Những điều thú vị về trí nhớ

Trí nhớ kết nối chúng ta với quá khứ, giúp định hướng trong hiện tại, hướng tới tương lai. Nhưng chúng ta biết gì về trí nhớ? Có cách nào để cải thiện nó? Nó phụ thuộc vào điều gì?

Trí nhớ là một trong những chức năng và thần kinh và dạng hoạt động trí tuệ để duy trì, lưu trữ và tái tạo thông tin. Nhờ có trí nhớ mà trong cuộc sống hàng ngày chúng ta sử dụng kinh nghiệm riêng của mình và của các thế hệ trước. Trí nhớ kết nối chúng ta với quá khứ, giúp định hướng trong hiện tại, hướng tới tương lai. Nhưng chúng ta biết gì về trí nhớ? Có cách nào để cải thiện nó? Nó phụ thuộc vào điều gì?

Trí nhớ ngắn hạn và dài hạn

Trí nhớ gồm hai dạng- ngắn hạn và dài hạn. Trong thời gian ôn thi, sinh viên cả đêm nhồi nhét vào bộ nhớ của mình một khối lượng thông tin lớn rồi sau đó chúng lập tức biến mất sau kỳ thi. Những bệnh nhân có chứng hay quên của tuổi già nhớ về những chi tiết nhỏ nhất đã xảy ra trong thời thơ ấu hoặc là nhiều năm trước, nhưng lại không cố lưu giữ trong đầu những điều xảy ra từ nửa giờ trước.

Bộ nhớ nằm trong vỏ não.

Bộ nhớ nằm trong vỏ não.

Con người bắt đầu ghi nhớ ngay từ khi còn là bào thai

Ngay từ đầu thế kỷ trước người ta đã tin rằng con người xuất hiện trên thế gian với bộ não tinh khiết như tờ giấy. Những nghiên cứu hiện tại cho thấy rằng trí nhớ của thai nhi được hình thành trong vòng 20 tuần sau khi thụ thai. 

Trong các bài test thì bào thai có thể nghe thấy tín hiệu âm thanh đã được truyền đi qua bụng người mẹ. Sau đó đã tiến hành kiểm tra sự phản ứng với sự hỗ trợ của máy quét siêu âm. Rõ ràng là thai nhi có phản ứng với tiếng ồn và nhẹ nhàng di chuyển cơ thể hoặc bàn chân. 

Tuy nhiên, nó đã quen với những âm thanh được lặp đi lặp lại và có thể bỏ qua nó sau tín hiệu thứ năm. Khi tín hiệu được gửi đi lặp lại sau 10 phút và thậm chí là sau 1 ngày thì thai nhi không khó để nhận biết được âm thanh quen thuộc. Các nhà khoa học cho rằng về nguyên tắc, con người có thể nhớ lại những gì đã xảy ra với mình khi còn nằm trong trong bụng mẹ.

Trí nhớ có tính cá thể

Có khá nhiều yếu tố ảnh hưởng đến trí nhớ. Có người thì ghi nhớ được những gì mình đã nhìn thấy, có người thì nhớ những điều mình đã nghe thấy. Trong những trường hợp đó người ta nói về ký ức thị giác hoặc thính giác. Những thứ gợi nên sự hứng thú sẽ được ghi nhớ tốt nhất. 

Nếu cảm xúc ở mức cao trào thì đôi khi trong trí nhớ hiện ra những điều tưởng chừng như đã lãng quên từ lâu. Động lực rất quan trọng, khi một người cho rằng mình hoàn toàn không có khả năng học ngoại ngữ nhưng khi ở nước ngoài gặp phải vấn đề sống còn thì lại dễ dàng học ngoại ngữ.

Sự phân tâm không phải là tín hiệu của trí nhớ kém

Đôi khi sự xao lãng bị nhầm với trí nhớ kém. Nhưng những người thờ ơ trên thực tế chỉ là đang đắm mình vào ý nghĩ của mình, họ đang tập trung chú ý nhưng vào chuyện khác, còn thông tin bình thường không làm họ quan tâm. 

Thường thì sự suy giảm trí nhớ là do sự thờ ơ vì bị mệt mỏi quá sức, ảnh hưởng của bệnh tật, có nghĩa là trong tình trạng họ gặp phải ở thời điểm đó. Mùi vị cũng ngăn ngừa việc suy giảm trí nhớ. Điều này lý giải bởi sự kề cận của trung tâm khứu giác với "khu vực ghi nhớ" của não. Sự phản ứng mạnh của trí nhớ đối với mùi vị rõ ràng là đã được lập trình: vai trò của mùi vị trong sự sống của con người là rất lớn.

Không phải lúc nào trí nhớ kém cũng do tuổi tác

Sự than phiền về trí nhớ suy giảm thường xảy ra sau 40 tuổi và đặc biệt là ở tuổi già. Trên thực tế thì điều đó không hoàn toàn như vậy. Chỉ là nếu ai đó không còn tích cực học tập và tìm hiểu thêm thì kỹ năng luyện trí nhớ bị mất đi và nó không còn được rèn giũa.

