Nỗi kinh hoàng của Chicago

Trong cái danh sách "ông trùm" huyền thoại của bóng tối trong lịch sử tội phạm của Mỹ không thể thiếu tên Dean O'Banion - đối thủ sừng sỏ từng ngáng đường Al Capone.

Có thể nói không ngoa, lệnh cấm rượu là một trong những dấu mốc quan trọng hàng đầu của lịch sử nước Mỹ đầu thế kỷ XX. Chính là nhờ điều luật đó, những băng nhóm tội phạm có tổ chức "trăm hoa đua nở" tại các thành phố lớn, hơn bất kỳ một thời đại nào khác, và sự xuất hiện của các "ông trùm" huyền thoại của bóng tối cũng vậy. Trong cái danh sách hãi hùng đó, không thể thiếu tên Dean O'Banion - đối thủ sừng sỏ từng ngáng đường Al Capone.

Kẻ cướp rượu

Theo cuốn Những tên tội phạm khét tiếng nhất lịch sử (The most evil mobster in history) của tác giả Lauren Carter, có thể tin rằng chính Dean O'Banion là kẻ đầu tiên tại Chicago tổ chức cướp xe chở rượu. Điều đáng nói là hành động này xảy ra vào ngày 31/12/1919, trước ngày Luật sản xuất và bán rượu được Chính phủ Hoa Kỳ ban hành không lâu.

Chẳng phải y có nguồn thông tin mật về chính sách nào để "đón đầu", chỉ đơn giản là O'Banion lúc đó hành xử đúng như một tên gangster. Một tên cướp. Phát hiện thấy một xe tải chở lượng lớn rượu Whisky, O'Banion từ mặt đường phóng người lên bậc cửa xe, thò tay qua cửa sổ đang mở và đấm bất tỉnh tài xế. Người lái xe tội nghiệp bị vứt vào vệ đường, còn cả chuyến Whisky đó được đưa về giấu trong kho của một tay gangster Do Thái - Samuel "Nails" Morton.

Samuel Nails Morton chính là "người thầy" đầu tiên dẫn dắt O'Banion (cùng các chiến hữu Hymie Weiss và Vinny Drucci) vào con đường kinh doanh rượu lậu. Nhờ Morton chỉ dẫn, O'Banion đầu tư vào một xưởng chế biến bia rượu tại North Side để nấu rượu mạnh, dưới vỏ bọc là tấm giấy phép sản xuất bia nhẹ và cồn công nghiệp. Rất nhanh chóng, O'Banion đạt được thỏa thuận với quản lý của nhà máy: Họ cứ bảo đảm nguồn cung rượu, còn y sẽ lo những chuyện khác. Trong những "chuyện khác" đó, có cả việc móc nối với nguồn hàng nhập lậu từ Canada.

Kẻ cướp rượu tại một phiên tòa.
Kẻ cướp rượu tại một phiên tòa.

Lúc đó, Lệnh cấm sản xuất và buôn bán rượu đã có hiệu lực (từ ngày 17/1/1920). Tất cả các quán rượu phi pháp ở khu North Side, nhờ "chuyện làm ăn" của O'Banion, không bao giờ thiếu rượu. Và kể từ quãng thời gian ấy, Dean O'banion trở thành một trong những nhân vật quyền lực nhất Chicago. Nhờ lợi nhuận kếch sù có được từ hoạt động buôn bán rượu lậu, O'Banion dễ dàng mua chuộc được tất cả, từ cảnh sát đến các quan chức chính phủ thoái hóa. Y thậm chí còn ngang nhiên thuê mướn thêm hàng trăm tay đàn em, để quảng bá và phục vụ công việc kinh doanh của mình.

Đó thực sự là một cuộc đổi đời kỳ diệu, dành cho đứa trẻ sinh ra trong một gia đình nhập cư gốc Ireland ngày 8/7/1892. Đứa trẻ ấy lớn lên trong cảnh nghèo đói, quen hít thở thứ không khí cặn bã của sòng bài, nhà thổ, quán rượu từ nhỏ. Đứa trẻ ấy chọn trở thành một tên du đãng ngay từ khi mới lớn. Nó nhập bọn và chia sẻ niềm tự hào với một băng choai choai, về việc trộm cắp hàng hóa trong các cửa hàng để tuồn ra chợ đen, hoặc trấn lột tiền bạc của những kẻ say rượu.

