Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Hào quang cũ sẽ không trở lại

Trung tá Aleksandr Voronin vốn theo dõi sát sao cuộc xung đột tại Trung Đông. Ông cho rằng các vấn đề ở đây phức tạp đến mức theo quan điểm của phương Tây, chỉ có một chiến dịch quy mô tương tự như "Bão táp Sa mạc" mới có thể giải quyết được.

- Ông Trump bị ám ảnh bởi hào quang của những chiến thắng cũ từ nhiều năm trước - Trung tá Voronin nói. - Cơ quan tình báo Mossad của Israel đã tận dụng điều này để lôi kéo Mỹ vào một cuộc phiêu lưu mới. Bởi lẽ, chiến dịch "Bão táp Sa mạc" là một thắng lợi rực rỡ đối với Hoa Kỳ.

Trong chiến dịch này, tổn thất của Hoa Kỳ là 293 người, trong đó 145 người tử vong do các nguyên nhân không liên quan trực tiếp đến hoạt động chiến đấu. Trong số những người thiệt mạng có 15 phụ nữ. 467 binh sĩ Mỹ bị thương.

Phía Anh mất 24 người, trong đó có 9 người thiệt mạng do trúng bom và tên lửa của Mỹ. 10 người Anh bị thương.

Pháp có 2 người tử vong và 25 người khác phải nhập viện.

Các quân nhân Ảrập chiến đấu bên phe liên minh mất tổng cộng 39 người.

Ngoài ra, tổn thất của lực lượng đa quốc gia gồm 52 máy bay, trong số đó 37 chiếc bị pháo phòng không Iraq bắn hạ. Mỹ mất 40 máy bay, trong số đó 12 chiếc bị rơi do lỗi kỹ thuật. Ngoài ra,  Mỹ mất 23 trực thăng, 18 chiếc bị rơi vì những lý do không liên quan đến chiến đấu.

Thiệt hại mà phía Iraq phải gánh chịu lớn hơn nhiều, mặc dù vì những lý do khách quan, các số liệu này kém chính xác và thiếu độ tin cậy hơn.

Cụ thể, tổn thất trong chiến đấu của quân đội Iraq vào khoảng 100.000 người thiệt mạng và 300.000 người bị thương. Ngoài ra, có 150.000 binh lính đào ngũ trong suốt cuộc chiến và khoảng 60.000 người bị bắt làm tù binh. Theo số liệu chính thức của Baghdad, ngoài binh lính, có khoảng 35.000 dân thường thiệt mạng.

Các phi công Mỹ đã bắn rơi 36 máy bay và 6 trực thăng của Iraq. 68 máy bay và 13 trực thăng khác bị tiêu diệt ngay tại sân bay. 137 máy bay Iraq đã rời bỏ chiến trường và tìm nơi trú ẩn tại Iran.

Ngoài ra, quân đội Mỹ và đồng minh đã phá hủy từ 3.700 đến 4.280 xe tăng, từ 2.400 đến 2.870 xe bọc thép khác, từ 2.600 đến 3.110 khẩu pháo; đánh chìm 19 tàu chiến và làm hư hỏng nặng 6 chiếc khác.

Tổng cộng, 42 sư đoàn của Iraq đã bị loại khỏi vòng chiến đấu. Trung tá Aleksandr Voronin đặc biệt lưu ý rằng trong chiến dịch "Bão táp Sa mạc", các tướng lĩnh Mỹ lần đầu tiên sử dụng rộng rãi các phương tiện vũ trụ. Ngay từ trước khi bắt đầu các cuộc oanh tạc, một mạng lưới vệ tinh quân sự hơn 500 chiếc đã được triển khai, trong đó có 50 chiếc chuyên dụng cho mục đích trinh sát.

- Nhưng Iran không phải là Iraq. Dù các tổng thống Mỹ đôi khi vẫn nhầm lẫn tên gọi của hai quốc gia láng giềng này - Trung tá Aleksandr Voronin nhận xét - Chưa chắc họ có thể lặp lại thắng lợi quá khứ trong nhiều năm tới.

Tuy nhiên,  ông Trump rất muốn đi vào lịch sử với tư cách một người khuất phục được Iran. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã lợi dụng tham vọng quá mức đó của Tổng thống Mỹ, đẩy ông ta vào thế đối đầu với Iran.

