Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai chính thức kết thúc ngày 14/8/1945 với thắng lợi của Liên minh toàn nhân loại trước "tam giác trục" theo chủ nghĩa phát xít Đức - Italy - Nhật Bản. Đại diện của 3 nước này đã lần lượt phải cúi đầu ký kết biên bản đầu hàng, nhưng tư tưởng sôvanh, kỳ thị chủng tộc, phân biệt tôn giáo, bài ngoại và những gì tương tự đâu phải đã chịu cáo chung, mà vẫn còn tàn dư là chủ nghĩa tân phát xít.
"Quan điểm của bạn về người Do Thái?" là câu hỏi xuất hiện đầu tiên trong tổng số 25 câu hỏi của bản sát hạch tư cách thành viên của một tổ chức tân phát xít ở châu Âu phát tán hồi tháng 9-2018. Và tổ chức cực hữu cực đoan này đã được mô tả như một tôn giáo kiểu "sùng bái Hitler bí truyền".
Trung tuần tháng 8 vừa qua, nước Mỹ và cả thế giới bàng hoàng khi những người theo chủ trương “người da trắng thượng đẳng” đã ngang nhiên tập họp tại thành phố Charlottesville, bang Virginia, hô vang những khẩu hiệu của phát xít và tấn công những người phản đối họ, đỉnh điểm là việc đâm xe làm một người chết và 19 người bị thương.
Năm 1942, nữ đồng chí Dolores Ibárurri được bầu làm Tổng bí thư Đảng Cộng sản Tây Ban Nha (PCE), rồi tới năm 1960 được bầu làm Chủ tịch Danh dự PCE, trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ cương vị cao nhất trong lịch sử phong trào Cộng sản quốc tế.
Rudolf Hess (1894-1987), nhân vật số 2 của nhà nước Đức phát xít chỉ sau Quốc trưởng Adolph Hitler (1899-1945), kẻ đã thực hiện một sứ mạng trọng trách trong năm 1941 là bay sang Anh "cầu hòa".
