Nga “cướp cờ” của Mỹ và phương Tây trong vấn đề Iran

Không lâu sau khi P5+1 và Iran đạt một thỏa thuận sơ bộ về chương trình hạt nhân của Tehran hôm 2/4 tại Lausanne (Thụy Sĩ), Nga đã tung ra một loạt những động thái tăng cường hợp tác với nước Cộng hòa Hồi giáo này. Đầu tiên là quyết định dỡ bỏ lệnh cấm chuyển giao hệ thống tên lửa phòng không S-300 bị đình trệ từ năm 2010. Tiếp ngay sau đó là khởi động chương trình "đổi hàng hóa lấy dầu".

Giới chuyên gia nhận định, bước đi mang tầm chiến lược này của Nga tại Iran sẽ giúp nâng cao vị thế và tầm ảnh hưởng của Moscow tại Trung Đông vốn tụt lại khá xa so với Mỹ trong nhiều năm trở lại đây. Xa hơn, Iran có thể sẽ gia nhập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), tăng thêm tiếng nói, sức mạnh cho Nga trong các vấn đề tại Trung Á và Afghanistan.

Nga đã làm đúng luật

Ngày 13/4 vừa qua, Tổng thống Nga Putin đã ký sắc lệnh dỡ bỏ lệnh cấm chuyển giao hệ thống S-300 cho Iran. Trong khi Iran hoàn toàn ủng hộ động thái này thì Mỹ và Israel lại tỏ ý không bằng lòng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Marie Harf cho biết, Ngoại trưởng John Kerry đã một lần nữa bày tỏ sự quan ngại của Mỹ về vấn đề này trong một cuộc điện đàm ngày 14/4 với người đồng cấp Nga Sergei Lavrov.

Cùng ngày, một nhóm nghị sĩ Mỹ đã gửi một bức thư cho ông Kerry mang nội dung: Việc Iran sở hữu loại vũ khí tối tân này (hệ thống S-300) sẽ tước đi khả năng Mỹ không kích các cơ sở hạt nhân tại Iran.

Trong khi đó, một quan chức trong Quốc hội Mỹ cũng cho rằng, vấn đề hiện nay không phải cấm vận vũ khí nhằm vào Iran mà là ngăn cản khả năng Tehran tiếp cận được các tên lửa phòng không giúp bảo vệ các cơ sở hạt nhân, quân sự.

Truyền thông Mỹ cũng ngay lập tức nhảy vào cuộc bằng việc "bới móc" lại chuyện Washington từng tuyên bố hồi năm 2010 rằng, việc chuyển giao S-300 giữa Nga và Iran là "giới hạn đỏ" mà Moscow không được phép vượt qua.

Tổng thống Nga Vladimir Putin (phải) trong cuộc gặp với đồng cấp người Iran Hassan Rouhani. Ảnh: AP.
Tổng thống Nga Vladimir Putin (phải) trong cuộc gặp với đồng cấp người Iran Hassan Rouhani. Ảnh: AP.

Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Putin, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã "bày tỏ không hài lòng" về quyết định của ông chủ Điện Kremlin.

Ông Netanyahu thậm chí còn cho rằng, hành động này sẽ chỉ làm tăng sự xâm lăng của Iran trong khu vực và làm suy yếu an ninh ở Trung Đông. Ông Netanyahu còn gọi quyết định trên của Nga là "nguy hiểm" với tiến trình đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran.

Giải thích cho quyết định của mình và để đáp lại mối quan ngại của Israel, trong buổi đối thoại trực tuyến thường niên với người dân diễn ra hôm 16/4, Tổng thống Putin cho biết: "Có thể các nước đối tác không hiểu rằng, lệnh trừng phạt của Liên Hiệp Quốc đối với Iran không có điều khoản cấm việc buôn bán vũ khí. Liên quan đến việc bán hệ thống tên lửa phòng không S-300 cho Iran, chúng tôi khẳng định sẽ tuân thủ nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc (HĐBA LHQ)".

