Những vũ khí cực mạnh để chẩn trị bệnh trong tương lai

Thế giới ngày nay có vẻ như đang chứng kiến một nghịch lý: khi khoa học càng trở nên hiện đại thì con người lại tỏ ra lo lắng hơn về sức khỏe và hoang mang trước những căn bệnh nguy hiểm.

Sự xuất hiện của một loại vi khuẩn có thể kháng mọi loại thuốc kháng sinh hiện có, hay những đau đớn gây ra bởi tế bào ung thư đang tạo nên ám ảnh bi quan bao trùm nhân loại. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy, tuổi thọ trung bình của thế giới đang tăng lên, và chưa có dấu hiệu dừng lại.

Điều này phản ánh một thực tế: con người đối mặt với quá nhiều luồng thông tin tiêu cực về bệnh tật trên các phương tiện truyền thông, mà bỏ quên nhận thức về sự thay đổi chóng mặt của ngành y học. Nhiều công nghệ mới lần lượt được phát triển, hứa hẹn trở thành "vũ khí cực mạnh" để giải quyết những vấn đề sức khỏe. Trong tương lai, con người có thể phát hiện sớm nhiều bệnh ngay tại nhà bằng những bộ dụng cụ đơn giản kiểm tra máu, mồ hôi, hay thậm chí là ráy tai và phân.

Chỉ báo "đầu mối" bệnh tật

Các chất dịch cơ thể như máu, mồ hôi hay nước mắt, có thể tiết lộ nhiều hơn từng biết trước đây về hoạt động bên trong con người. Tuy nhiên, hiện tại xét nghiệm máu vẫn chiếm phần lớn trong số các bộ dụng cụ tự khám tại gia được phát triển. Trong vòng 5-10 năm tới, thế giới kỳ vọng đón nhận thêm nhiều phương pháp kiểm tra dựa trên nhiều đầu vào mới, trong đó có cả những chất bài tiết có thể khiến nhiều người ngượng ngùng.

Một trong những "đầu mối" nghiên cứu mới về nguy cơ bệnh tật ẩn chứa trong sản phẩm bài tiết chính là ráy tai. Khác với máu, ráy tai là hợp chất béo, đồng nghĩa với việc những phân tử nhất định có thể tập trung trong ráy tai và dễ dàng được phát hiện hơn trong chất lỏng.

Theo đó, ráy tai đưa ra các chỉ báo về bệnh tật và cũng cung cấp thông tin cho biết một cá nhân đã từng ăn những gì hay từng đến khu vực nào. Chẳng hạn, hội chứng siro niệu, một rối loạn chuyển hóa di truyền khiến người bệnh mất khả năng phân hủy một số protein, có thể được chẩn đoán nhờ mùi ráy tai.

Cho đến năm 2020, con người hoàn toàn có thể tin vào khả năng được "chẩn trị và bảo vệ toàn diện" từ các "bác sĩ" trí tuệ nhân tạo.
Cho đến năm 2020, con người hoàn toàn có thể tin vào khả năng được "chẩn trị và bảo vệ toàn diện" từ các "bác sĩ" trí tuệ nhân tạo.

Ngoài ra, mồ hôi cũng là một sản phẩm bài tiết thu hút sự quan tâm của giới khoa học. Trong nhiều thập kỷ qua, mồ hôi được sử dụng trong theo dõi sàng lọc trẻ sơ sinh mắc bệnh xơ nang, hội chứng làm mất sự cân bằng giữa sodium và chloride trong mồ hôi.

Dựa trên nhiều nghiên cứu về mồ hôi, thế giới đang phát triển những miếng băng dán đơn giản có thể cảnh báo vận động viên về sự thay đổi trong cân bằng các chất điện phân do mất nước khi vận động liên tục. Từ đó, đưa ra dự đoán trước giai đoạn "mất sức nhanh" để vận động viên bổ sung kịp thời chất điện phân cho cơ thể.

