Người tiền sử có trình độ phẫu thuật tinh vi?

Ở Mỹ, một hiệp hội chuyên nghiên cứu những điều phát sinh khó lý giải trong lịch sử nhân loại đã tồn tại từ lâu, cùng tôn chỉ mục đích nhằm đặt dấu chấm hết cho những khái niệm thuộc dạng "hữu danh vô thực" xoay quanh các quan niệm truyền thống, nhất là với phạm trù "tiến hóa vượt bậc - đi trước thời gian" của người tiền sử.

Giới chuyên viên thuộc hiệp hội nói trên đặc biệt lưu tâm tới những di chỉ liên quan tới sự can thiệp của con người trong lĩnh vực phẫu thuật chữa trị các vết thương, được thực hiện cách đây nhiều ngàn năm với trình độ "siêu đẳng".

Trước hết xin đề cập đến một chiếc hộp sọ, đang là hiện vật độc đáo trong Viện bảo tàng Lịch sử tự nhiên ở London (Anh). Hiển nhiên đó là một chiếc đầu lâu người vượn Neanderthal, tộc nguyên thủy sống ở châu Âu khoảng 350.000 - 600.000 năm, được tìm thấy vào năm 1921 gần ngọn đồi Broken tại mạn bắc nước Rhodesia (nay là Zimbabwe). Trên phần trái thuộc hộp sọ có một lỗ nhỏ với đường cạnh chu vi bao quanh rất sắc nét. Vết thương "tròn trịa" dạng này cho phép người ta liên tưởng tới thứ vũ khí nào đó được bắn ra với vận tốc cực lớn (có thể là viên đạn bay ra khỏi nòng súng). Nhưng thực trạng lỗ hổng lại cho thấy, rằng đường đạn sát thương không phải "xuyên vào" vỏ não mà ngược lại xuất phát từ bên trong đại não "phi ra".

Hộp sọ người Neanderthal trưng bày tại Viện bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London.

Hộp sọ người Neanderthal trưng bày tại Viện bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London.

Còn theo một chuyên gia pháp y nổi tiếng người Đức ở Berlin, thì lỗ tròn trên hộp sọ tương đồng với dạng vết thương phổ biến do đạn súng sinh ra. Nhưng di chỉ nói trên được tìm thấy tận 18m dưới lòng đất. Với quá trình luân chuyển theo lý thuyết biến đổi địa chất thông thường, tất nhiên không thể đạt đến độ sâu đó được - nếu như nạn nhân thiệt mạng trong vòng vài thế kỷ gần đây, khi vũ khí dùng đạn lần đầu xuất hiện ở Trung Phi.

Nhưng trường hợp nêu trên chẳng phải là duy nhất. Ven bờ sông Lena ở miền đông Siberia thuộc Liên bang Nga các nhà khoa học cũng tìm thấy một chiếc sọ người với niên đại 40.000 năm, trên đó cũng có lỗ với các đường cạnh chu vi tròn phẳng tương tự như lỗ đạn. Điều này càng củng cố thêm cho ý tưởng, rằng trước đây nhiều nghìn năm con người đã sử dụng thành thạo những loại vũ khí phức tạp hơn hẳn rìu đá!

Nhưng cũng không loại trừ khả năng, rằng người tiền sử thời ấy cũng đã biết áp dụng nhiều công cụ hoàn thiện để chữa bệnh. Tất cả những điều chúng ta đã biết về nền y học tiền sử bỗng đột nhiên tan biến như "bong bóng xà phòng", sau khi giới khảo cổ học khám phá ra những di chỉ khó phủ nhận về trình độ "siêu việt" của họ trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình. Một điều rõ ràng là các cuộc phẫu thuật ghép xương, thậm chí cả những ca mổ tim cực kỳ nan giải  đều đã được tiến hành cách đây hơn 4.000 năm!

Gần con hồ Sevan ở Cộng hòa Armenia người ta đã khai quật được các bộ xương cùng niên đại 2.000 năm Tr.CN. Trên hộp sọ của một phụ nữ vẫn còn vết tích của một ca thuộc dạng "đại phẫu thuật": một lỗ có chu vi cỡ 6cm đã được chủ ý khoan, qua đó giúp vị phẫu thuật gia tiền sử "cấy" vào một mẩu xương động vật làm "vật cản", ngăn không cho các phần thuộc não bộ "trào" ra.