Nghề nghiệp có ảnh hưởng đến trí nhớ: Nghệ sỹ có sự lưu giữ trí nhớ tốt hơn những người khác (nhờ sự rèn luyện thường xuyên khi học thuộc văn bản), các nhà khoa học (do tất cả các bộ phận của não đều nỗ lực hoạt động) và người nuôi ong (nếu họ sử dụng những sản phẩm của ong rất giàu các vi chất có khả năng cải thiện trí nhớ). 

Hiện nay ở một số quốc gia như  Mỹ và Đức, có nhiều người khi đến tuổi nghỉ hưu vẫn đi học đại học (thường là vào các khoa xã hội nhân văn). Họ học tập thành công và dự thi bình đẳng với sinh viên trẻ cùng lớp.

Biết quên những thông tin không cần thiết

Không thể nhớ được hết mọi thứ. Biết quên có ý nghĩa lớn trong sự tồn tại của con người. Bộ não cần phải được giải phóng khỏi gánh nặng của những ấn tượng và thông tin không cần thiết. Trí nhớ dường như tự điều chỉnh áp lực, chuẩn bị cho việc tiếp nhận thông tin mới. 

Trong trường hợp này thông tin cũ sẽ không biến mất hoàn toàn mà chuyển từ nhớ tích cực sang nhớ thụ động, từ đó đôi khi nó được loại bỏ. Đặc tính đáng chú ý đó giải cứu cho nhiều người trong những tình huống bi kịch. Các nhà khoa học Mỹ đã làm thí nghiệm trên chuột và cho biết rằng động vật càng nhanh chóng quên thông tin cũ không cần thiết thì việc tiếp nhận thông tin mới càng tốt hơn.

Có thể cải thiện trí nhớ

Các nhà khoa học cho rằng số lượng tế bào thần kinh sẽ giảm theo tuổi tác, chất lượng hoạt động của bộ não chúng ta và của hệ thống thần kinh có thể kém đi. Những không có nghĩa là việc mất trí nhớ là chuyện tất yếu.

Trong hầu hết các trường hợp có thể cải thiện được trí nhớ. Trước đây người ta cho rằng ở người cao tuổi thì các tế bào não - các tế bào thần kinh không phân chia và cuối cùng là sẽ chết đi. 

Nhưng thực ra không phải như thế. Các kết quả nghiên cứu gần đây nói lên rằng các tế bào thần kinh được phân chia ngay cả khi đã ở tuổi 70. Hơn thế, sự nhân lên của tế bào được tìm thấy trong những khu vực tư duy nhất của não. Hiện nay, các nhà khoa học cho rằng sự suy giảm trí nhớ do tuổi tác không hẳn là do sự thoái hóa của tế bào thần kinh mà chủ yếu là do sự rối loạn sự kết nối giữa chúng.

Những chất giúp cho việc thiết lập sự liên kết, trước hết là các vitamin C, E, B6, B12, beta- caroten, các axit béo có trong cá hồi, cá ngừ, cá mòi, cá trích. Người ta tin rằng khi tuân thủ chế độ ăn "làm sạch cơ thể" sẽ cải thiện được khả năng của trí nhớ. Các nhà khoa học lý giải rằng một chế độ ăn nghèo nàn, đơn điệu không giúp cho hoạt động trí nhớ nhanh, cũng như việc sử dụng rượu dẫn đến suy giảm trí nhớ.

Quy luật của trí nhớ

Người bình thường sử dụng không quá 10% khả năng bẩm sinh trí nhớ của mình, 90% còn lại đã mất đi bởi vì chúng ta không biết sử dụng những quy luật tự nhiên của trí nhớ. Mà những quy luật đó lại rất đơn giản, gồm 3 điều: ấn tượng - sự lặp lại - liên kết.

Như vậy, bạn muốn ghi nhớ bất kỳ điều gì cần tuân thủ: Thứ nhất, cần tập trung và thu nhận ấn tượng không chỉ bằng thị giác mà còn bằng thính giác và khứu giác. Ấn tượng trực quan là bền vững nhất, bởi các dây thần kinh dẫn từ mắt đến não dày gấp 20 lần so với tế bào thần kinh dẫn từ tai tới não. Mark Twain không thể ghi nhớ được thứ tự lời phát biểu của mình khi dùng ghi âm, nhưng khi ông bỏ ghi âm và sử dụng những bản vẽ thì mọi khó khăn đã biến mất. 

Thứ hai là nhắc lại. Hàng ngàn sinh viên Hồi giáo biết cách học thuộc cuốn kinh Coran rất dày. Họ ghi nhớ được nó chủ yếu bằng cách nhắc lại. 

Thứ ba là sự liên kết. Cách duy nhất để ghi nhớ có hiệu quả một yếu tố nào đó là liên kết nó với những điều khác.

Bích Nguyễn (Tổng hợp)

Các tin khác

Từ chuyên khảo vật lý đến “Bóng ma” F-117

Từ chuyên khảo vật lý đến “Bóng ma” F-117

Một chuyên khảo vật lý được xuất bản công khai tại Liên Xô đã góp phần tạo nên chiếc máy bay tàng hình tác chiến đầu tiên trên thế giới. Nhưng hành trình từ những phương trình đến “bóng ma” F-117 không phải câu chuyện đánh cắp bí mật. Đó là cuộc chạy đua để nhận ra giá trị của tri thức, chấp nhận những đánh đổi và biến khả năng trên giấy thành ưu thế quân sự.

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.