Những “gã khổng lồ công nghệ” trong cuộc chiến Ukraine

Công nghệ đã định hình chiến tranh trong hàng ngàn năm. Tuy nhiên, cuộc chiến tại Ukraine có lẽ là cuộc xung đột đầu tiên mà các công ty công nghệ toàn cầu đóng vai trò trung tâm và trực tiếp như vậy.

Điều này là do nhiều lĩnh vực quan trọng trong việc đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ của một quốc gia hiện do các công ty này kiểm soát  -  bao gồm an ninh mạng, hình ảnh vệ tinh, truy cập Internet và giám sát thông tin.

Vai trò của những gã khổng lồ công nghệ ở Ukraine

Ukraine sẽ không thể kháng cự nếu không có sự hỗ trợ của các công ty công nghệ. Ví dụ, Google đã cung cấp một phiên bản nâng cấp của phần mềm DNS của mình, Project Shield cùng với các nhóm phản ứng tức thời của Google Mandiant cho Ukraine, để nước này bảo vệ cơ sở hạ tầng thông tin quan trọng của mình trước các cuộc tấn công mạng.

image001.png -0
Chiến tranh “lai” đang là xu hướng trong nay mai.

Việc Microsoft phát hiện kịp thời cuộc tấn công bằng phần mềm độc hại Fox-Blade đã giúp Ukraine bảo mật dữ liệu của mình trên các trang web chính phủ và tài chính. Meta thành lập một trung tâm hoạt động đặc biệt để chống lại thông tin sai lệch. Các công ty vệ tinh tư nhân như Maxar Technologies và Capella Space đã cung cấp hình ảnh cần thiết cho quân đội trên chiến trường. Google Maps đã giúp Ukraine theo dõi các hoạt động quân sự, cho đến khi họ biết rằng việc sử dụng không kiểm soát của nó là có hại. Các thiết bị đầu cuối Internet Starlink, Twitter, Tiktok, Telegram, Youtube và các ứng dụng kỹ thuật số khác đã chứng tỏ là những phương tiện truyền tải thông tin quan trọng trong cuộc chiến này.

Tác chiến trong chiến tranh “lai”

Có thể thấy sự khác biệt giữa chiến tranh truyền thống với chiến tranh “lai” (Hybrid war). Mặc dù khả năng quân sự chủ yếu vẫn là những trang bị hữu hình mà một người lính cần để chiến đấu trên tiền tuyến, nhưng việc kết hợp những công nghệ động học và phi động học thích hợp là cần thiết để định hình không gian chiến đấu nhằm thực hiện một cuộc tấn công hoặc phòng thủ thành công. Chúng bao gồm các dịch vụ phần cứng và phần mềm hỗ trợ AI cho phép ngăn chặn, phát hiện và giảm thiểu các cuộc tấn công mạng. Đây là những điều quan trọng để cung cấp thông tin liên lạc an toàn và minh bạch trong và ngoài chiến trường, đồng thời chỉ đạo nỗ lực tác chiến tổng thể trong bối cảnh chiến tranh “lai”.

Trước thực tế mới này, việc thành lập các doanh nghiệp quân sự và dân sự kết hợp là một điều cần thiết. Để chống lại các cuộc chiến tranh “lai”, các chính phủ và quân đội có thể phải tự kết hợp với nhau để tạo ra các khả năng và năng lực chiến đấu cần thiết. Một số nỗ lực đang được thực hiện trên toàn thế giới theo hướng này, nổi bật trong đó là Hợp tác phòng thủ không gian mạng chung của Mỹ (JCDC), Trung tâm đổi mới quốc phòng của EU… nhằm thúc đẩy một sân chơi bình đẳng  giữa các doanh nghiệp công và tư nhân để phát triển chiến tranh “lai” - công nghệ và năng lực chiến đấu.

Rủi ro và thách thức

Sẽ không thể xây dựng một hệ thống phòng thủ vững chắc nếu không có sự hỗ trợ của những gã khổng lồ công nghệ.Chiến tranh Ukraine về cơ bản đã thay đổi cách thức kinh doanh của các công ty công nghệ trong tương lai. Những gã khổng lồ công nghệ này sẽ chịu áp lực rất lớn từ các chính phủ sở tại trong việc đưa ra các chính sách nhất quán về xử lý, chia sẻ thông tin và dữ liệu thời chiến, đồng thời bảo vệ lợi ích kinh doanh của chính họ.

Tuy nhiên, thách thức thực sự nằm ở việc xây dựng sức mạnh tổng hợp vì lợi ích chung giữa hai lĩnh vực, với một số hạn chế đối với quyền lực hoặc sự kiểm soát của nhà nước. Ngoài ra, một lựa chọn khó khăn khác là xây dựng hoặc quốc hữu hóa các công nghệ “lai” rất quan trọng đối với an ninh quốc gia. Chiến tranh Ukraine làm nổi bật tình thế tiến thoái lưỡng nan này. Sự cố ngừng hoạt động của Starlink trong chiến tranh và lời đe dọa ngầm của Elon Musk về việc ngừng tài trợ cho dự án đã làm dấy lên nghi ngờ về độ tin cậy của những gã khổng lồ công nghệ, đặc biệt là khả năng hiểu biết và nhân tố của họ trong môi trường cạnh tranh địa chính trị ngày nay.

Hợp tác luôn là sự lựa chọn đúng đắn. Tuy nhiên, có một vài thách thức. Đầu tiên, các tập đoàn công nghệ lớn đôi khi không hiểu chính xác về điều gì thúc đẩy sự cạnh tranh giữa các quốc gia, rủi ro và trật tự toàn cầu, nhất là khi thiếu thông tin từ chính phủ.Thứ hai, những gã khổng lồ công nghệ về bản chất được thúc đẩy bởi lợi ích kinh doanh mạnh mẽ và họ có xu hướng không muốn hợp tác nhiều với chính phủ và quân đội sở tại. Và thứ ba, vì các tập đoàn lớn này có lợi ích xuyên quốc gia và xuyên lục địa, nên có khả năng các dịch vụ của họ có thể bị hạn chế hoặc bị tổn hại theo lệnh của các cường quốc có lợi ích khác. Do đó, sự tin tưởng lẫn nhau sẽ phải là yếu tố bao trùm để xây dựng sức mạnh tổng hợp giữa hai ngành.

Tương lai của chiến tranh “lai”

Các cuộc chiến tranh “lai”, như cuộc chiến tại Ukraine, đã mang một ý nghĩa hoàn toàn mới.Khi các cuộc chiến tranh vượt ra ngoài biên giới và ranh giới bằng cách thao túng chiến lược và nhắm mục tiêu vào “cơ sở hạ tầng thông tin”, những gã khổng lồ công nghệ đang thực sự định hình các quy tắc và công cụ chiến tranh mới. Các cường quốc yếu hơn có cơ hội để giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh bằng cách khai thác các nền tảng tích hợp công nghệ cao, thay vì chỉ dựa vào phương  thức đối đầu cứng rắn. Để đối phó với thực tế mới này, các quốc gia như Israel và Mỹ đã “kết hợp” đầu tư công nghệ quân sự và dân sự để sản phẩm của họ có thể phục vụ hai mục đích. Các sáng kiến ​​chung đa phương về đổi mới công nghệ cũng đã xuất hiện, chẳng hạn như Quỹ thúc đẩy đổi mới quốc phòng của NATO và Trung tâm đổi mới quốc phòng của EU thuộc Cơ quan Phòng vệ châu Âu.

Ngọc Sơn (Tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.