Cùng với thời gian, hệ xương vỏ não của người phụ nữ tiền sử phát triển, rồi tự ghép liền qua "giá đỡ" là mẩu xương động vật. Quả là một kỳ tích phi thường! Trên một hộp sọ khác, lại thấy rõ phần va đập cùng mức độ tổn thương lớn. Vị phẫu thuật gia tiền sử vô danh cũng tiến hành mổ gắp hết các mảnh xương vỡ bên trong ra…

Lỗ thủng trên hộp sọ có niên đại 2.000 năm Tr.CN tìm thấy ở Armenia, mang dấu ấn của ca phẫu thuật sọ não đặc trưng: ghép xương khiến vết thương khỏi hẳn.

Lỗ thủng trên hộp sọ có niên đại 2.000 năm Tr.CN tìm thấy ở Armenia, mang dấu ấn của ca phẫu thuật sọ não đặc trưng: ghép xương khiến vết thương khỏi hẳn.

Và rồi nạn nhân đã "tai qua nạn khỏi", có tuổi thọ rất cao so với người cùng thời. Giáo sư bác sĩ Andronik Yaharian, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Yerevan, một trong những người trực tiếp tham gia nghiên cứu các hiện vật tìm thấy gần hồ Sevan, đưa ra lời bình luận: "Nếu như đề cập tới những dụng cụ mổ xẻ mà giới thầy thuốc tiền sử từng chữa trị cho các bệnh nhân, ta có thể nói rằng họ có tri thức kỹ thuật chuyên môn hơn hẳn giới phẫu thuật gia hiện đại".

Còn tại Trường Đại học Tổng hợp Ashgabat ở thủ đô Cộng hòa Turkmenistan, các nhà khoa học cũng đang dày công nghiên cứu về những "ca" phẫu thuật xương sọ và xương sườn tiến hành trong thời tiền sử, được tìm thấy trong vùng Trung Á dạo cuối thập niên 90 thế kỷ trước…

Học giả gạo cội người Đức Rene Noorbergen sau nhiều năm tìm hiểu tất cả các trường hợp "phẫu thuật tiền sử" vừa nêu, khẳng định: "Các cuộc phẫu thuật siêu cổ ấy là bằng chứng hiển nhiên, rằng người tiền sử đã giữ mối quan hệ với một nền văn minh bí ẩn nào đó có trình độ kỹ thuật ưu việt. Họ có thể được dạy cho các cách mổ xẻ, hoặc là đích thân những người ngoài hành tinh kia tự tay tiến hành phẫu thuật cho người trái đất. Còn như lịch sử loài người đã minh chứng, thì các dân tộc hoang sơ, cũng như các nền văn minh bộ lạc tại các vùng đất tương ứng với thời điểm phát xuất di chỉ khảo cổ, không thể đạt tới trình độ siêu đẳng như vậy được!".

Đồng thời học giả R. Noorbergen cũng phát triển thêm nhận định của mình. Ông đưa ra ví dụ về các bức tượng và tranh vẽ tìm thấy trên các vùng núi cao thuộc dãy Andes ở Nam Mỹ, những hiện vật có niên đại rất sớm so với nền văn minh của người Inca.

Nhiều bức tượng mô tả trạng huống đau đớn của các bệnh nhân mắc những chứng bệnh nan y khác nhau, đóng vai trò như là tượng "ma xó" trong nghi lễ chôn cất những người chết vì chứng bệnh ấy. Điều này không có nghĩa là nền văn minh bộ lạc thuở ấy đã biết rành rõi về mọi chứng bệnh khiến đồng bào mình thiệt mạng.

Tranh khắc trong ngôi đền Kom Ombo mô tả dụng cụ phẫu thuật của người Ai Cập cổ.
Tranh khắc trong ngôi đền Kom Ombo mô tả dụng cụ phẫu thuật của người Ai Cập cổ.

Nhưng R. Noorbergen lại vô tình quên một điều, rằng giữa những hiện vật mà ông đã nêu làm ví dụ ở Nam Mỹ kia, hiện diện cả những đề tài về phẫu thuật tim và não, cũng như công cuộc mổ xẻ cứu trẻ sơ sinh trong các ca đỡ đẻ… Còn đây là lời miêu tả do phẫu thuật gia nổi tiếng người Mỹ, Tiến sĩ y học Stephen Marks đưa ra nhân sự kiện này: "Ảnh chụp từ các bức tranh khắc thể hiện một ca phẫu thuật tim, với các dụng cụ chuyên môn rất dễ mục kích… Các tĩnh mạch quanh tim được vẽ vô cùng chính xác, cũng như tư thế làm việc đầy trách nhiệm của giới thầy thuốc tiền sử không thua kém gì các phẫu thuật gia hiện đại cả".

