Người phiên dịch tiếng Trung bên Bác Hồ

Với 60 năm cuộc đời (1907-1967), cha tôi - Thiếu tướng Trần Tử Bình, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Trung Quốc (từ 1959-1967), có 40 năm hiến dâng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, trong đó 17 năm sống, làm việc trên đất bạn Trung Hoa. Vì thế, chúng tôi được nghe từ cha và bạn bè Trung Quốc của cha kể nhiều kỷ niệm về tình cảm sâu nặng của các nhà lãnh đạo Trung Quốc dành cho Bác Hồ, nhất là Thủ tướng Chu Ân Lai…

Ông Lương Phong quê ở Quảng Đông nhưng cha mẹ sang Việt Nam sinh sống từ lâu. Sinh năm 1932 tại Hà Nội, lớn lên, Lương Phong vào học Trường Trung học Trung Hoa (dành cho con em người Hoa) và bắt đầu tham gia phong trào học sinh ủng hộ Việt Minh.

Ngày 19/12/1946, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta bùng nổ, Lương Phong tham gia phong trào thanh niên người Hoa ủng hộ kháng chiến, sau đó được tổ chức Đảng trong Ban Hoa vận giới thiệu lên chiến khu Việt Bắc. Tại đây, ông làm cơ yếu trong tổ điện đài của Trung ương do đồng chí Lý Ban phụ trách, đảm bảo liên lạc giữa Trung ương Đảng ta với Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Người phiên dịch tiếng Trung bên Bác Hồ -0
Chủ tịch Mao Trạch Đông đón tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Trung Quốc.
Người phiên dịch tiếng Trung bên Bác Hồ -1
Chủ tịch Mao Trạch Đông và Thủ tướng Chu Ân Lai ra sân bay Bắc Kinh đón Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Trung Quốc năm 1957. Ảnh tư liệu.

Năm 1949, khi vừa tròn 17 tuổi, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Khi thành lập Đoàn cố vấn Trung Quốc bên cạnh Trung ương Đảng và Chính phủ ta, ông được điều động về Đoàn cố vấn, làm công tác phiên dịch cùng các ông Văn Trang, Hoàng Quần, Trương Đức Duy...

Trong chiến dịch Biên giới Thu đông 1950, ông được giao nhiệm vụ phiên dịch cho Bác làm việc với tướng Trần Canh, người được Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc cử sang Việt Nam giúp tư vấn về chiến dịch. Mặc dù nghe, nói tiếng Hoa khá tốt nhưng Bác vẫn chỉ đạo cần có phiên dịch và khẳng định: “Làm thế cho đúng nguyên tắc và để dành thời gian mà suy nghĩ và chuẩn bị công việc tiếp theo”.

Khi thấy Lương Phong dịch còn lỗi, Bác ân cần hỏi thăm đã học tiếng Việt ở đâu, bao lâu. Biết Lương Phong sống ngay ở phố Hàng Buồm, Hà Nội, biết chút tiếng Việt, nay tiếp tục được con gái cụ Tôn Đức Thắng dạy tiếng Việt thì Bác rất vui. Lương Phong nhớ mãi lời Bác dặn: "Muốn làm việc tốt thì chú cần phải học nhiều hơn nữa!".

Người phiên dịch tiếng Trung bên Bác Hồ -0
Bác Hồ và Chủ tịch nước Trung Quốc Lưu Thiếu Kỳ trò chuyện thân mật. Ông Lương Phong (giữa) làm nhiệm vụ phiên dịch nhiều chuyến thăm của Bác tới Trung Quốc.

Trong những năm 1950-1955, Lương Phong nhiều lần được phiên dịch cho Bác khi Người làm việc với Tổng cố vấn La Quý Ba và Đoàn cố vấn Trung Quốc. Tháng 9/1954, Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam được thành lập, cả hai ông Văn Trang, Lương Phong trở thành cán bộ sứ quán.

Năm 1959, khi cha tôi nhận nhiệm vụ sang Trung Quốc làm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Bắc Kinh thì ông Lương Phong là Bí thư thứ 3, thư ký kiêm phiên dịch cho Đại sứ Hà Vỹ. Sau mấy năm làm việc ở sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam, ông Lương Phong trở về cố hương.

