cương vị cao nhất trong lịch sử phong trào Cộng sản quốc tế.

Nhà nữ lãnh đạo kiệt xuất của phong trào Cộng sản Tây Ban Nha Dolores Ibárurri là người con thứ 8 trong nhà, ngay từ nhỏ cô bé Dolores đã phải đối mặt trực diện với cuộc sống khốn cùng dưới sự áp bức hà khắc của giới tư bản tham tàn.

Người con trai cả của bà đã xung vào đội quân tình nguyện quốc tế, sát cánh cùng Hồng quân Liên Xô cản đường "chinh phục châu Âu" của phát xít Đức và bị thương trong cuộc chiến bảo vệ thành phố Stalingrad.

"Niềm đam mê" của D. Ibárruri (giữa) là trên tuyến đầu trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít.
"Niềm đam mê" của D. Ibárruri (giữa) là trên tuyến đầu trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít.

Bút danh "La Pasionaria" (Niềm đam mê) của bà D. Ibárruri xuất hiện trên một tiểu luận sắc bén đăng trên tờ El Minero Vizcaíno. Chỉ một thời gian ngắn sau, cái tên D. Ibárruri huyền thoại đã nổi tiếng không chỉ ở Tây Ban Nha, mà lan ra khắp địa cầu.

Giữa cuộc phong tỏa thủ đô Madrid của các thế lực phát xít tàn bạo, giọng nói hùng hồn của D. Ibárruri đã lôi cuốn hàng nghìn chiến sĩ trên chiến lũy quyết tử; còn câu "cửa miệng" từ người nữ anh hùng: "Bè lũ phát xít không thể vượt qua chúng ta được!" đã trở thành lời hiệu triệu tranh đấu vì một nền Cộng hòa Tây Ban Nha bền vững.

Đồng thời D. Ibárruri cũng là tác giả của câu khẩu ngữ chính luận: "Thà chết đứng còn hơn sống quỳ". Người phụ nữ kiên cường với bộ trang phục đen truyền thống - như mọi nữ công nhân mỏ Tây Ban Nha khác - đã khiến mọi thế lực thù địch phải khiếp sợ, lại luôn được đông đảo đồng bào cần lao yêu quý và kính trọng.

Năm 1920 cùng với người chồng, D. Ibárruri trở thành một trong những người sáng lặp tổ chức cộng sản đầu tiên ở vùng Asturias. Sau 10 năm gia nhập Đảng Cộng sản Tây Ban Nha (PCE), bà đã được tín nhiệm bầu vào Ban Chấp hành Trung ương của PCE, rồi chỉ 2 năm sau đã là Ủy viên Bộ Chính trị PCE.

 Trong năm 1933, nhà thiên văn học Xôviết nổi tiếng Grigory Nikolayevich Neujmin phát hiện ra tiểu hành tinh mới mang mã số 1933 HA, rồi được ông quyết định đặt tên là "Dolores" nhân dịp nhà nữ cách mạng kiệt xuất D. Ibárruri dẫn đầu đoàn đại biểu PCE sang Moscow tham dự Hội nghị lần thứ 13 của Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản (ECCI).

Bất chấp nhiều lần bị địch giam cầm tra tấn dã man, nữ đồng chí D. Ibárruri vẫn dốc sức làm việc nhằm kiến tạo một mặt trận nhân dân chống lại hiểm họa phát xít đang manh nha ở  tổ quốc mình. Khi khối Liên minh Mặt trận Dân tộc bao gồm những người Cộng hòa, Xã hội và Cộng sản giành được thắng lợi áp đảo trong cuộc bầu cử Nghị viện vào tháng 3- 1936, D. Ibárruri là một trong 17 nghị sĩ đại diện cho PCE tại Quốc hội Tây Ban Nha.

Trong tháng 7-1936, trùm phát xít Francisco Franco làm đảo chính tiếm quyền. Hàng chục nghìn người Tây Ban Nha và quân tình nguyện từ nhiều quốc gia trên thế giới, đã tham gia vào cuộc nội chiến chống lại bè lũ phát xít mới, còn nhà nữ lãnh đạo D. Ibárruri luôn ở vị trí tiên phong. Sau khi lật đổ Chính phủ Mặt trận Dân tộc hợp hiến và tiến chiếm Madrid, Franco thẳng tay đàn áp mọi thành phần chống đối khiến D. Ibárruri và nhiều người cùng chí hướng lại bị bắt vào tù...

Theo quyết nghị của Ban lãnh đạo PCE, vào đầu tháng 3-1939 kế hoạch giải thoát nữ đồng chí D. Ibárruri khỏi nơi giam giữ đã thành công, rồi bà được bí mật cử sang Liên Xô với trọng trách nhằm tạo dựng một khối đoàn kết quốc tế bài trừ chủ nghĩa phát xít Tây Ban Nha. Trong thời gian này bà làm việc tại Ban Thư ký ECCI tại trụ sở Quốc tế Cộng sản gần điện Kremlin.

Đến năm 1942 nữ đồng chí D. Ibárruri được bầu làm Tổng bí thư PCE, rồi tới năm 1960 được bầu làm Chủ tịch Danh dự PCE, trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ cương vị cao nhất trong lịch sử phong trào Cộng sản quốc tế.

Sau 38 năm tị nạn chính trị ở nước ngoài, Chủ tịch PCE Dolores Ibárruri trở về quê hương và đắc cử vào Nghị viện Tây Ban Nha cho đến khi nghỉ hưu. Còn đây là một trích đoạn trong bản di chúc mà nhà nữ lãnh đạo kỳ cựu để lại cho toàn thể đảng viên PCE:  "...Thảm họa chiến tranh hạch tâm cần phải bị chặn đứng bằng mọi giá. Chúng ta cần phải tranh đấu trọn đời cho sự tồn vong của nhân loại, vì một nền hòa bình vĩnh cửu trên hành tinh tươi đẹp này”.

Thu Hường (theo Granma)

Các tin khác

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.