Người được phong hàm tướng trong đêm giải phóng Sài Gòn

Ông tên thật là Trần Văn Bá sinh tại Hóc Môn, lên 13 tuổi các cô chú tin tưởng giao nhiệm vụ rải truyền đơn kêu gọi ủng hộ Đảng Cộng sản Đông Dương. Ngày 23/9/1945, Pháp quay trở lại, Bá gia nhập Đội trinh sát của Khu 7. Năm 1948, kết nạp vào Đảng Cộng sản, do yêu cầu bí mật của tổ chức, đổi tên thành Trần Văn Danh (bí danh Ba Trần).

Ông tham gia Thanh niên Cứu quốc, gia nhập trinh sát Khu 7, Phó Tư lệnh miền phụ trách tình báo, biệt động, trinh sát, đặc công. Ông từng làm Phó Đoàn Chính phủ Cách mạng Lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam trong trại Davis - Sân bay Tân Sơn Nhất. Là người chỉ huy những trận đánh vang dội giải phóng Phước Long, Bà Đen, Bà Rá, đặc biệt chỉ huy các lực lượng tinh nhuệ tình báo, biệt động, đặc công, trinh sát bảo vệ 16 cây cầu trọng yếu của Sài Gòn, cùng các công trình quân sự, dân sự quan trọng khác trong ngày giải phóng Sài Gòn. Ngay trong đêm 30/4/1975, thay mặt Bộ Chính trị, Trung ương Cục miền Nam, đồng chí Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục miền Nam đã phong hàm Thiếu tướng đặc biệt cho ông. Ông là Thiếu tướng tình báo Trần Văn Danh (thường gọi là Ba Trần).

Ông tên thật là Trần Văn Bá sinh tại Hóc Môn, lên 13 tuổi các cô chú tin tưởng giao nhiệm vụ rải truyền đơn kêu gọi ủng hộ Đảng Cộng sản Đông Dương. Ngày 23/9/1945, Pháp quay trở lại, Bá gia nhập Đội trinh sát của Khu 7. Năm 1948, kết nạp vào Đảng Cộng sản, do yêu cầu bí mật của tổ chức, đổi tên thành Trần Văn Danh (bí danh Ba Trần). Từ năm 1949-1954, Ba Trần là Phó Tham mưu, kiêm Trưởng ban Quân báo liên tỉnh Thủ -Biên, Phó Chính ủy, kiêm Bí thư Trung đoàn 556 - Đông Nam Bộ. Hiệp định Genève ký kết, Phó Chính ủy Ba Trần tập kết ra Bắc học Trường An ninh về nghiệp vụ tình báo để chuẩn bị về Nam chiến đấu.

Cuối năm 1960, Ba Trần nhận lệnh vượt Trường Sơn về Nam, thành lập Ban Quân sự Miền do đồng chí Trần Văn Quang làm Trưởng ban, Ba Trần làm Trưởng ban Tình báo chiến lược. Ông xây dựng lại ngành tình báo cách mạng, tuyển chọn cán bộ từ ban địch tình tan rã sau Hiệp định Genève. Lợi dụng mâu thuẫn nội bộ chính quyền và quân đội Sài Gòn, ông chỉ đạo giải cứu các cán bộ tình báo đang bị giam cầm, rồi bố trí hoạt động trở lại, tổ chức “cài cắm” sâu vào các cơ quan đầu não của Mỹ - ngụy như: Dinh Độc lập, Tòa Đại sứ Mỹ, Bộ Tổng tham mưu, Phủ Đặc ủy Trung ương tình báo, Bộ Tư lệnh Hải quân, Bộ Tư lệnh Đệ nhất Hạm đội Hoa Kỳ...

Tướng Ba Trần lúc trẻ.

Tướng Ba Trần lúc trẻ.

