Nhật Bản: Thay trang “Hiến pháp thái bình”

70 năm sau Thế chiến II, vấn đề mở rộng hoạt động quốc phòng vẫn luôn là vấn đề nhạy cảm đối với Nhật Bản. Nhưng hiện nay, nước Nhật đang "bước qua lời nguyền", sẵn sàng gác lại quá khứ để đưa đất nước mặt trời mọc trở lại quỹ đạo của một quốc gia thông thường trên thế giới, trong đó quân đội được triển khai ra nước ngoài và các công ty công nghiệp quốc phòng được phép xuất khẩu vũ khí.

Theo cách hiểu truyền thống, Hiến pháp Nhật từ sau Thế chiến II không cho phép nước Nhật đưa quân đội ra nước ngoài, chỉ phục vụ công việc bảo vệ an ninh cho đất nước, nên thường được gọi là Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản. Mỹ và các đồng minh đã vận dụng Hiến pháp này để kiềm chế quân đội Nhật ở mức tối đa để tránh tái diễn các hành động quá hung hăng của nước Nhật trong chiến tranh. Còn việc xuất khẩu vũ khí thì do chính nước Nhật tự cấm các công ty của mình. Với lệnh cấm này, các công ty công nghiệp quốc phòng Nhật Bản lâu nay chỉ chủ yếu phục vụ thị trường trong nước.

Nhật Bản đang thương thảo bán xe tăng cho Thổ Nhĩ Kỳ.
Nhật Bản đang thương thảo bán xe tăng cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Từ khi ông Shinzo Abe lên nắm quyền Thủ tướng Nhật Bản lần thứ 2 vào năm 2012, ông đã đẩy mạnh việc thay đổi quan điểm đối với vấn đề quân sự, quốc phòng. Ông đã đề xuất thay đổi cách diễn giải Hiến pháp Thái bình (Pacifist Constitution) để cho phép quân đội Nhật được triển khai chiến đấu bảo vệ các đồng minh bị tấn công. Bước đầu tiên của sự thay đổi đó là việc thành lập Bộ Quốc phòng Nhật Bản.

Đồng thời, ông Abe cũng gỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí đã tồn tại hàng chục năm qua. Mặc dù vậy, nước Nhật vẫn theo đuổi đường lối yêu chuộng hòa bình, xuất khẩu vũ khí nhưng không khuyến khích đánh nhau. Việc dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí đã được thông báo vào tháng 4/2014, nhưng đến nay số người Nhật ủng hộ việc này vẫn rất ít. Đa số hiện nay vẫn theo chủ nghĩa Thái bình (Pacifism) vì không muốn lặp lại lịch sử và cũng vì những vấn đề khó xử mà lịch sử để lại.

Theo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, những thay đổi trong quan điểm về quân sự, quốc phòng được căn cứ theo 3 nguyên tắc. Thứ nhất, chính quyền Nhật cấm các hợp đồng bán vũ khí vi phạm các hiệp ước hay lệnh cấm vận quốc tế, không xuất khẩu cho CHDCND Triều Tiên và Iran hay các quốc gia tham gia vào các cuộc xung đột vũ trang. Thứ hai, chỉ xuất khẩu vũ khí phục vụ cho các nỗ lực quốc tế vì hòa bình và phục vụ việc bảo đảm an ninh cho nước Nhật. Và cuối cùng là chỉ bán cho các quốc gia nào có thể kiểm soát công nghệ, hạn chế việc chuyển giao công nghệ cho bên thứ ba.

Cho đến nay, Chính phủ Nhật đã chuẩn y việc bán các bộ cảm biến dẫn hướng tên lửa sử dụng trong hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ. Đồng thời nước này cũng đã phát động một chương trình nghiên cứu hợp tác với nước Anh trong lĩnh vực công nghệ tên lửa không đối không dùng cho máy bay chiến đấu.

Còn hiện tại, Chính phủ Nhật đang thương thảo hợp đồng bán hơn chục chiếc tàu ngầm chạy dầu diesel lớp Soryu cho Australia trị giá 20 tỉ USD. Thương lượng chưa đạt được kết quả như mong muốn vì một số vấn đề gút mắc giữa hai bên, chẳng hạn như địa điểm đóng tàu ngầm. Chính phủ Australia yêu cầu hợp đồng mua bán tàu ngầm này phải tạo công ăn việc làm cho người dân Australia, còn phía Nhật thì đề nghị cùng hợp tác đóng tàu, theo tờ Mainichi Shimbun của Nhật.

Nhật Bản đang thương thảo hợp đồng bán tàu ngầm lớp Soryu cho Australia.
Nhật Bản đang thương thảo hợp đồng bán tàu ngầm lớp Soryu cho Australia.

Mỹ ủng hộ việc Australia mua tàu ngầm lớp Soryu của Nhật vì nó thích hợp với các hệ thống chiến đấu của Mỹ, từ đó tạo thuận lợi cho quân đội Mỹ một khi đồng minh cũng sử dụng trang thiết bị giống Mỹ. Các quan chức Bộ Quốc phòng và Bộ Công nghiệp Nhật Bản đã tham gia nhiều sự kiện triển lãm công nghiệp quốc phòng ở châu Âu, như triển lãm Eurosatory ở Paris, Pháp, hay như triển lãm hàng không Farnborough ở Anh.

Hãng tin Reuters gần đây cho biết Nhật Bản đang tìm cách bán máy bay chiến đấu săn tàu ngầm P-1 cho Anh, với hợp đồng trị giá khoảng 1 tỉ USD. Các quan chức Nhật Bản cũng đã tiếp xúc với các đại diện đến từ các công ty quốc phòng Mỹ, kể cả Lockheed Martin và Boeing, và hai bên đã thảo luận về việc bán các thủy phi cơ cho Ấn Độ và xe tăng cho Thổ Nhĩ Kỳ.

Một quan chức Bộ Quốc phòng Nhật khẳng định, việc xuất khẩu vũ khí đối với nước Nhật không chỉ đơn thuần là những thỏa thuận mua bán, xuất khẩu vũ khí vì tiền bạc, mà chủ yếu là để đóng góp vào hòa bình và an ninh quốc tế. Quan điểm cơ bản là nước Nhật kiên định với đường lối yêu chuộng hòa bình, không cổ vũ cho xung đột, chiến tranh. Các công ty công nghiệp quốc phòng lớn của Nhật sau thời gian dài sống trong lệnh cấm đã quen với "văn hóa hòa bình" không còn khái niệm về buôn bán vũ khí ra nước ngoài, cho nên có thái độ thờ ơ đối với việc mở rộng ra thị trường quốc tế, tuyên bố rằng, chỉ xuất khẩu vũ khí khi nào Chính phủ Nhật yêu cầu.

Trong nền văn hóa hòa bình ấy, các công ty công nghiệp nặng của Nhật, như Mitsubishi và Fuji Heavy Industries, chỉ dành ra 5% tổng sản lượng cho công nghiệp quốc phòng, chủ yếu là cung cấp các trang thiết bị phụ trợ, thiết bị công nghệ cao cho Lực lượng Phòng vệ Nhật và các căn cứ quân sự Mỹ đóng trên đất Nhật.

Tiểu Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.