Những công nghệ… thất truyền: Bí ẩn công năng kỳ lạ

Trong lịch sử của nhân loại, có rất nhiều phát minh quan trọng giúp thay đổi cuộc sống, thể hiện sự tài trí và năng lực sáng tạo đáng kinh ngạc của loài người. 

Tuy nhiên, công nghệ không phải là điều gì đó bất biến và trường tồn mãi mãi cùng vũ trụ. Những phát minh độc đáo chỉ tồn tại chừng nào thông tin về chúng còn được lưu giữ và truyền lại qua các thế hệ.

Khi mà “sợi dây lưu truyền” bị đứt quãng, công nghệ sẽ bị lãng quên mãi mãi bất chấp mọi nỗ lực tái tạo lại của con người thời nay. Đôi khi, việc một công nghệ nào đó bị thất truyền không phải là thảm họa, bởi hầu hết những phát minh thực sự có ý nghĩa thì được “nhân bản” ở nhiều nước khác nhau trên thế giới. 

Nhưng có những công nghệ biến mất theo thời gian, để lại nhiều tin đồn và truyền thuyết về siêu năng lực và công năng kỳ lạ của chúng tới mức thần thánh.

Thời cổ xưa

Ghép đá khô: Công nghệ xây tường đá của người Inca luôn khiến cho các kiến trúc sư hiện đại phải ngưỡng mộ. Những tảng đá có hình dạng không đồng đều với trọng lượng từ 120 - 200 tấn, nhưng khi đặt chúng lại với nhau thì phù hợp, vừa vặn trông giống như một trò chơi ghép hình. 

Chúng được ghép lại khớp với nhau một cách đáng kinh ngạc, ngay cả một mảnh giấy cũng khó có thể chèn vào giữa các tảng đá. Thêm nữa, những phiến đá này đều được ghép khô, tức là không dùng bất kì chất kết dính nào.

Ghép đá khô.
Ghép đá khô.

Độ chính xác rất cao, với sự kết hợp của các góc bo tròn và kiểu dáng đa dạng lồng vào nhau của các khối đá, và cách mà các bức tường nghiêng vào trong (để giảm thiệt hại trong trường hợp động đất) đã làm cho các nhà khoa học bối rối trong nhiều thập kỷ. 

Phương pháp mà người Inca đã sử dụng để kết nối các phiến đá liền kề đến nay vẫn còn là điều bí ẩn và những nỗ lực tái tạo lại các kỹ thuật này đã đều không thu được kết quả nào.

Luyện sắt không rỉ: Khoa học hiện đại cũng chưa thể lý giải được hiện tượng cây cột sắt 1.600 năm tuổi ở Delhi (Ấn Độ)  không hề bị rỉ sau hàng nghìn năm, mà theo nhiều đồn đoán thì bí ẩn nằm ở công nghệ luyện sắt “hoàn hảo” nhưng đã bị thất truyền của người Ấn Độ. 

Theo các tài liệu cổ, cột sắt Delhi được tạo ra từ thế kỷ thứ IV dưới thời nhà vua Chandragupta II (từ năm 375 đến năm 413), nhằm tôn thờ các vị thần bảo hộ của người Hindu.

Nhìn bên ngoài thì nó chỉ là một cây cột bằng sắt nguyên khối cao 6,3m và phần đế chôn sâu 1m dưới đất. Đường kính của cột giảm dần từ 48cm ở chân cột còn 29cm khi lên đến đỉnh. Ở giữa cột là một đoạn văn tự viết bằng tiếng Phạn cổ, với nội dung ca ngợi một vị vua. Công trình “không có gì đặc biệt” này trở nên nổi tiếng khắp thế giới vì “bền mãi với thời gian”.

Vì khoa học vẫn chưa tìm ra bí quyết luyện sắt không rỉ của người Ấn Độ cổ đại nên nhiều truyền thuyết đã được thêu dệt về lịch sử của cột Delhi, đa phần liên quan đến người ngoài hành tinh hay các thế lực siêu nhiên.

Luyện sắt không rỉ.
Luyện sắt không rỉ.

