Nga, Mỹ và NATO: Tránh leo thang đối đầu

Nhằm trở lại trung tâm của nền chính trị toàn cầu, nước Nga dưới thời Tổng thống Vladimir Putin đã thực thi chương trình hiện đại hóa quân đội quy mô lớn. Không chỉ ở những khu vực mà Moscow gọi là “khu vực lợi ích đặc quyền”, mà còn mở rộng ra mặt trận ở xa hơn, nổi bật là Trung Đông - nơi quân đội Mỹ từ lâu đã tự cho có quyền tự do hành động.

Sự trỗi dậy của Nga đang là một thách thức lớn đối với Mỹ nói riêng và NATO nói chung khi mục tiêu củng cố vị thế chiến lược của Nga ngày càng trở nên rõ ràng.

Theo giới phân tích, dưới thời Tổng thống Vladimir Putin, Nga đã bắt đầu thách thức phương Tây một cách có hệ thống, với mục đích nhằm làm suy yếu liên kết giữa châu Âu và Mỹ và giữa các thành viên trong Liên minh châu Âu (EU); sự đoàn kết trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Mặc dù cho đến nay Nga vẫn chưa đe dọa sự toàn vẹn lãnh thổ của bất kì một nước thành viên nào trong NATO, song các kênh đối thoại mở vẫn rất cần thiết để tránh hiểu nhầm và toan tính sai lệch vốn có thể leo thang thành một cuộc chiến mà chẳng bên nào mong muốn.

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, các mục tiêu chiến lược của Mỹ, châu Âu và Nga dường như đồng nhất ở mục tiêu thúc đẩy sự chuyển đổi về kinh tế và chính trị ở các nước Đông Âu và Nga, tạo ra một châu Âu hội nhập mang tính toàn diện, tự do và hòa bình. Đối đầu quân sự kéo dài hơn 40 năm đã biến mất với sự sụp đổ của Khối Vácsava.

Việc Liên Xô rút quân khỏi Đông Âu và các cuộc đàm phán về các thỏa thuận kiểm soát vũ khí được khởi động. Được cởi trói khỏi những logic chiến lược của Chiến tranh Lạnh, các chính phủ hướng nỗ lực vào việc chuyển đổi các nền kinh tế ở Đông Âu sang vận hành theo nguyên lý thị trường, cũng như nhiệm vụ đoàn kết châu lục.

Tuy nhiên, kể từ khi cựu lãnh đạo Cơ quan an ninh liên bang lên nắm quyền vào cuối năm 1999, hứa hẹn sẽ chấm dứt bất ổn và lập lại ổn định. Với việc tăng cường kiểm soát đối với bộ máy hành chính, ông Putin đã hoàn tất lời hứa của mình. Khi ngân sách chính phủ được lấp đầy nhờ giá dầu mỏ và khí đốt tăng, ông Putin cũng đã thành công khi nâng cao được mức sống cho người dân Nga.

Trọng tâm ở thời kì này là phục hồi sức mạnh trong nước thay vì mở rộng can dự bên ngoài, dù ông Putin từng thể hiện mong muốn tăng cường hợp tác với Mỹ, nhất là trong đối phó với các mối đe dọa chung, như chủ nghĩa khủng bố.

Thế nhưng, khi càng tự tin, Điện Kremlin ngày một lo ngại về cái mà họ cho là sự xâm lấn của phương Tây ở khu vực ảnh hưởng của Nga, với việc một loạt nước ở Trung Âu, Đông Âu, nhất là ba nước vùng Baltic, gia nhập NATO và EU. Moscow bực tức khi chứng kiến quyền lực và thói ngạo mạn ngày một lớn của Washington, đặc biệt là sau cuộc chiến tại Iraq năm 2003, và dần từ bỏ mọi ý tưởng về tìm kiếm nền tảng chung với phương Tây.