Theo thỏa thuận Hiệp định Paris, ngày 1/3/1973, trực thăng của Mỹ đáp xuống sân bay Lộc Ninh rước đoàn Chính phủ Cách mạng Lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam về dự đàm phán bốn bên tại trại Davis - sân bay Tân Sơn Nhất. Trưởng đoàn là Tướng Trần Văn Trà (Tư Chi), các Phó Trưởng đoàn: Đại tá Võ Đông Giang, Đại tá Đặng Văn Thu (Đoàn Huyện), Đại tá Trần Quốc Minh (Ba Trần) cùng các ủy viên Nguyễn Văn Sĩ, Nguyễn Văn Hoàn, Dương Đình Thảo, Nguyễn Văn Tòng, Nguyễn Văn Tư, Nguyễn Hữu Trí... Tình báo Mỹ hơi ngờ ngợ về Đại tá Trần Quốc Minh, Phó Trưởng đoàn với dáng người cao to, gây ấn tượng bất ngờ, sửng sốt cho đám quân cảnh Sài Gòn. Do bị tâm lý chiến tuyên truyền, xuyên tạc là Việt cộng ở rừng bị Mỹ ném bom Napan, bắn rốc két chết hết, còn lại vài tên ốm yếu, xanh xao... đến nỗi, 7 người leo lên lá đu đủ không gãy. Tại trại Davis, Ba Trần và “đại ca Tư Bốn” bị quân cảnh thị uy, làm khó dễ ông bình tĩnh nói: “Đồng chí ra hỏi coi bọn này muốn gì?”. Tướng người “bặm trợn” xuất thân là dân giang hồ Sài Gòn, “đại ca Tư Bốn” khệnh khạng bước lại tên thiếu tá chỉ huy quân cảnh hoảng hốt kêu lên như bị điện giật: “Ủa, anh Tư! Sao ở đây? Bộ anh là Việt... cộng hả?”. Tư Bốn nghiêm giọng: “Tao là... Trung tá tình báo Việt cộng đây!”. Tên thiếu tá và đám lính bỏ đi. Linh cảm của một cán bộ tình báo lão luyện mách cho Ba Trần biết là CIA đang ráo riết tra cứu lý lịch ông và gia đình, sớm muộn gì chúng cũng phát hiện, nên mật báo cho vợ con ở Hóc Môn cấp tốc vào căn cứ. Hôm sau mật vụ, cảnh sát chìm đã ập đến tận nhà...

Theo Frank Snepp - chuyên gia cao cấp phân tích tin tức tình báo của CIA ở Việt Nam đã đánh giá Ba Trần là một trong bốn nhà tình báo “gộc” của Việt Nam. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, Ba Trần có nhiệm vụ chỉ huy lực lượng tình báo, đặc công, trinh sát và biệt động bí mật chiếm giữ trước và bảo vệ an toàn 16 cây cầu dẫn vào Sài Gòn để mở đường cho 5 cánh quân tiến vào. Bên cạnh đó, lực lượng đặc công và biệt động còn phải đảm nhận việc “lót ổ” đánh chiếm trước hoặc ngăn chặn không để cho địch phá hoại trước khi chúng hoàn toàn thất thủ tại các mục tiêu quan trọng như: kho xăng dầu, nhà máy điện, nước, đài phát thanh - truyền hình, kho quân lương, khu vực lưu trữ hồ sơ mật của phủ Đặc ủy trung ương tình báo ngụy, Bộ Tổng Tham mưu, Bộ Tư lệnh Hải quân...

Ngay vào lúc gần 12h đêm 30/4/1975, trong niềm vui dâng trào, hân hoan mừng Sài Gòn giải phóng, có mặt của đồng chí Trần Văn Trà, Tư lệnh Miền và các đồng chí lãnh đạo, đồng chí Phạm Hùng, Bí thư Trung ương Cục đã trịnh trọng tuyên bố: “Bây giờ thắng lợi rồi, anh Trần Văn Danh đã hoàn thành nhiệm vụ. Thay mặt Bộ Chính trị, tôi công bố thăng đồng chí Trần Văn Danh hàm Thiếu tướng, nhận nhiệm vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Quân quản thành phố về an ninh và quốc phòng, kiêm Tư lệnh Bộ Tư lệnh thành phố Sài Gòn - Gia Định”. Ông là vị tướng tình báo duy nhất, được phong hàm tướng đầu tiên vào thời khắc giải phóng Sài Gòn.

Năm 1978, Thiếu tướng Ba Trần làm Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, ông phát hiện sơ đồ thiết kế công trình thủy điện Trị An nên mạnh dạn đề xuất, bàn bạc với lãnh đạo thành phố và người bạn thân chiến đấu của ông là Bí thư Thành ủy Võ Văn Kiệt. Sau đó, ông được Trung ương, điều động làm Thứ trưởng Bộ Năng lượng, kiêm Trưởng Ban Chỉ đạo xây dựng công trình thủy điện Trị An, Tổng Chỉ huy công trình. Ngày 13/9/1989 tổ máy số 4 phát điện. Có hai lần, bọn phản động âm mưu phá hoại công trình, nhưng Tướng tình báo Ba Trần đã chỉ đạo các lực lượng Công an, tình báo của ta phá tan âm mưu đen tối của kẻ địch. Năm 1990, Thiếu tướng Ba Trần được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Thiếu tướng tình báo Ba Trần đã đi vào cõi vĩnh hằng trước ngày cả nước và TP Hồ Chí Minh chuẩn bị kỷ niệm 30 năm giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Nhưng ông đã để lại cho nhân dân và đất nước những chiến công vang lừng và một công trình thủy điện đầu tiên của miền Nam

Hoàng Châu

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.