Nhật Bản: Thay trang “Hiến pháp thái bình”

70 năm sau Thế chiến II, vấn đề mở rộng hoạt động quốc phòng vẫn luôn là vấn đề nhạy cảm đối với Nhật Bản. Nhưng hiện nay, nước Nhật đang "bước qua lời nguyền", sẵn sàng gác lại quá khứ để đưa đất nước mặt trời mọc trở lại quỹ đạo của một quốc gia thông thường trên thế giới, trong đó quân đội được triển khai ra nước ngoài và các công ty công nghiệp quốc phòng được phép xuất khẩu vũ khí.

Theo cách hiểu truyền thống, Hiến pháp Nhật từ sau Thế chiến II không cho phép nước Nhật đưa quân đội ra nước ngoài, chỉ phục vụ công việc bảo vệ an ninh cho đất nước, nên thường được gọi là Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản. Mỹ và các đồng minh đã vận dụng Hiến pháp này để kiềm chế quân đội Nhật ở mức tối đa để tránh tái diễn các hành động quá hung hăng của nước Nhật trong chiến tranh. Còn việc xuất khẩu vũ khí thì do chính nước Nhật tự cấm các công ty của mình. Với lệnh cấm này, các công ty công nghiệp quốc phòng Nhật Bản lâu nay chỉ chủ yếu phục vụ thị trường trong nước.

Nhật Bản đang thương thảo bán xe tăng cho Thổ Nhĩ Kỳ.
Nhật Bản đang thương thảo bán xe tăng cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Từ khi ông Shinzo Abe lên nắm quyền Thủ tướng Nhật Bản lần thứ 2 vào năm 2012, ông đã đẩy mạnh việc thay đổi quan điểm đối với vấn đề quân sự, quốc phòng. Ông đã đề xuất thay đổi cách diễn giải Hiến pháp Thái bình (Pacifist Constitution) để cho phép quân đội Nhật được triển khai chiến đấu bảo vệ các đồng minh bị tấn công. Bước đầu tiên của sự thay đổi đó là việc thành lập Bộ Quốc phòng Nhật Bản.

Đồng thời, ông Abe cũng gỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí đã tồn tại hàng chục năm qua. Mặc dù vậy, nước Nhật vẫn theo đuổi đường lối yêu chuộng hòa bình, xuất khẩu vũ khí nhưng không khuyến khích đánh nhau. Việc dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí đã được thông báo vào tháng 4/2014, nhưng đến nay số người Nhật ủng hộ việc này vẫn rất ít. Đa số hiện nay vẫn theo chủ nghĩa Thái bình (Pacifism) vì không muốn lặp lại lịch sử và cũng vì những vấn đề khó xử mà lịch sử để lại.

Theo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, những thay đổi trong quan điểm về quân sự, quốc phòng được căn cứ theo 3 nguyên tắc. Thứ nhất, chính quyền Nhật cấm các hợp đồng bán vũ khí vi phạm các hiệp ước hay lệnh cấm vận quốc tế, không xuất khẩu cho CHDCND Triều Tiên và Iran hay các quốc gia tham gia vào các cuộc xung đột vũ trang. Thứ hai, chỉ xuất khẩu vũ khí phục vụ cho các nỗ lực quốc tế vì hòa bình và phục vụ việc bảo đảm an ninh cho nước Nhật. Và cuối cùng là chỉ bán cho các quốc gia nào có thể kiểm soát công nghệ, hạn chế việc chuyển giao công nghệ cho bên thứ ba.

Cho đến nay, Chính phủ Nhật đã chuẩn y việc bán các bộ cảm biến dẫn hướng tên lửa sử dụng trong hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ. Đồng thời nước này cũng đã phát động một chương trình nghiên cứu hợp tác với nước Anh trong lĩnh vực công nghệ tên lửa không đối không dùng cho máy bay chiến đấu.

Còn hiện tại, Chính phủ Nhật đang thương thảo hợp đồng bán hơn chục chiếc tàu ngầm chạy dầu diesel lớp Soryu cho Australia trị giá 20 tỉ USD. Thương lượng chưa đạt được kết quả như mong muốn vì một số vấn đề gút mắc giữa hai bên, chẳng hạn như địa điểm đóng tàu ngầm. Chính phủ Australia yêu cầu hợp đồng mua bán tàu ngầm này phải tạo công ăn việc làm cho người dân Australia, còn phía Nhật thì đề nghị cùng hợp tác đóng tàu, theo tờ Mainichi Shimbun của Nhật.

Nhật Bản đang thương thảo hợp đồng bán tàu ngầm lớp Soryu cho Australia.
Nhật Bản đang thương thảo hợp đồng bán tàu ngầm lớp Soryu cho Australia.

Mỹ ủng hộ việc Australia mua tàu ngầm lớp Soryu của Nhật vì nó thích hợp với các hệ thống chiến đấu của Mỹ, từ đó tạo thuận lợi cho quân đội Mỹ một khi đồng minh cũng sử dụng trang thiết bị giống Mỹ. Các quan chức Bộ Quốc phòng và Bộ Công nghiệp Nhật Bản đã tham gia nhiều sự kiện triển lãm công nghiệp quốc phòng ở châu Âu, như triển lãm Eurosatory ở Paris, Pháp, hay như triển lãm hàng không Farnborough ở Anh.

Hãng tin Reuters gần đây cho biết Nhật Bản đang tìm cách bán máy bay chiến đấu săn tàu ngầm P-1 cho Anh, với hợp đồng trị giá khoảng 1 tỉ USD. Các quan chức Nhật Bản cũng đã tiếp xúc với các đại diện đến từ các công ty quốc phòng Mỹ, kể cả Lockheed Martin và Boeing, và hai bên đã thảo luận về việc bán các thủy phi cơ cho Ấn Độ và xe tăng cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Một quan chức Bộ Quốc phòng Nhật khẳng định, việc xuất khẩu vũ khí đối với nước Nhật không chỉ đơn thuần là những thỏa thuận mua bán, xuất khẩu vũ khí vì tiền bạc, mà chủ yếu là để đóng góp vào hòa bình và an ninh quốc tế. Quan điểm cơ bản là nước Nhật kiên định với đường lối yêu chuộng hòa bình, không cổ vũ cho xung đột, chiến tranh. Các công ty công nghiệp quốc phòng lớn của Nhật sau thời gian dài sống trong lệnh cấm đã quen với "văn hóa hòa bình" không còn khái niệm về buôn bán vũ khí ra nước ngoài, cho nên có thái độ thờ ơ đối với việc mở rộng ra thị trường quốc tế, tuyên bố rằng, chỉ xuất khẩu vũ khí khi nào Chính phủ Nhật yêu cầu.

Trong nền văn hóa hòa bình ấy, các công ty công nghiệp nặng của Nhật, như Mitsubishi và Fuji Heavy Industries, chỉ dành ra 5% tổng sản lượng cho công nghiệp quốc phòng, chủ yếu là cung cấp các trang thiết bị phụ trợ, thiết bị công nghệ cao cho Lực lượng Phòng vệ Nhật và các căn cứ quân sự Mỹ đóng trên đất Nhật.

Tiểu Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.