Ông nhớ lại: “Trong mỗi chuyến công du của Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Trung Quốc, tôi đều được giao nhiệm vụ phiên dịch. Tới năm 1969, có đến 20 lần tôi được đi với Bác. Năm 1966, khi Bác Hồ tới Hàng Châu gặp Chủ tịch Mao Trạch Đông bàn về “tiến hành chiến tranh với Mỹ ở Việt Nam” thì tôi phiên dịch, còn ông Văn Trang làm nhiệm vụ thư ký".

Người phiên dịch tiếng Trung bên Bác Hồ -0
Chủ tịch Mao Trạch Đông và một số nhà lãnh đạo Trung Quốc đón tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Người phiên dịch tiếng Trung bên Bác Hồ -1
Bút tích Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi ông Lương Phong, người phiên dịch của Bác trong nhiều năm.

Các vị lãnh đạo Đảng và Chính phủ Trung Quốc rất thân tình với Bác, đặc biệt là vợ chồng Thủ tướng Chu Ân Lai vì đã quen biết nhau từ đầu thế kỷ XX khi cùng hoạt động ở Pháp. Thủ tướng Chu Ân Lai rất quan tâm đến sức khỏe của Bác. Một lần vừa nghe Bác nói bị mất ngủ, Thủ tướng Chu Ân Lai liền cử võ sư giỏi về Thái cực quyền sang Hà Nội giúp Bác luyện võ rèn luyện sức khỏe và phục hồi giấc ngủ.

Tháng 8/1969, thấy Bác yếu nhiều, Thủ tướng Chu Ân Lai cử tập thể bác sĩ giỏi sang Việt Nam chữa trị cho Người. Ngày 2/9/1969, ông Lương Phong nhận nhiệm vụ mang thuốc quý, bay gấp sang Hà Nội. Khi máy bay đang trên vùng trời Nam Ninh thì được tin Bác mất, ông phải quay về ngay Bắc Kinh để hôm sau cùng Thủ tướng Chu Ân Lai bay sang Hà Nội. Thủ tướng Chu Ân Lai là nguyên thủ quốc gia đầu tiên có mặt viếng Bác.

Vì quan hệ thân thiết trong công việc của cha mẹ mà anh em chúng tôi quý trọng bạn bè, đồng chí của ông bà. Dù cha mẹ đã mất nhưng chúng tôi vẫn cố gắng giữ liên lạc và hàng chục năm sau, dẫu xa xôi cách trở nhưng khi có điều kiện thì cố gắng tới thăm hỏi các cô chú.

Tháng 12/2007, bốn anh em tôi sang Bắc Kinh du lịch và được vợ chồng chú Lương Phong mời cơm. Bữa cơm có chú Văn Trang và vợ chồng chị Cao Đức Khả, nguyên Tổng lãnh sự Trung Quốc ở TP Hồ Chí Minh. Giữa cái lạnh giá băng tuyết của ngày cuối năm, chúng tôi cùng nhau ôn lại những năm tháng đã qua, về số phận mỗi con người gắn liền với vận mệnh dân tộc, về những người đã dày công xây dựng tình hữu nghị Việt - Trung...

Hè năm 2016, gia đình tôi bay sang Bắc Kinh, hẹn đến thăm tư gia nhưng được chú trả lời: “Thôi, ta gặp nhau ở Di Hòa Viên (một công viên nổi tiếng ở Bắc Kinh, được Từ Hy Thái hậu đích thân quy hoạch xây dựng), chú sẽ dẫn đến một địa chỉ quý”. Đúng hẹn, chú cháu gặp nhau ở cửa Tây. Chú kể, vì nhà gần, đi metro chỉ vài ga nên thường đến đây tập thể dục mỗi sáng. Dọc theo trường lang dài 738 m có mái che với 273 gian, được trang trí những bức tranh cổ, nối dài suốt từ cửa Tây đến tận con thuyền bằng đá làm từ đời vua Càn Long (1755) mà Từ Hy Thái hậu thường ngự mỗi lần duyệt hải binh. Dừng chân trước Lạc Thọ Đường, chú kể tại đây Thủ tướng Chu Ân Lai đã mở đại yến tiệc chiêu đãi cha tôi, Đại sứ Trần Tử Bình, người mà chú có vinh dự phiên dịch.