Thuốc giải “bách độc”: Vị thuốc giải “bách độc” Mithridates lấy tên của vua Mithridates VI (cai trị xứ Pontus từ năm 120 đến năm 63 TCN) - được mệnh danh là “Vua Độc”. 

Bị ám ảnh bởi cái chết của người cha bị sát hại bởi thuốc độc trong một bữa tiệc lớn vào năm 120 TCN, vua Mithradates VI rất “mẫn cảm” với thuốc độc. Lo sợ một cái chết “không chính đáng”, vua Mithridates VI quyết định lên kế hoạch “luyện tập với thuốc độc” và tự bắt mình thực hiện nghiêm túc kế hoạch đó.

Đầu tiên, ông nghiên cứu tất cả những thảo mộc mà ông kiếm được để có những kiến thức nhất định về thuốc độc. Sau đó ông bắt đầu trộn lẫn các thảo mộc với nhau, tạo ra những chất độc có thể làm chết người.

Vua Mithradates thường xuyên sử dụng một lượng nhỏ hỗn hợp thảo mộc để giúp ông có “sức đề kháng”, tránh việc bị ám sát bởi thuốc độc. Tương truyền rằng chính ông đã phát minh ra thuốc chữa mọi loại độc tố với 65 chất thành phần, và sau này khi thua trận, mất cả vương quốc cùng vợ con, ông đã tự tử bằng thuốc độc nhưng không thành vì ông đã miễn nhiễm với mọi loại độc dược.

Cuối cùng, vua Mithradates VI phải kết thúc cuộc đời của mình bằng một thanh kiếm của một người lính. Tuy nhiên, điều đáng tiếc là công thức của loại thuốc trị bách độc này đã biến mất.

Thuốc giải bách độc.
Thuốc giải bách độc.

Thời hiện đại

Năng lượng không dây

Ý tưởng về chuyển tải điện năng đã được đưa ra từ đầu năm 1900 bởi nhà phát minh người Serbi Nikola Tesla trước khi lưới điện được phổ biến rộng rãi.

Ngay từ những năm này, “nhà khoa học điên bị giới nghiên cứu xa lánh” Tesla đã mơ ước một thế giới không tồn tại dây dẫn điện phức tạp mà sử dụng hệ thống một tháp truyền điện và năng lượng không dây tới mọi ngõ ngách trên thế giới. Ông đã cho nhân loại thấy bộ óc siêu phàm của mình khi nghiên cứu ra một loại hạt khí loãng nhạy cảm, với khả năng phát quang và cung cấp ánh sáng cho cả thế giới. 

Tiếp đó, Tesla đã bắt tay xây dựng tháp Wardenclyffe cao 29m ở New York. Ngọn tháp này được coi là bước cuối cùng trong hệ thống điện không dây của Tesla, và được kết hợp với phát minh máy thu năng lượng vũ trụ. Nếu thành công, thế giới sẽ được sử dụng điện miễn phí và không giới hạn chỉ bằng một chiếc ăng-ten thu năng lượng ở đầu cuối. 

Tuy nhiên, dự án này chỉ tồn tại được 17 năm (1900-1917) sau khi nguồn tài trợ cho Tesla bị đột ngột chấm dứt không rõ lý do, thậm chí tất cả những tài liệu thí nghiệm liên quan đến phát minh này cũng đều bị đốt cháy toàn bộ.

Xe hơi hơi nước: Stanley Meyer (1940-1998), kỹ sư cơ khí đã đã phát minh ra điều mà các nhà vật lý cho là không thể thực hiện. Ông đã chuyển nước thành năng lượng Hydro để chạy chiếc xe hơi của mình và đi du lịch khắp nơi từ New York đến Los Angeles chỉ tiêu tốn hơn 80 lít nước. 

Đã từng có rất nhiều công ty lớn trong lĩnh vực sản xuất ô tô và khai thác dầu khí đã ngỏ lời mua lại ý tưởng sáng tạo của ông lên đến giá trị gần cả tỷ USD, nhưng ông không trao đổi bằng bất cứ giá nào. 