Mức độ rủi ro cao

Cơ quan tình báo Mossad của Israel cho rằng một cuộc chiến với Iran có thể dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của chế độ thần quyền. Tuy nhiên, đánh giá này đã không được xác nhận sau hơn 40 ngày giao tranh.

Thiếu tướng Roman Gofman hiện đang giữ chức Thư ký quân sự của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, quả quyết với thủ tướng rằng chế độ Iran có thể bị lật đổ nhanh chóng sau một cuộc tấn công bất ngờ. Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi cơ quan tình báo mà ông sắp tiếp quản vào ngày 2/6 tới đây với tư cách là Giám đốc Mossad. Thế nhưng, nhận định này đã tỏ ra quá lạc quan và kết quả là hoàn toàn sai lầm.

Người đứng đầu tình báo hiện nay của Israel, David Barnea cũng cho rằng chiến tranh có thể dẫn đến sự thay đổi quyền lực tại Cộng hòa Hồi giáo. Ông đã đích thân thuyết phục không chỉ ông Netanyahu mà cả ông Trump về điều này.

Theo Trung tá Aleksandr Voronin, Barnea, người đứng đầu Mossad từ năm 2021, đã đóng vai trò cố vấn quan trọng trong việc chuẩn bị cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran ngày 28/2. Như tờ New York Times đã đưa tin, Barnea thuyết phục ông Netanyahu và Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng việc ám sát các nhà lãnh đạo Iran, tiếp theo là một loạt các chiến dịch tình báo, có thể huy động lực lượng đối lập trong nước và kích động các cuộc biểu tình, bạo loạn và các hành động chống đối dẫn đến sự sụp đổ của chế độ.

"Quan điểm của Mossad là việc thay đổi chế độ có khả năng xảy ra và họ có thể thực hiện được điều đó", - một nguồn tin trong cơ quan an ninh Israel nói với CNN.

Tuy nhiên, Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) vẫn có những hoài nghi, và mục tiêu của họ thận trọng hơn. Thay vì tấn công trực tiếp, họ chủ trương làm suy yếu chế độ và tạo điều kiện cho một cuộc nổi dậy của quần chúng.

“Mossad đã đưa ra một loạt lời hứa mà họ không thực hiện được”, - một nguồn tin cho biết. Việc ám sát lãnh tụ tối cao, Đại giáo chủ Ali Khamenei trong đợt tấn công đầu tiên, và việc lực lượng Mỹ-Israel phá hủy cơ sở hạ tầng quân sự và chính phủ của Iran sau đó, cho đến nay, vẫn chưa dẫn đến bất kỳ thay đổi đáng kể nào trong ban lãnh đạo Tehran hoặc lập trường cứng rắn của họ. Người ta cho rằng lãnh tụ tối cao mới  Mojtaba Khamenei có quan điểm cứng rắn hơn cha mình và gần gũi hơn với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

- Người Mỹ đã chi hơn 50 tỷ đô la cho cuộc chiến này, nhưng không đạt được gì, - Aleksandr Voronin nhận xét. Chỉ là thay cái dở này bằng cái dở khác, nói chính xác hơn, họ đã đổi một nhà lãnh đạo già nua và mềm mỏng trong chính trị để lấy một người trẻ tuổi mang tư tưởng cực đoan và hiếu chiến hơn, muốn trả thù cho cha, vợ và những người thân.

Các chuyên gia phương Tây nhận định rằng canh bạc của Mossad và CIA đã thất bại. Điều này chắc chắn sẽ dẫn đến những thay đổi nhân sự trong các cơ quan tình báo này.

Theo The Times, vào tháng Tư, đã có thông báo về việc bổ nhiệm Thiếu tướng Roman Gofman làm Giám đốc Mossad.

Gofman xuất thân từ Belarus, ông trở thành người thứ 14 đứng đầu cơ quan tình báo Israel. Theo The Times, những chỉ trích đối với việc bổ nhiệm ông không liên quan đến nguồn gốc xuất thân, mà xuất phát từ việc giới chuyên gia cho rằng đây là sự tiếp nối chính sách của Thủ tướng Benjamin Netanyahu trong việc bổ nhiệm những người trung thành với mình vào các vị trí chủ chốt, ngay cả khi họ thiếu kinh nghiệm chuyên môn. Bài báo lưu ý rằng Gofman trước đây chưa từng hoạt động trong ngành tình báo.