Người phiên dịch tiếng Trung bên Bác Hồ -0
Vợ chồng ông Lương Phong (hàng đầu, bên trái) tiếp các con trai của Thiếu tướng Trần Tử Bình (tháng 12/2007).

Vỹ thanh

Nhân dịp kỷ niệm 40 năm Ký kết Hiệp định Paris về Việt Nam (27/1/1973 - 27/1/2013), vợ chồng chú Lương Phong (vợ chú là phiên dịch tiếng Pháp của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cũng từng phiên dịch cho Bác Hồ) cùng nhiều người bạn Trung Quốc là khách quý của Hội hữu nghị Việt - Trung TP Hồ Chí Minh. Anh em tôi vinh dự được cùng Đại tá Hoàng Minh Phương và Thiếu tướng Nguyễn Minh Long (cả hai là học trò tiếng Hoa của thầy Văn Trang năm 1950, giờ cũng đã là người thiên cổ) có mặt tiếp vợ chồng chú. Tại đây, chú Lương Phong đã trân trọng tặng Hội những kỷ vật vô giá. Đó là bức ảnh “Bác Hồ quàng chiếc khăn len do bà Tống Khánh Linh, phu nhân cụ Tôn Trung Sơn tặng, khi đi nghỉ ở biển Bắc” cùng những bức thư tay trao đổi về chữ nghĩa, nói rộng hơn là tri thức, của Bác với ông Lương Phong.

Ông Lương Phong sinh năm 1932, năm nay đã 91 tuổi. Vậy mà ông vẫn dùng WeChat (mạng xã hội phổ biến ở Trung Quốc) giữ liên hệ với đồng chí, bạn bè trong và ngoài nước. Xin chân thành cảm ơn ông bà - những người đã góp công sức vun đắp tình hữu nghị Việt - Trung. Kính chúc ông bà hạnh phúc, mạnh khỏe, cùng “bách niên giai lão”!

Trần Kiến Quốc

Các tin khác

Mạnh tay với xe điện độ, chế

Mạnh tay với xe điện độ, chế

Thời gian qua, lực lượng chức năng ghi nhận tình trạng độ chế xe đạp điện có xu hướng gia tăng, nhất là trong giới trẻ. Nhiều phương tiện bị thay đổi kết cấu ban đầu, tăng tốc độ, loại bỏ các yếu tố an toàn. Điều đáng nói, không ít doanh nghiệp trở thành lò độ chế tiếp tay cho tình trạng này, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

“Mỹ phẩm tả pí lù” gắn mác tiên dược

“Mỹ phẩm tả pí lù” gắn mác tiên dược

Bằng ngôn từ quảng cáo mỹ miều cùng dàn người mẫu AI, các loại kem trộn đến từ Châu âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… với công dụng “trắng cấp tốc, siêu trắng”. Sự thật sau loại “tiên dược” làm đẹp ấy, là một mớ “tả pí lù” không nguồn gốc xuất xứ, giả nhãn mác và các thương hiệu nổi tiếng.

Bát nháo hội nhóm chứng khoán “chui”

Bát nháo hội nhóm chứng khoán “chui”

Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Telegram, Zalo… xuất hiện dày đặc những hội nhóm tự xưng là “chuyên gia đầu tư”, “room VIP”, “tín hiệu nội bộ” với lời mời gọi hấp dẫn: lợi nhuận 10-30% mỗi tháng, “đánh đâu thắng đó”, có “đội lái” hỗ trợ kéo giá cổ phiếu. Tuy nhiên, đằng sau lớp vỏ hào nhoáng ấy là một kịch bản quen thuộc: lôi kéo nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia để rồi trở thành nạn nhân của chiêu trò “lùa gà” của các “chuyên gia tự phong”.

Chuyện chưa kể về "giữ lá chắn xanh" với ma túy ở vùng cao

Chuyện chưa kể về "giữ lá chắn xanh" với ma túy ở vùng cao

Từ sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền cơ sở đến ý thức tự giác ngày càng nâng cao của người dân, “lá chắn” phòng, chống ma túy ở Kim Đồng (Cao Bằng) đang được gia cố vững chắc từng ngày. Không chỉ đẩy lùi hiểm họa tệ nạn, địa phương còn từng bước xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, hướng tới sự bình yên bền vững, minh chứng rõ nét khi Kim Đồng trở thành một trong 14 xã không ma túy của Cao Bằng năm 2025.