Tín hiệu đầu tiên của xu thế này được Tổng thống Putin thể hiện trong bài phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich (Đức) vào năm 2007. Ông chỉ trích việc NATO mở rộng về phía Đông và cáo buộc Mỹ hành xử mà chẳng để ý gì đến sự toàn vẹn lãnh thổ của nước khác chỉ để theo đuổi thế giới đơn cực. Trong mắt ông Putin, Washington chẳng có mục tiêu nào khác ngoài thống trị thế giới.

Gần một thập kỉ sau khi ông Putin chỉ trích NATO và Mỹ tại Hội nghị An ninh Munich 2007, Thủ tướng Nga Dmitry Medvedev đã trở lại chính bục phát biểu đó vào năm ngoái để ca thán: “Chúng ta đã trượt vào một cuộc Chiến tranh Lạnh mới”.

Quân đội Nga đã khôi phục được vị thế siêu cường quân sự.
Quân đội Nga đã khôi phục được vị thế siêu cường quân sự.

Nhưng đối đầu hiện tại khác xa so với trước kia. Chiến tranh Lạnh trong quá khứ là đụng độ hệ tư tưởng mà trải dài tới mọi khu vực trên thế giới. Đối đầu ngày nay không có cường độ, quy mô, và sự chia rẽ về hệ tư tưởng của xung đột trước.

Hơn thế, đe dọa lớn nhất ngày nay không phải là một cuộc chiến có tính toán, mà là khả năng tính toán sai lầm. Một mối lo ngại chính là việc Nga có thể không tin rằng NATO sẽ thực sự hành động để bảo vệ các đồng minh dễ bị tổn thương nhất - và là lý do tại sao các tuyên bố trấn an và cam kết bởi tất cả các nước NATO, nhất là Mỹ, có vai trò thiết yếu.

Nâng cao các năng lực quân sự và tăng cường sự hiện diện phía trước của lực lượng NATO là các tín hiệu quan trọng chứng tỏ quyết tâm. Thế nhưng chúng cần phải được hậu thuẫn bởi các ngôn từ để không ai nghi ngờ việc NATO sử dụng lực lượng này để bảo vệ đồng minh trong trường hợp bị tấn công.

Một tính toán sai lầm khác có thể đến từ việc Nga và NATO không hiểu được động cơ và ý đồ thực của nhau. Các cuộc tập trận huy động một lực lượng lớn binh lính ở các khu vực gần biên giới, thiếu tính minh bạch trong triển khai quân, và những hoạt động quân sự nguy hiểm mô phỏng các cuộc tấn công hay đe dọa sự an toàn của lực lượng đối phương sẽ làm gia tăng nghi ngờ. Trong thời điểm căng thẳng leo thang, những hành động như trên sẽ tạo ra bầu không khí thiếu chắc chắn, tăng khả năng va chạm và leo thang.

 Dù khác biệt có gia tăng đến mức nào đi chăng nữa, Nga, Mỹ và NATO vẫn có chung lợi ích thiết yếu, đó là tránh một cuộc chiến tranh lớn mà không bên nào mong muốn. Ưu tiên cấp bách nhất là khuyến khích đối thoại trực tiếp, cả ở cấp chính trị và đặc biệt là cấp quân sự. Hội đồng Nga-NATO, vốn được lập ra trong giai đoạn lạc quan và vẫn là một thiết chế đưa Nga và 29 nước thành viên NATO vào một mái nhà chung. Đó sẽ là cấu trúc phù hợp nhất cho nhiệm vụ này, có thể giúp định ra quy tắc và tiến trình giúp giảm thiểu nguy cơ đối đầu.

Gia tăng căng thẳng chính trị đã khiến hội đồng này bị đẩy ra rìa, trở thành điểm tranh luận các bất đồng thay vì tìm kiếm một nền tảng chung. Thế nhưng đây vẫn là cơ chế tạo ra diễn đàn để bàn luận về các cách thức tăng cường tính minh bạch, xây dựng lòng tin, bảo đảm kết nối liên lạc trong các cuộc khủng hoảng, vốn đều là những yếu tố cần thiết để tránh tính toán sái lầm và leo thang đối đầu.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.