Riêng với các hình thể thuộc chủ đề giải phẫu học, được tái hiện qua các nét khắc lại làm nảy sinh sự nghi hoặc không đáng có. Bởi chúng ta từng biết rằng, các nền văn minh xuất hiện trong giai đoạn muộn màng hơn cũng ở khu vực Nam Mỹ này, thường thực hiện những màn tế thần đẫm máu đậm chất tín ngưỡng mê muội. Vậy điều đó có từng xảy ra với các sắc dân tồn tại trước nền văn minh Inca không?

Và phải chăng các tranh khắc về giới "phẫu thuật gia thiện nghệ", thật ra chính là các nhà chiêm tinh phù thủy cùng các dụng cụ sắc nhọn chuyên dụng  - xa lạ với mục đích y đức cứu người? Còn pho tượng nhỏ mô tả một ca mổ tưởng như nhằm cứu sống cả sản phụ lẫn trẻ sơ sinh, thực ra là cuộc phẫu thuật tế lễ thần linh với 2 mạng sống "tươi nguyên"? Thật khó mà đưa ra được câu trả lời thỏa đáng!

Mặt khác, theo nhận định của nhiều chuyên gia am hiểu, thì các cuộc khai quật khảo cổ cũng thiếu những bằng chứng mang tính thuyết phục về sự tồn tại của một giống người "siêu đẳng", có thể "khởi sự" lối sống tiền sử hoang sơ của mình song song với trình độ phẫu thuật tiên tiến. Khoa học đã đi sâu tìm kiếm qua các di chỉ nhằm nghiên cứu sự tiến hóa của nhân loại, trong nhiều trường hợp các di vật khảo cổ lại mang đậm nét phản biện về những điều đã biết - mang tính bất di bất dịch.

Tỉ như ai cũng biết rằng loài khủng long đã biến mất cách đây khoảng 70 triệu năm, còn loài người mới xuất hiện trên mặt đất hơn một triệu năm nay. Nhưng một cuộc khai quật dưới đáy một con sông đã khô cạn ở tiểu bang Texas (Mỹ), người ta lại phát hiện cả 2 di chỉ thuộc cùng một kỷ nguyên địa chất đã hóa thạch: một của khủng long tiền sử, còn bên cạnh đó là dấu chân con người với độ dài bàn chân tới cả… 24cm!

Một khía cạnh gây chấn động nữa thuộc thời tiền sử: song song giữa hằng hà sa số các hiện vật khảo cổ về các công cụ bằng đá, là những hình thù vuông thành sắc cạnh thể hiện cho nhiều loại vũ khí "siêu hạng": đục nhọn, dao găm chạm khắc tinh vi v.v… Chúng hiện diện khắp nơi, từ Anh quốc qua Australia, từ Nam Mỹ đến Ấn Độ…

Nhà nghiên cứu lỗi lạc người Anh Rainald Gatti, vị chuyên gia sừng sỏ về lịch sử cổ đại, đã viết về bộ sưu tập vũ khí tiền sử độc đáo của mình vào năm 1896: "Khi bạn muốn xem xét tỉ mỉ các hiện vật siêu nhỏ bằng đá, thậm chí với độ dài nhỏ hơn 6mm, nhất quyết bạn phải dùng đến kính lúp có độ khuếch đại lớn. Người tiền sử quả thực có đôi bàn tay cùng đôi mắt thật điêu luyện biết bao, để hoàn thiện được những công cụ hết sức tinh xảo như vậy!… Khi người ta mục kích các thứ công cụ tinh vi ấy được tồn trữ thành đống theo thứ tự, hiển nhiên chúng có một ý nghĩa vô cùng quan trọng trong đời sống tiền sử, do vậy luôn được hoàn thiện từ giới nghệ nhân cổ đại hàng đầu. Nếu không là vũ khí trang bị cho cuộc sinh tồn, thì cũng là phương tiện giúp duy trì sự sống… Ở đây tôi đặc biệt muốn đề cập tới một điều: đó chính là các dụng cụ phẫu thuật cực kỳ chính xác!".

T.Q.Long (tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.