Hành trình “giữ người ở lại với cuộc đời”

Hành trình “giữ người ở lại với cuộc đời”

Sau hơn một năm tiếp nhận và vận hành, Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Cao Bằng không chỉ là nơi điều trị mà đang trở thành nơi khơi dậy ý chí, thay đổi nhận thức và mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho hàng trăm học viên. Trong kỷ luật và tình người, những phận đời từng lầm lỡ đang từng ngày bước ra khỏi bóng tối.

Góp sức người “xây” tri thức vùng biên

Góp sức người “xây” tri thức vùng biên

Khát vọng cho vùng biên có những ngôi trường liên cấp, cho giáo dục vùng cao tiến kịp với đồng bằng, cho những học trò đồng bào tiếp cận với tri thức. Những điều đó khiến màu áo xanh bạc thêm trong nắng gió biên thùy.

Đừng tự biến mình thành tội phạm sau những chầu say xỉn

Đừng tự biến mình thành tội phạm sau những chầu say xỉn

Cuộc sống hàng ngày có hàng trăm lý do để người ta rủ nhau đi uống rượu, bia.... Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều người thường xuyên sử dụng quá mức, người nghiện thì sử dụng thay nước dẫn đến tình trạng tổn thương thần kinh, không kiểm soát được bản thân nên thường chấp những chuyện nhỏ nhặt rồi gây gổ, đánh nhau, thậm chí có những trường hợp còn tấn công, gây án mạng thương tâm cho bạn nhậu.

Những đứa trẻ “lạc đường”

Những đứa trẻ “lạc đường”

Dù lực lượng chức năng đã xử lý quyết liệt và sau một thời gian tạm lắng thì gần đây, tại một số tỉnh, thành ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên, khi màn đêm buông xuống, một số nhóm thanh thiếu niên (trong đó có nhiều đối tượng dưới 16 tuổi) tụ tập rồi chạy xe tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, đua xe trái phép...

Chọi bò - nét văn hóa đặc sắc của người Mông

Chọi bò - nét văn hóa đặc sắc của người Mông

Chọi bò hay “Bò chận” là lễ hội văn hóa của người Mông đã có từ rất lâu.  Người Mông thường tổ chức lễ hội được xem là biểu trưng sức mạnh của dân tộc vào dịp tết đến xuân về, cũng có thể là các dịp lễ lớn trong năm như ngày quốc khánh 2/9 hay dịp giải phóng đất nước 30/4…

Gặp lại những người bảo vệ kho vàng Ngày Giải phóng

Gặp lại những người bảo vệ kho vàng Ngày Giải phóng

34 người lính trong Đoàn C282Q là những thanh niên ưu tú, được tuyển chọn từ nhiều vùng quê, được huấn luyện bài bản, nghiêm ngặt để thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt không ai biết trước. Ngày Giải phóng, nhiệm vụ bí mật chính là tiếp quản hầm vàng, kho tiền, cảng hàng hóa. Công việc không có bom rơi, đạn nổ nhưng không kém phần cam go, khốc liệt. Đó là cuộc chiến đấu vượt lên chính mình, chiến thắng sự cám dỗ vật chất, giữ vững phẩm giá của người lính Cụ Hồ.

Nghe đài, làm báo trong “địa ngục” Côn Đảo

Nghe đài, làm báo trong “địa ngục” Côn Đảo

51 năm trôi qua, thế hệ những người tù Côn Đảo ngày ấy không còn nhiều nữa. Nhưng, năm nào cũng vậy, những người còn sống gặp nhau, kể lại góc khuất rất con người về tình bạn trong tù, vết sẹo còn chưa lành, bao lần tuyệt thực đến kiệt quệ. Điều đặc biệt, giữa bóng tối tù đày, trong xiềng xích, đói khát và khổ đau, người tù vẫn viết báo, nghe radio, truyền tin...

“Cơn sốt” trải nghiệm và những rủi ro tiềm ẩn

“Cơn sốt” trải nghiệm và những rủi ro tiềm ẩn

Trào lưu “đi để trải nghiệm” nở rộ, kéo theo nhiều tour trekking (đi bộ dã ngoại, leo núi dài ngày) tự phát trên mạng xã hội. Nhưng phía sau những chuyến đi được quảng cáo hấp dẫn ấy là không ít rủi ro, tai nạn và những bất cập trong cách tổ chức, quản lý.

