Nhật Bản muốn chế tạo chiến cơ thế hệ mới

Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang tìm cách chế tạo máy bay chiến đấu thế hệ mới, song họ đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức về công nghệ và chi phí.

Lưỡng lự trong lựa chọn đối tác

Ngày 1/4, Cơ quan Hậu cần Kỹ thuật Quốc phòng, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã thành lập nhóm công tác nhằm phát triển máy bay chiến đấu thế hệ thứ mới để thay thế cho máy bay chiến đấu F-2. Nhóm này do một thiếu tướng của Lực lượng Phòng vệ trên không (ASDF) lãnh đạo và bao gồm khoảng 30 sỹ quan ASDF, các quan chức kỹ thuật và một số nhân viên khác.

Nhật Bản mong muốn máy bay chiến đấu thế hệ mới có khả năng kết nối mạng trên đất liền, trên không, trên biển, có cảm biến tàng hình tiên tiến, năng lực tác chiến điện tử và khả năng mang tên lửa tương đương hoặc nhiều hơn so với máy bay chiến đấu tàng hình F-35, đồng thời có thể tham gia vào các sứ mệnh chung với quân đội Mỹ. Chính phủ Nhật Bản đã dành 11,1 tỷ Yên trong tài khóa 2020 cho kế hoạch này.

Nhật Bản sẽ gặp khó khăn liên quan tới công nghệ và chi phí nếu tự sản xuất máy bay chiến đấu thế hệ mới.
Nhật Bản sẽ gặp khó khăn liên quan tới công nghệ và chi phí nếu tự sản xuất máy bay chiến đấu thế hệ mới.

Rõ ràng, dù đang có những động thái muốn tự lực trong kế hoạch này, song Tokyo vẫn tỏ ra lưỡng lự trong việc hợp tác với Mỹ hay Anh. Tháng 8/2018, tờ The Diplomat nói rằng Nhật Bản đang xem xét hợp tác với Vương quốc Anh để phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới. Đầu tháng 3/2020, Nikkei Asian Review xác nhận rằng Vương quốc Anh không được chọn vì Mỹ được ưu tiên hơn.

Nhưng vào đầu tháng 4/2020, The Diplomat nói rằng Nhật Bản đã từ chối chọn hãng Lockheed Martin vào cuối tháng 3, điều này có thể gợi ý rằng Mỹ cũng đã bị loại ra. Thông báo này dẫn đến việc tạp chí Military Watch đăng bài có tựa đề "Nhật Bản nói không với các thiết kế của Mỹ và Anh: Sẽ tự mình phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới", tạp chí cũng nhận định rằng Nhật Bản đang hoàn toàn đơn độc, có lẽ một phần do áp lực từ Trung Quốc.

Nhưng sau đó, vào ngày 18/4, Sankei News nói rằng chính phủ Nhật Bản muốn thành lập một nhóm gồm các công ty Mỹ và Nhật Bản cho dự án này, xác nhận rằng Mỹ được lựa chọn. Trước mục tiêu bắt đầu triển khai vào năm 2035, Nhật Bản dự định sẽ xây dựng một khuôn khổ cho việc hợp tác kỹ thuật và phát triển chung với Mỹ vào cuối năm nay.

Theo Overt Defense, Vương quốc Anh đã bị loại khỏi chương trình máy bay chiến đấu vì Nhật Bản lo ngại rằng một dự án máy bay chiến đấu do Anh dẫn đầu có thể không có nhiều đối tác, làm chậm phát triển và tăng chi phí. Nhật Bản cũng có thể nghi ngờ máy bay chiến đấu của Anh có thực sự là đa năng hay không, khi vũ khí của Anh được tích hợp vào chiến đấu cơ Typhoon do châu Âu hợp tác phát triển một cách chậm chạp.