Netanyahu đã bổ nhiệm Gofman làm người đứng đầu Mossad, bất chấp khuyến nghị của Giám đốc Mossad lúc bấy giờ về việc lựa chọn một trong những cán bộ kỳ cựu của ngành tình báo đảm nhận chức vụ đó.

Đồng thời, trên tờ Israel Hayom, nhà bình luận an ninh Israel Yoav Limor viết rằng, theo đánh giá của ông, Thủ tướng đang “đùa giỡn với an ninh của Israel”. Ông cho rằng Gofman là một sĩ quan tài năng, nhưng không một phẩm chất nào trong số đó có ý nghĩa quyết định đối với chức vụ mà ông được bổ nhiệm.

Những sai lầm nghiêm trọng của tình báo Israel

Vào đầu cuộc chiến với Iran, Mossad đã tiêu diệt nhà lãnh đạo tối cao của nước này cùng các nhân vật chủ chốt trong đội ngũ thân cận, nhưng điều đó không dẫn đến việc thay đổi chế độ, tờ Turkiye của Thổ Nhĩ Kỳ viết. Trong khi đó, sự kháng cự của Tehran ngày càng mạnh mẽ hơn. Điều này cho thấy tình báo Israel đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng.

Với sự giúp đỡ của các điệp viên tại Iran, Israel đã thanh trừng hàng loạt quan chức cao cấp của Iran ngay khi bắt đầu cuộc chiến, nhưng lại không thể thâm nhập vào các tầng lớp trung gian của chính quyền. Kết quả là Mossad đã phải chịu một thất bại lớn.

Theo chuyên gia tình báo và chống khủng bố Ercan Citlioglu, Mossad không hiểu biết tường tận về Iran và các phân tích của họ không chính xác. "Họ không thể giải mã được các mật mã của hệ thống và phạm lỗi tính toán", - chuyên gia này giải thích.

Cũng theo Citlioglu, Mossad đã xây dựng được một mạng lưới tình báo hoạt động tích cực bên trong Iran. Thành quả này đã được  gặt hái khi bắt đầu chiến dịch. Tuy nhiên, mạng lưới này đã không thể thay đổi chế độ. Nguyên nhân rõ ràng nhất nằm ở chỗ mọi tính toán đều dựa trên các đặc điểm dân tộc của người Kurd, Thổ, Baloch, Ba Tư và Ảrập. Trong khi đó, tỷ lệ giữa người Shia và người Ja'faris (một nhánh của dòng Shia) lại không được tính đến.

- Hiện nay, chỉ những kẻ lười biếng mới không phê phán Mossad - Trung tá Voronin mỉm cười nói - Đặc biệt là người Thổ Nhĩ Kỳ, họ phê phán rất gay gắt.

Cựu nhân viên Cơ quan Tình báo Quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ, Phó giáo sư, Tiến sĩ Ali Burak Daricili gần đây lưu ý rằng tình báo Israel đã không đạt được điều mong muốn tại Iran. Theo ông, "cuộc chiến tranh này, đặc biệt là lĩnh vực liên quan đến tình báo, có thể được viết thành một cuốn sách. Israel đã hiểu ra rằng việc “chặt đầu” chế độ không mang lại hiệu quả, và đây chính là kết luận quan trọng nhất. Đúng là tất cả các lãnh đạo chính trị, quân sự chủ chốt đã bị loại bỏ, thế nhưng họ không những không làm sụp đổ được hệ thống mà còn phải đối mặt với sự kháng cự ngày càng tăng".

Kết quả là mạng lưới tình báo của Israel tại Iran đã tan rã. Các điệp viên của Mossad bị lộ tẩy, các thông tin viên làm việc cho Israel bị xử tử. Vì mục tiêu không đạt được, người đứng đầu Mossad phải trả giá đầu tiên.

- Bao giờ ông Trump sẽ cách chức Giám đốc CIA? - kết thúc cuộc trò chuyện, Trung tá Voronin đặt câu hỏi. - Xét cho cùng, ông ta cũng đã phạm không ít sai lầm nghiêm trọng và phải chịu trách nhiệm về thất bại của chiến dịch "Bão táp Sa mạc" mới. Thay vì Chiến dịch "Sư tử gầm", kết quả thu được chỉ là một cái "xì hơi" thảm hại.