Từ thiếu thời, đứa trẻ ấy đã vô cùng nóng nảy và hung hãn (có lẽ bởi thiếu sự chăm sóc của người mẹ mất sớm). 17 tuổi, y đã bị bắt vì tội ăn cắp vặt, và tống vào trại giáo dưỡng nửa năm. Chưa đầy 19 tuổi, O'Banion lại ngồi tù vì tội tàng trữ vũ khí trái phép. Rồi y ra tù, lại phục vụ cho một quán bar, trong lúc vẫn song song phát triển các tư chất của một ông trùm gangster.

Trên đỉnh cao quyền lực, O'Banion vẫn không bao giờ chịu nhẫn nại. Người ta kể rằng có một kẻ cạnh tranh táo tợn, tên là "Big" Steve Wisniewski dám cướp xe chở rượu của Dean O'Banion. Lập tức, vẫn quyết đoán như ngày chính mình đi cướp rượu, O'Banion phái Hymie Weiss dẫn quân tới, bắn vỡ sọ Big Steve.

Dean O'Banion trong ngày cưới.
Dean O'Banion trong ngày cưới.

Quỷ Satan của Chicago

Phía Bắc Chicago, không nghi ngờ gì nữa, là vương quốc riêng của Dean O'Banion. Song, đến năm 1922, ở phía Nam Chicago bắt đầu xuất hiện hai cái tên rất đáng chú ý: Johnny Torrio và Al Capone. Không thể khác được, tranh chấp địa bàn cũng như quyền lực bắt đầu nổ ra. O'Banion cho đàn em cướp rượu của nhóm phía Nam, và đối thủ cũng đáp lại như vậy.

Johnny Torrio thực sự là một "ông trùm" nhìn xa trông rộng. Tránh viễn cảnh tận diệt lẫn nhau để rồi không ai được gì, hắn mời tất cả các băng nhóm lớn tại Chicago đến thương thảo. "Chúng ta không thể giết lẫn nhau. Chẳng có nhiều thứ đến mức chúng ta đều đánh mất tất cả đâu" - Torrio thuyết phục. Thỏa thuận được xác lập, dựa trên điều căn bản là mỗi nhóm phải tự có trách nhiệm kiểm soát lũ lâu la của mình.

Vấn đề là, có lẽ hòa bình được vãn hồi trong cuộc chiến rượu lậu lại làm O'Banion cảm thấy nhàm chán. Kể cả việc kết hôn với một người phụ nữ xinh đẹp như Helen Viola Kaniff cũng vậy. Chất tội phạm chảy trong huyết quản của y khiến y luôn "ngứa chân ngứa tay", và sẵn sàng làm những điều điên rồ. Vài tháng sau khi kết hôn, O'Banion cùng các phụ tá cao cấp của mình như Weiss hay Charles Reiser bị bắt quả tang phá két một văn phòng. Ông trùm rượu lậu bị bắt như một tên trộm, và phải chi rất nhiều tiền thuê luật sư để không phải đứng trước vành móng ngựa vì tội danh đó.

Rồi sau đó, Dean O'Banion lại tự mình đi tổ chức… cướp rượu. Lại thoát tội nhờ mua chuộc người lái xe bãi nại, O'Banion trở về… mở một cửa hàng hoa. Thật kỳ lạ, y rất có khiếu với công việc đó, và luôn tươi cười niềm nở với khách hàng. Có điều, rời cửa hàng, O'Banion lại nguyên vẹn là mình.

Bất cứ ai làm O'Banion ngứa mắt, cho dù chỉ là châm chọc hay mỉa mai, cũng đều có thể phải trả giá đắt. Anh em nhà Miller - Davy và Maxie - là thí dụ. O'Banion cho rằng họ miệt thị mình, và tìm đến bắn họ ngay trong rạp chiếu phim. Điều sửng sốt là Davy ăn đạn trúng bụng, nhưng không chết. Song, còn sửng sốt hơn, O'Banion cho rằng mình hành động trong khi "quá giận mất khôn", và tòa tuyên "vô tội".