Afganistan trên hành trình loại bỏ cây thuốc phiện

Afganistan trên hành trình loại bỏ cây thuốc phiện

Khi Taliban trở lại nắm quyền tại Kabul tháng 8/2021, ít ai hình dung rằng chính quyền từng bị phương Tây coi là “nhà nước ma túy” lại khởi đầu một trong những cuộc triệt phá cây thuốc phiện lớn nhất trong lịch sử. Nhưng đằng sau cuộc cách mạng đó là một cuộc khủng hoảng nhân đạo kèm theo những câu hỏi chưa có lời đáp về tính bền vững của công cuộc này.

Cặp vợ chồng trẻ “khởi nghiệp” sai hướng

Cặp vợ chồng trẻ “khởi nghiệp” sai hướng

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP Huế vừa ra quyết định khởi tố vụ án cho vay lãi nặng trên không gian mạng đối với Nguyễn Ngọc Tuấn (sinh năm 1991, trú tỉnh Ninh Bình) và vợ là Huỳnh Thị Thanh Trúc (sinh năm 2002, trú tại tỉnh Kiên Giang). Sau khi kết hôn, cặp vợ chồng này đến Huế lập nghiệp.

Vì sao “Bà trùm” đổ được hàng chục ngàn tấn chất thải ra môi trường?

Vì sao “Bà trùm” đổ được hàng chục ngàn tấn chất thải ra môi trường?

Dưới lớp vỏ bọc là những doanh nghiệp môi trường có đầy đủ giấy phép, “nữ quái” Lê Thị Thùy Trang đã thiết lập một mạng lưới khép kín để thu gom hàng chục nghìn tấn chất thải công nghiệp rồi âm thầm đổ thẳng ra môi trường. Những đồng tiền vàng chói lọi thu về từ việc “bán đứng” môi trường sống đã bị lực lượng Cảnh sát Môi trường và Cảnh sát Kinh tế phanh phui trong một chuyên án nghẹt thở.

Lững lờ Pô Kô

Lững lờ Pô Kô

Chảy ngược về phía tây và có những đoạn trở thành biên giới tự nhiên giữa hai quốc gia, con sông huyền thoại ở bắc Tây Nguyên vẫn lững lờ trôi mang phù sa tưới tắm đôi bờ, nảy nở sinh sôi những mạch ngầm hy vọng cho tương lai.

Sổ đỏ giả biến thành món hàng chợ đen

Sổ đỏ giả biến thành món hàng chợ đen

Sổ đỏ, chứng thư pháp lý quan trọng bậc nhất, đang bị làm giả và rao bán tràn lan trên mạng xã hội, biến thành công cụ cho các đường dây lừa đảo tinh vi, đe dọa trực tiếp đến tài sản và gây nên sự hoang mang cho người dân.

Chàng Trung úy đa tài, đam mê sống xanh

Chàng Trung úy đa tài, đam mê sống xanh

Không chỉ hoàn thành tốt công việc chuyên môn, trung úy Phạm Minh Hiếu còn say mê nghiên cứu khoa học và lan tỏa sống xanh bằng phương pháp ủ rác hữu cơ Bokashi.

“Cò mồi” lộng hành nhà ở xã hội

“Cò mồi” lộng hành nhà ở xã hội

Khi những trò lừa truyền thống hết tác dụng, hiện nay lực lượng “cò mồi” nhà ở xã hội lại tung ra hàng loạt chiêu bài mới như, “chủ đầu tư”, “người bên trong” hay “suất đặc biệt” để lôi kéo, dẫn dắt nộp hồ sơ, nhận cọc, chuyển tiền giữ chỗ…

Chặn “cái chết trắng” nơi biên cương Cao Bằng

Chặn “cái chết trắng” nơi biên cương Cao Bằng

Từ chuyên án lớn thu giữ gần chục bánh heroin đến những vụ việc nhỏ lẻ được phát hiện kịp thời, lực lượng Công an và Biên phòng đang siết chặt từng “mắt xích”, quyết chặn đứng ma túy từ cửa ngõ, giữ bình yên cho nội địa.