Thế nhưng tưởng chừng thế giới sẽ thay đổi kỳ diệu sau phát minh này thì bất ngờ và năm 1998, ông bất ngờ qua đời ở tuổi 57 khi các nghiên cứu còn dang dở. Và công trình nghiên cứu đã kết thúc tại đây. Rất nhiều bí ẩn xung quanh cái chết của ông nhưng đến nay vẫn chưa tìm được lời giải đáp.

Chiếc hộp kì diệu: Tom Ogle chỉ là một thợ cơ khí bình thường, nhưng anh đã cho cả thế giới thấy sự kinh ngạc khi phát minh ra “chiếc hộp kì diệu”. Chỉ cần thay thế bộ hòa khí của xe ô tô bằng chiếc hộp của Tom Ogle thì chiếc xe có thể chạy xa thêm vài trăm km cùng với một lượng nhiên liệu như nhau. Chiếc hộp đã được đánh giá bởi các chuyên gia hàng đầu và được cấp bằng sáng chế. 

Các tập đoàn khai thác dầu mỏ đã bỏ ra hàng tỷ USD nhằm mục đích mua chuộc và mong anh dừng việc chế tạo những chiếc máy này bởi phát minh của Tom Ogle có thể sẽ làm cho họ phá sản vì không bán được nhiều nhiên liệu nữa, nhưng anh đã từ chối. 

Thật đáng tiếc rằng, Tom Ogle đã bị sát hại bởi một tay súng vào năm 1981. Và cách thức chế tạo ra bộ máy siêu chế hòa khí đáng ra đã thay đổi ngành chế tạo ô tô thế giới mãi mãi nằm sâu dưới đáy mồ cùng với anh.

Cỗ máy thời gian: Vào năm 1960, Pellegrino Ernetti, một vị cha xứ người Ý cho biết, ông đã cùng với hai nhà vật lý lừng danh Enrico Fermi và Werner von Braun chế tạo ra “Chronovisor” – một cỗ máy thời gian. Cỗ máy thời gian được miêu tả trông như chiếc hộp với những chi tiết kì lạ và có thể tìm hiểu những sự kiện bí ẩn trong quá khứ. 

Lý thuyết của ông cho rằng “bất kỳ điều gì xảy ra đều lưu lại một loại năng lượng, mà không bao giờ bị phá hủy”. Vì vậy, ông đã phát triển một loại máy có thể phát hiện, phóng đại và chuyển đổi loại năng lượng này sang dạng ảnh – giống như TV có thể chiếu những cảnh tượng trong quá khứ khi nó nhận được tầng sóng thích hợp. 

Tuy nhiên, thay vì phát triển dự án này thì các nhà phát minh thiên tài này đã phá hủy chiếc máy để tránh những nguy hiểm khi sử dụng không đúng mục đích trước khi Pellegrino Ernetti qua đời vào năm 1994.

Thuật toán siêu nén: Nhờ trí óc siêu phàm, thiên tài công nghệ thông tin Romke Jan Bernhard Sloot người Hà Lan đã từng sáng tạo ra thuật toán thu nhỏ dung lượng thông tin vô cùng ảo diệu: từ 10GB dữ liệu được nén xuống chỉ còn 8KB. 

Năm 1999, ông đã bảo vệ công trình nghiên cứu của mình trước những “ông trùm” giới công nghệ và thuyết phục họ mua nó. Romke Jan Bernhard Sloot đã cho trình chiếu 16 bộ phim được chứa đựng trong một con chip 64KB. 

Ai nấy cũng không khỏi ngạc nhiên khi có mặt trong sự kiện này và họ cho rằng chắc chắn ông sẽ trở thành tỷ phú từ việc nhượng lại sản phẩm của ý tưởng. Thế nhưng chỉ hai ngày trước khi chuyển giao thuật toán lại cho đối tác, Sloot đột ngột qua đời một cách bí ẩn. 

Dư luận đồn đoán rằng Sloot đã bị đau tim, nhưng cũng có thể là bị ám hại để cướp ý tưởng sáng tạo. Chiếc đĩa chứa chìa khóa bí mật về thuật toán nén dữ liệu của ông đã mãi mãi biến mất...

Hùng Trường

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.