"Tự chủ" một phần

Do Bộ Quốc phòng ưu tiên hợp tác phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới với Mỹ nên vẫn chưa biết rõ liệu Nhật Bản có thể kiểm soát quá trình phát triển máy bay chiến đấu này hay không. Tuy nhiên, nếu Nhật Bản nắm quyền kiểm soát, nước này có thể tiến hành nâng cấp và duy tu theo ý họ.

Trong quá trình phát triển máy bay chiến đấu F-2 trước đây, Nhật Bản không có công nghệ cần thiết để chế tạo động cơ và các bộ phận chủ chốt khác, và phải cho phép Mỹ nắm quyền kiểm soát. Bên cạnh đó, mâu thuẫn thương mại song phương cũng đã giúp Mỹ nắm quyền kiểm soát nhiều hơn. Điều này dẫn đến thực tế rằng Nhật Bản đã gặp nhiều khó khăn trong việc nâng cấp và duy tu các máy bay chiến đấu F-2 bởi vì nước này không thể lấy các thông tin thiết kế tuyệt mật từ Mỹ.

Rút kinh nghiệm từ việc phát triển máy bay chiến đấu F-2, lần này, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đặt mục tiêu tự sản xuất các bộ phận chủ chốt ở trong nước, bao gồm các hệ thống thiết yếu, động cơ và radar cho máy bay chiến đấu thế hệ mới.

Mỹ đề xuất chế tạo phiên bản lai giữa máy bay chiến đấu tiên tiến F-22 và máy bay chiến đấu tàng hình F-35, nhưng Nhật Bản đã bác bỏ đề xuất này. Một quan chức cao cấp của Bộ Quốc phòng Nhật Bản khẳng định: "Chúng tôi sẽ không phải là nhà thầu phụ của Mỹ". Tuy vậy, khi "tự lực" một phần, ngoài vấn đề công nghệ, chi phí chế tạo ước tính vượt ngưỡng 20 tỷ yen/chiếc sẽ là một thách thức lớn khác đối với Tokyo. Việc chế tạo ở trong nước sẽ giúp Nhật Bản duy trì nền tảng công nghệ cho ngành công nghiệp trong nước nhưng chi phí chắc chắn sẽ tăng.

Nhật Bản và Mỹ sẽ thiết lập một ủy ban đối tác công-tư chung để vạch kế hoạch phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới. Tuy nhiên, có vẻ như Nhật Bản không muốn điều đó. Công nghệ Mỹ chỉ là lựa chọn cho một số bộ phận của máy bay chiến đấu mới, trong đó có hệ thống Kết nối Thông tin Kỹ thuật số Chiến thuật, vốn được sử dụng để chia sẻ thông tin về máy bay chiến đấu của kẻ địch mà radar phát hiện.

Tokyo cũng không muốn phụ thuộc quá nhiều vào Washington trong kế hoạch này là bởi quan điểm ngày càng cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan tới việc sử dụng vũ khí Mỹ trong quá trình đàm phán giữa hai nước về chi phí đồn trú của các lực lượng Mỹ ở Nhật Bản.

Washington từng muốn Tokyo tăng các khoản thanh toán hàng năm cho 54.000 binh sĩ Mỹ tại Nhật Bản lên mức 8 tỷ USD, so với mức 2 tỷ USD như hiện nay. Mức thanh toán hiện thời sẽ hết hạn vào tháng 3/2021.

Tuy vậy, phía Nhật Bản thì cho rằng, đang chia sẻ chi phí đồn trú của các lực lượng Mỹ tại Nhật Bản một cách thích hợp dựa trên thỏa thuận song phương hiện hành. Nhiều đồng minh của Mỹ cũng đang chịu sức ép tăng cường chi phí quân sự từ phía Washington.

Trước đó, ông Trump từng yêu cầu Hàn Quốc tăng cường chi phí duy trì sự hiện diện quân sự của Mỹ tại nước này nhằm răn đe đối với CHDCND Triều Tiên.

Hà Phương (Tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.