Những “gã khổng lồ công nghệ” trong cuộc chiến Ukraine

Công nghệ đã định hình chiến tranh trong hàng ngàn năm. Tuy nhiên, cuộc chiến tại Ukraine có lẽ là cuộc xung đột đầu tiên mà các công ty công nghệ toàn cầu đóng vai trò trung tâm và trực tiếp như vậy.

Điều này là do nhiều lĩnh vực quan trọng trong việc đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia hiện do các công ty này kiểm soát  -  bao gồm an ninh mạng, hình ảnh vệ tinh, truy cập Internet và giám sát thông tin.

Vai trò của những gã khổng lồ công nghệ ở Ukraine

Ukraine sẽ không thể kháng cự nếu không có sự hỗ trợ của các công ty công nghệ. Ví dụ, Google đã cung cấp một phiên bản nâng cấp của phần mềm DNS của mình, Project Shield cùng với các nhóm phản ứng tức thời của Google Mandiant cho Ukraine, để nước này bảo vệ cơ sở hạ tầng thông tin quan trọng của mình trước các cuộc tấn công mạng.

image001.png -0
Chiến tranh “lai” đang là xu hướng trong nay mai.

Việc Microsoft phát hiện kịp thời cuộc tấn công bằng phần mềm độc hại Fox-Blade đã giúp Ukraine bảo mật dữ liệu của mình trên các trang web chính phủ và tài chính. Meta thành lập một trung tâm hoạt động đặc biệt để chống lại thông tin sai lệch. Các công ty vệ tinh tư nhân như Maxar Technologies và Capella Space đã cung cấp hình ảnh cần thiết cho quân đội trên chiến trường. Google Maps đã giúp Ukraine theo dõi các hoạt động quân sự, cho đến khi họ biết rằng việc sử dụng không kiểm soát của nó là có hại. Các thiết bị đầu cuối Internet Starlink, Twitter, Tiktok, Telegram, Youtube và các ứng dụng kỹ thuật số khác đã chứng tỏ là những phương tiện truyền tải thông tin quan trọng trong cuộc chiến này.

Tác chiến trong chiến tranh “lai”

Có thể thấy sự khác biệt giữa chiến tranh truyền thống với chiến tranh “lai” (Hybrid war). Mặc dù khả năng quân sự chủ yếu vẫn là những trang bị hữu hình mà một người lính cần để chiến đấu trên tiền tuyến, nhưng việc kết hợp những công nghệ động học và phi động học thích hợp là cần thiết để định hình không gian chiến đấu nhằm thực hiện một cuộc tấn công hoặc phòng thủ thành công. Chúng bao gồm các dịch vụ phần cứng và phần mềm hỗ trợ AI cho phép ngăn chặn, phát hiện và giảm thiểu các cuộc tấn công mạng. Đây là những điều quan trọng để cung cấp thông tin liên lạc an toàn và minh bạch trong và ngoài chiến trường, đồng thời chỉ đạo nỗ lực tác chiến tổng thể trong bối cảnh chiến tranh “lai”.

Trước thực tế mới này, việc thành lập các doanh nghiệp quân sự và dân sự kết hợp là một điều cần thiết. Để chống lại các cuộc chiến tranh “lai”, các chính phủ và quân đội có thể phải tự kết hợp với nhau để tạo ra các khả năng và năng lực chiến đấu cần thiết. Một số nỗ lực đang được thực hiện trên toàn thế giới theo hướng này, nổi bật trong đó là Hợp tác phòng thủ không gian mạng chung của Mỹ (JCDC), Trung tâm đổi mới quốc phòng của EU… nhằm thúc đẩy một sân chơi bình đẳng  giữa các doanh nghiệp công và tư nhân để phát triển chiến tranh “lai” - công nghệ và năng lực chiến đấu.

Rủi ro và thách thức

Sẽ không thể xây dựng một hệ thống phòng thủ vững chắc nếu không có sự hỗ trợ của những gã khổng lồ công nghệ.Chiến tranh Ukraine về cơ bản đã thay đổi cách thức kinh doanh của các công ty công nghệ trong tương lai. Những gã khổng lồ công nghệ này sẽ chịu áp lực rất lớn từ các chính phủ sở tại trong việc đưa ra các chính sách nhất quán về xử lý, chia sẻ thông tin và dữ liệu thời chiến, đồng thời bảo vệ lợi ích kinh doanh của chính họ.

Tuy nhiên, thách thức thực sự nằm ở việc xây dựng sức mạnh tổng hợp vì lợi ích chung giữa hai lĩnh vực, với một số hạn chế đối với quyền lực hoặc sự kiểm soát của nhà nước. Ngoài ra, một lựa chọn khó khăn khác là xây dựng hoặc quốc hữu hóa các công nghệ “lai” rất quan trọng đối với an ninh quốc gia. Chiến tranh Ukraine làm nổi bật tình thế tiến thoái lưỡng nan này. Sự cố ngừng hoạt động của Starlink trong chiến tranh và lời đe dọa ngầm của Elon Musk về việc ngừng tài trợ cho dự án đã làm dấy lên nghi ngờ về độ tin cậy của những gã khổng lồ công nghệ, đặc biệt là khả năng hiểu biết và nhân tố của họ trong môi trường cạnh tranh địa chính trị ngày nay.

Hợp tác luôn là sự lựa chọn đúng đắn. Tuy nhiên, có một vài thách thức. Đầu tiên, các tập đoàn công nghệ lớn đôi khi không hiểu chính xác về điều gì thúc đẩy sự cạnh tranh giữa các quốc gia, rủi ro và trật tự toàn cầu, nhất là khi thiếu thông tin từ chính phủ.Thứ hai, những gã khổng lồ công nghệ về bản chất được thúc đẩy bởi lợi ích kinh doanh mạnh mẽ và họ có xu hướng không muốn hợp tác nhiều với chính phủ và quân đội sở tại. Và thứ ba, vì các tập đoàn lớn này có lợi ích xuyên quốc gia và xuyên lục địa, nên có khả năng các dịch vụ của họ có thể bị hạn chế hoặc bị tổn hại theo lệnh của các cường quốc có lợi ích khác. Do đó, sự tin tưởng lẫn nhau sẽ phải là yếu tố bao trùm để xây dựng sức mạnh tổng hợp giữa hai ngành.

Tương lai của chiến tranh “lai”

Các cuộc chiến tranh “lai”, như cuộc chiến tại Ukraine, đã mang một ý nghĩa hoàn toàn mới.Khi các cuộc chiến tranh vượt ra ngoài biên giới và ranh giới bằng cách thao túng chiến lược và nhắm mục tiêu vào “cơ sở hạ tầng thông tin”, những gã khổng lồ công nghệ đang thực sự định hình các quy tắc và công cụ chiến tranh mới. Các cường quốc yếu hơn có cơ hội để giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh bằng cách khai thác các nền tảng tích hợp công nghệ cao, thay vì chỉ dựa vào phương  thức đối đầu cứng rắn. Để đối phó với thực tế mới này, các quốc gia như Israel và Mỹ đã “kết hợp” đầu tư công nghệ quân sự và dân sự để sản phẩm của họ có thể phục vụ hai mục đích. Các sáng kiến ​​chung đa phương về đổi mới công nghệ cũng đã xuất hiện, chẳng hạn như Quỹ thúc đẩy đổi mới quốc phòng của NATO và Trung tâm đổi mới quốc phòng của EU thuộc Cơ quan Phòng vệ châu Âu.

Ngọc Sơn (Tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.