Nghiên cứu thú vị nhất được tiến hành trên phân người để tìm kiếm sự thay đổi trong hệ vi khuẩn. Các kết quả đã chỉ ra rằng, nhiều loại vi sinh vật đường ruột (cũng có trong phân) chịu ảnh hưởng bởi thức ăn con người tiêu thụ và nơi người đó sinh sống.

Phân tích các vi sinh vật và hóa chất có trong phân không những giúp chỉ ra những căn bệnh phức tạp như trầm cảm, béo phì hay tiểu đường, mà còn cung cấp cảnh báo sớm cho những người cao tuổi giai đoạn suy nhược sức khỏe và cần sự hỗ trợ.

Dù vậy, liệu ráy tai, mồ hôi hay phân người có trở nên hữu ích hơn máu trong chẩn đoán bệnh hay không? Đây là câu hỏi cần thêm thời gian nghiên cứu. Có quan điểm cho rằng, nguồn thông tin thu được từ mồ hôi vẫn còn hạn chế vì mồ hôi chứa các phân tử làm chỉ dấu, nhưng lại rất dễ thay đổi. Thành phần của mồ hôi cũng chịu ảnh hưởng bởi hoạt động của các vi sinh vật sống trên da.

Trong khi đó, máu có xu hướng cung cấp một bức tranh chính xác hơn về hoạt động bên trong cơ thể. Thêm vào đó, khoa học có thể cung cấp cho mọi người phương tiện để xét nghiệm nhiều bệnh, nhưng sự diễn giải các kết quả vẫn cần sự hướng dẫn của bác sĩ.

Nhìn chung, dù có ít nhiều quan điểm trái chiều, lợi ích của theo dõi tình trạng cơ thể bằng chỉ báo mồ hôi, ráy tay hay phân là có thể thực hiện một cách linh động, không cần tới kim tiêm hay băng gạc. Trong tương lai gần, một mẫu mồ hôi hay thậm chí ráy tai có thể là tất cả đầu vào cần thiết để thu được thông tin về sức khỏe của con người.

Những nguồn cung cấp thông tin ngày càng phong phú, cộng với chi phí phân tích thấp dần, tất yếu dẫn tới sự xuất hiện những bộ dụng cụ tự xét nghiệm. Một số ý kiến tin rằng, điều này sẽ tạo ra cuộc cách mạng trong việc chăm sóc sức khỏe, hạn chế nhu cầu đi lại làm xét nghiệm, đồng thời giúp mọi người có thể tự động theo dõi sức khỏe và có trách nhiệm hơn với cơ thể mình.

Liệu pháp miễn dịch không tấn công trực tiếp khối u, mà sử dụng các tế bào miễn dịch để chiến đấu với ung thư.
Liệu pháp miễn dịch không tấn công trực tiếp khối u, mà sử dụng các tế bào miễn dịch để chiến đấu với ung thư.

"Bác sĩ" công nghệ

Vừa qua, Tricoder - dụng cụ cầm tay theo dõi các chỉ số sức khỏe - được đưa ra thị trường, mở ra hi vọng chẩn đoán các bệnh nguy hiểm như Ebola trước khi con người nhận thức được mình đang nhiễm bệnh mà không cần tốn thời gian tìm tới các phòng thí nghiệm xa xôi. Ngoài ra, thiết bị mang tên Cue, giúp người dùng thử thai, tự xét nghiệm cúm và các dấu hiệu nhiễm trùng đang được tích cực hoàn thiện và đưa tới tay người tiêu dùng.

Giới nghiên cứu cũng đang chuẩn bị cho ra mắt Cue và Tricoder phiên bản thứ hai, tích hợp khả năng chẩn đoán hàng loạt căn bệnh khác nhau với chi phí vô cùng rẻ. Đây chỉ là một vài loại dụng cụ hứa hẹn tạo nên cơn sốt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe ở tương lai gần.

