Những điều thú vị về trí nhớ

Trí nhớ kết nối chúng ta với quá khứ, giúp định hướng trong hiện tại, hướng tới tương lai. Nhưng chúng ta biết gì về trí nhớ? Có cách nào để cải thiện nó? Nó phụ thuộc vào điều gì?

Trí nhớ là một trong những chức năng và thần kinh và dạng hoạt động trí tuệ để duy trì, lưu trữ và tái tạo thông tin. Nhờ có trí nhớ mà trong cuộc sống hàng ngày chúng ta sử dụng kinh nghiệm riêng của mình và của các thế hệ trước. Trí nhớ kết nối chúng ta với quá khứ, giúp định hướng trong hiện tại, hướng tới tương lai. Nhưng chúng ta biết gì về trí nhớ? Có cách nào để cải thiện nó? Nó phụ thuộc vào điều gì?

Trí nhớ ngắn hạn và dài hạn

Trí nhớ gồm hai dạng- ngắn hạn và dài hạn. Trong thời gian ôn thi, sinh viên cả đêm nhồi nhét vào bộ nhớ của mình một khối lượng thông tin lớn rồi sau đó chúng lập tức biến mất sau kỳ thi. Những bệnh nhân có chứng hay quên của tuổi già nhớ về những chi tiết nhỏ nhất đã xảy ra trong thời thơ ấu hoặc là nhiều năm trước, nhưng lại không cố lưu giữ trong đầu những điều xảy ra từ nửa giờ trước.

Bộ nhớ nằm trong vỏ não.

Bộ nhớ nằm trong vỏ não.

Con người bắt đầu ghi nhớ ngay từ khi còn là bào thai

Ngay từ đầu thế kỷ trước người ta đã tin rằng con người xuất hiện trên thế gian với bộ não tinh khiết như tờ giấy. Những nghiên cứu hiện tại cho thấy rằng trí nhớ của thai nhi được hình thành trong vòng 20 tuần sau khi thụ thai. 

Trong các bài test thì bào thai có thể nghe thấy tín hiệu âm thanh đã được truyền đi qua bụng người mẹ. Sau đó đã tiến hành kiểm tra sự phản ứng với sự hỗ trợ của máy quét siêu âm. Rõ ràng là thai nhi có phản ứng với tiếng ồn và nhẹ nhàng di chuyển cơ thể hoặc bàn chân. 

Tuy nhiên, nó đã quen với những âm thanh được lặp đi lặp lại và có thể bỏ qua nó sau tín hiệu thứ năm. Khi tín hiệu được gửi đi lặp lại sau 10 phút và thậm chí là sau 1 ngày thì thai nhi không khó để nhận biết được âm thanh quen thuộc. Các nhà khoa học cho rằng về nguyên tắc, con người có thể nhớ lại những gì đã xảy ra với mình khi còn nằm trong trong bụng mẹ.

Trí nhớ có tính cá thể

Có khá nhiều yếu tố ảnh hưởng đến trí nhớ. Có người thì ghi nhớ được những gì mình đã nhìn thấy, có người thì nhớ những điều mình đã nghe thấy. Trong những trường hợp đó người ta nói về ký ức thị giác hoặc thính giác. Những thứ gợi nên sự hứng thú sẽ được ghi nhớ tốt nhất. 

Nếu cảm xúc ở mức cao trào thì đôi khi trong trí nhớ hiện ra những điều tưởng chừng như đã lãng quên từ lâu. Động lực rất quan trọng, khi một người cho rằng mình hoàn toàn không có khả năng học ngoại ngữ nhưng khi ở nước ngoài gặp phải vấn đề sống còn thì lại dễ dàng học ngoại ngữ.

Sự phân tâm không phải là tín hiệu của trí nhớ kém

Đôi khi sự xao lãng bị nhầm với trí nhớ kém. Nhưng những người thờ ơ trên thực tế chỉ là đang đắm mình vào ý nghĩ của mình, họ đang tập trung chú ý nhưng vào chuyện khác, còn thông tin bình thường không làm họ quan tâm. 

Thường thì sự suy giảm trí nhớ là do sự thờ ơ vì bị mệt mỏi quá sức, ảnh hưởng của bệnh tật, có nghĩa là trong tình trạng họ gặp phải ở thời điểm đó. Mùi vị cũng ngăn ngừa việc suy giảm trí nhớ. Điều này lý giải bởi sự kề cận của trung tâm khứu giác với "khu vực ghi nhớ" của não. Sự phản ứng mạnh của trí nhớ đối với mùi vị rõ ràng là đã được lập trình: vai trò của mùi vị trong sự sống của con người là rất lớn.

Không phải lúc nào trí nhớ kém cũng do tuổi tác

Sự than phiền về trí nhớ suy giảm thường xảy ra sau 40 tuổi và đặc biệt là ở tuổi già. Trên thực tế thì điều đó không hoàn toàn như vậy. Chỉ là nếu ai đó không còn tích cực học tập và tìm hiểu thêm thì kỹ năng luyện trí nhớ bị mất đi và nó không còn được rèn giũa.