Rồi O'Banion lên kế hoạch cướp một số rượu whisky khổng lồ trị giá 1 triệu USD (thời đó), nhờ mua chuộc cảnh sát. Kế hoạch bại lộ khi đang tiến hành, nhưng O'Banion vẫn trắng án.

Rồi O'Banion lại cùng Hymie Weiss và một bị can tên là John Duffy bị tóm khi đang đi ăn trộm rượu, và phải ra tòa. Tuy nhiên, trước khi phiên tòa mở, Duffy bị bắn 3 phát vào đầu, và phiên tòa không được tiếp tục.

Cứ thế, y gieo rắc kinh hoàng khắp Chicago, rồi lại nhởn nhơ thoát tội. Đoạn kết chỉ bắt đầu, khi O'Bainion vượt qua mọi giới hạn.

Đám tang của ông trùm tội ác.
Đám tang của ông trùm tội ác.

Mùa xuân năm 1924, Al Capone nhờ O'Banion tìm hộ khoảng một trăm tên vai u thịt bắp để quậy phá một cuộc bầu cử địa phương, nhằm hậu thuẫn cho ứng viên mà Al Capone có liên hệ mật thiết. Đổi lại, O'Banion có thể mở rộng địa bàn hoạt động. Torrio khuyên O'Banion nên chia lợi nhuận cho các nhóm khác - một lời khuyên rất sáng suốt, nhưng câu trả lời là: "Tao chả nợ thằng nào cái gì cả!".

Một quán bia của O'Banion lập tức bị cạnh tranh, bởi băng Genna gốc Sicily. O'Banion đến phàn nàn với Torrio, nhưng Torrio lắc đầu. Uất ức, O'Banion nảy ra ý nghĩ ngu xuẩn nhất trong cả cuộc đời tội phạm chuyên nghiệp của mình: Y tuyên bố sẽ "hưu non", có điều y muốn gặp Torrio để bán lại cổ phần nhà máy bia rượu Sieben. Không nghi ngờ gì, Torrio chuyển tiền, rồi sáng 19/5/1924 đích thân tới Sieben để tiếp quản.

Song, cảnh sát ập tới. Tất cả đều bị bắt. Vấn đề là, người lần đầu phạm tội buôn bán rượu như O'Banion thì có thể được châm chước, còn Torrio đã là lần thứ hai. Bằng việc cài đặt cái bẫy này, O'Banion đã tự tạo nên cho mình những kẻ tử thù kinh khủng.

Dean O'Banion cùng vợ trốn tránh sự trả thù cho đến tận tháng 10 mới trở về Chicago. Thế rồi, cửa hàng hoa của y nhận được một đơn đặt hàng đặc biệt, với giá trị vô cùng lớn (18.000 USD). Y chỉ không biết: Người đặt hoa chính là Torrio và Al Capone, còn những người đến lấy hoa trong tối 9/11/1924 là các thủ lĩnh của băng Genna.

Trưa 10/11/1924, có ba người khách đến tiệm, tìm O'Banion, khi y đang làm việc rất tận tụy và say sưa. Ba phát súng vang lên. Các nhân viên cửa hàng hoa nhảy bổ vào phòng, và thấy ông chủ mình nằm sõng soài trong vũng máu.

Nhưng cái chết vẫn chưa phải là sự kết thúc. Hymie Weiss lên nắm quyền ở băng Bắc Chicago, và thề trong đám tang xa hoa của Dean O'Banion rằng hắn sẽ trả thù cho bạn mình…

* Theo ước tính của các cơ quan chính phủ Hoa Kỳ, ở thời cực thịnh, mỗi năm O'Banion có thể kiếm tới 2 triệu USD (với trị giá rất cao vào thời điểm đó). Nói cách khác, tất cả những gì y chạm tới đều biến thành vàng.

* Thời thanh niên, tính cách hung dữ của O'Banion từng được nuôi dưỡng bằng việc đầu quân làm "bảo kê" cho cả hai tờ báo cạnh tranh nhau: American và Chicago Tribune. "Bảo kê", nghĩa là được thuê để đánh đập các cậu bé bán báo, và thậm chí đốt phá các quầy báo của đối thủ. 

Phi Hồ

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.