Nhiều chuyên gia khẳng định, cho đến năm 2020, con người hoàn toàn có thể tin vào khả năng được "chẩn trị và bảo vệ toàn diện" từ các "bác sĩ" trí tuệ nhân tạo, hay giảm bớt nỗi lo bệnh ung thư nhờ liệu pháp miễn dịch và sinh thiết lỏng.

Thị trường trí tuệ nhân tạo cho ứng dụng y tế dự kiến sẽ tăng trưởng nhanh chóng trên toàn cầu. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, chất lượng chăm sóc bệnh nhân sẽ trở nên tốt hơn, chi phí điều trị giảm và nhiều thủ tục không cần thiết được loại bỏ. Ngày nay, các hệ thống trí tuệ nhân tạo đang được phát triển để phân tích hình ảnh y tế với độ chính xác cao.

Đến năm 2020, các loại bệnh như ung thư và tiểu đường sẽ được chẩn đoán chỉ trong vài phút. Thông qua các hệ thống quét 3D có nhận thức, đặc điểm sinh lý tiêu biểu có thể được xây dựng trong thời gian thực. Bên cạnh đó, trí thông minh nhân tạo có thể được sử dụng để cải thiện quy trình chăm sóc bệnh nhân trong điều trị. Ví dụ, các phần mềm nhận diện khuôn mặt và cử chỉ được ứng dụng để nhắc nhở bệnh nhân uống thuốc.

Trong nỗ lực điều trị bệnh ung thư, liệu pháp miễn dịch đang là phương pháp cực kỳ hứa hẹn. Không tấn công trực tiếp khối u, liệu pháp này chỉ sử dụng các tế bào miễn dịch để chiến đấu với ung thư, như cách chúng đẩy lùi vi khuẩn và virus khỏi cơ thể. Hiện nay, liệu pháp miễn dịch đang được sử dụng cho bệnh nhân u hắc tố, ung thư da với khả năng kéo dài tiên lượng gấp nhiều lần so với phương pháp truyền thống.

Chưa dừng lại ở đó, liệu pháp miễn dịch cũng đang được nghiên cứu để ứng dụng rộng rãi trong điều trị nhiều loại ung thư khác nhau. Sự phát triển của liệu pháp miễn dịch được dự đoán sẽ bùng nổ mạnh mẽ khi đến năm 2020, thị trường dành cho các loại thuốc sử dụng trong liệu pháp miễn dịch có thể lên đến 21,1 tỷ USD.

Cue và Tricoder hứa hẹn tạo nên cơn sốt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe ở tương lai gần.
Cue và Tricoder hứa hẹn tạo nên cơn sốt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe ở tương lai gần.

Một kỹ thuật khác "tiếp sức" cho liệu pháp miễn dịch trong cuộc chiến chống lại "cơn ác mộng" ung thư có tên gọi sinh thiết lỏng. Kỹ thuật này được coi là cách mạng trong theo dõi và điều trị ung thư không xâm lấn. Sinh thiết lỏng tách các tế bào ung thư từ một mẫu máu đơn giản của bệnh nhân. Họ sẽ không phải trải qua những lần lấy mẫu sinh thiết lặp đi lặp lại đau đớn như trước. Công nghệ được chứng minh là hiệu quả trong việc dò tìm sự tiến triển của khối u, ngay cả khi bệnh nhân chưa chụp cắt lớp.

Ngày nay, phương pháp tập trung trên hai chỉ dấu sinh học trong máu là cfDNA và CTCs. Chúng cho phép theo dõi và giám sát khối u mà dự kiến chỉ vài năm nữa sẽ được sử dụng hỗ trợ song song kỹ thuật sinh thiết mô xâm lấn. Nhờ vậy, nhiều bệnh nhân có hi vọng được chữa khỏi và tin rằng thế giới ngày càng đáng sống hơn chứ không phải chỉ tràn ngập bệnh tật…

Nam Hồng

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.