Nghề nghiệp có ảnh hưởng đến trí nhớ: Nghệ sỹ có sự lưu giữ trí nhớ tốt hơn những người khác (nhờ sự rèn luyện thường xuyên khi học thuộc văn bản), các nhà khoa học (do tất cả các bộ phận của não đều nỗ lực hoạt động) và người nuôi ong (nếu họ sử dụng những sản phẩm của ong rất giàu các vi chất có khả năng cải thiện trí nhớ). 

Hiện nay ở một số quốc gia như  Mỹ và Đức, có nhiều người khi đến tuổi nghỉ hưu vẫn đi học đại học (thường là vào các khoa xã hội nhân văn). Họ học tập thành công và dự thi bình đẳng với sinh viên trẻ cùng lớp.

Biết quên những thông tin không cần thiết

Không thể nhớ được hết mọi thứ. Biết quên có ý nghĩa lớn trong sự tồn tại của con người. Bộ não cần phải được giải phóng khỏi gánh nặng của những ấn tượng và thông tin không cần thiết. Trí nhớ dường như tự điều chỉnh áp lực, chuẩn bị cho việc tiếp nhận thông tin mới. 

Trong trường hợp này thông tin cũ sẽ không biến mất hoàn toàn mà chuyển từ nhớ tích cực sang nhớ thụ động, từ đó đôi khi nó được loại bỏ. Đặc tính đáng chú ý đó giải cứu cho nhiều người trong những tình huống bi kịch. Các nhà khoa học Mỹ đã làm thí nghiệm trên chuột và cho biết rằng động vật càng nhanh chóng quên thông tin cũ không cần thiết thì việc tiếp nhận thông tin mới càng tốt hơn.

Có thể cải thiện trí nhớ

Các nhà khoa học cho rằng số lượng tế bào thần kinh sẽ giảm theo tuổi tác, chất lượng hoạt động của bộ não chúng ta và của hệ thống thần kinh có thể kém đi. Những không có nghĩa là việc mất trí nhớ là chuyện tất yếu.

Trong hầu hết các trường hợp có thể cải thiện được trí nhớ. Trước đây người ta cho rằng ở người cao tuổi thì các tế bào não - các tế bào thần kinh không phân chia và cuối cùng là sẽ chết đi. 

Nhưng thực ra không phải như thế. Các kết quả nghiên cứu gần đây nói lên rằng các tế bào thần kinh được phân chia ngay cả khi đã ở tuổi 70. Hơn thế, sự nhân lên của tế bào được tìm thấy trong những khu vực tư duy nhất của não. Hiện nay, các nhà khoa học cho rằng sự suy giảm trí nhớ do tuổi tác không hẳn là do sự thoái hóa của tế bào thần kinh mà chủ yếu là do sự rối loạn sự kết nối giữa chúng.

Những chất giúp cho việc thiết lập sự liên kết, trước hết là các vitamin C, E, B6, B12, beta- caroten, các axit béo có trong cá hồi, cá ngừ, cá mòi, cá trích. Người ta tin rằng khi tuân thủ chế độ ăn "làm sạch cơ thể" sẽ cải thiện được khả năng của trí nhớ. Các nhà khoa học lý giải rằng một chế độ ăn nghèo nàn, đơn điệu không giúp cho hoạt động trí nhớ nhanh, cũng như việc sử dụng rượu dẫn đến suy giảm trí nhớ.

Quy luật của trí nhớ

Người bình thường sử dụng không quá 10% khả năng bẩm sinh trí nhớ của mình, 90% còn lại đã mất đi bởi vì chúng ta không biết sử dụng những quy luật tự nhiên của trí nhớ. Mà những quy luật đó lại rất đơn giản, gồm 3 điều: ấn tượng - sự lặp lại - liên kết.

Như vậy, bạn muốn ghi nhớ bất kỳ điều gì cần tuân thủ: Thứ nhất, cần tập trung và thu nhận ấn tượng không chỉ bằng thị giác mà còn bằng thính giác và khứu giác. Ấn tượng trực quan là bền vững nhất, bởi các dây thần kinh dẫn từ mắt đến não dày gấp 20 lần so với tế bào thần kinh dẫn từ tai tới não. Mark Twain không thể ghi nhớ được thứ tự lời phát biểu của mình khi dùng ghi âm, nhưng khi ông bỏ ghi âm và sử dụng những bản vẽ thì mọi khó khăn đã biến mất. 

Thứ hai là nhắc lại. Hàng ngàn sinh viên Hồi giáo biết cách học thuộc cuốn kinh Coran rất dày. Họ ghi nhớ được nó chủ yếu bằng cách nhắc lại. 

Thứ ba là sự liên kết. Cách duy nhất để ghi nhớ có hiệu quả một yếu tố nào đó là liên kết nó với những điều khác.

Bích Nguyễn (Tổng hợp)

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.