Theo hợp đồng năm 2007, Nga đồng ý bán cho Iran 5 hệ thống S-300 PMU-1 với tổng trị giá 800 triệu USD. Phía Iran đã trả trước 166,8 triệu. Nhưng đến giữa năm 2010, Nga buộc phải ngừng hợp đồng này sau khi HĐBA LHQ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Iran liên quan tới chương trình hạt nhân của Tehran. Đáp lại động thái này, Tehran đâm đơn kiện Tập đoàn xuất nhập khẩu vũ khí Rosoboronexport (Nga) ra Tòa trọng tài ở Geneva năm 2011, đòi mức bồi thường 4 tỉ USD.

Tổng thống Putin giải thích: "Chúng tôi đã ký kết thỏa thuận này vào năm 2007, nhưng năm 2010, Tổng thống Nga lúc đó là ông Medvedev đã dừng thỏa thuận này do lo ngại về chương trình hạt nhân của Iran.

Tuy nhiên cho đến nay, chúng ta đã thấy rõ thiện chí của Iran trong vấn đề này", và rằng: "Khi chúng tôi cung cấp vũ khí cho một quốc gia nào đó, chúng tôi luôn xem xét tình hình trong khu vực, đặc biệt là vùng Trung Đông.

Thủ tướng Netanyahu đã từng lo ngại về việc Nga sẽ chuyển hệ thống S-300 cho Iran. Tuy nhiên, S-300 sẽ không thể là mối đe dọa với Israel bởi hệ thống này chỉ mang tính phòng thủ".

Chia sẻ quan điểm này, Ngoại trưởng Lavrov cho rằng, thỏa thuận đạt được ở Lausanne khiến cho lệnh cấm chuyển giao S-300 cho Iran của Moscow không còn giá trị và rằng, bởi đó chỉ là hệ thống phòng thủ nên sẽ không đe dọa đến Israel.

Hệ thống tên lửa phòng không S-300 mà Nga dự định sẽ chuyển giao cho Iran. Ảnh: Itar-Tass.
Hệ thống tên lửa phòng không S-300 mà Nga dự định sẽ chuyển giao cho Iran. Ảnh: Itar-Tass.

Bên cạnh đó, mặc dù lên tiếng phản đối, nhưng phía Mỹ cũng thừa nhận quyết định này của Nga không vi phạm lệnh cấm vận của HĐBA LHQ và không tác động đến sự nhất quán của Moscow về các cuộc đàm phán hạt nhân với Iran.

Chiếm thế thượng phong

Trong tuyên bố ngày 15/4, Phó chủ tịch Ravil Maganov của Tập đoàn sản xuất dầu thô lớn thứ hai tại Nga, Lukoil, cho biết, tập đoàn này sẽ mở cửa trở lại văn phòng tại Tehran để xúc tiến các hoạt động đầu tư tại Iran.

Hiện dự án Anaran là ưu tiên hàng đầu của Lukoil và tập đoàn này cũng đang nghiên cứu các dữ liệu địa chấn đối với nhiều dự án khác. Mỏ Anaran nằm trên khu vực biên giới Iran-Iraq, được Lukoil triển khai từ năm 2003, nhưng đã buộc phải ngưng lại sau khi các lệnh cấm vận quốc tế nhằm vào Tehran được dựng lên.

Trước đó một ngày, song song với quyết định dỡ bỏ lệnh cấm cung cấp hệ thống S-300 cho Iran, Nga đã bắt đầu chương trình "đổi hàng hóa lấy dầu". Theo đó, Nga đang gửi ngũ cốc, trang thiết bị và vật liệu xây dựng tới Iran theo thỏa thuận trao đổi hàng hóa.

Được biết, thỏa thuận trao đổi hàng hóa với giá trị lên tới 20 tỉ USD này được đưa ra bàn bạc từ hơn một năm trước và có thể sẽ bao gồm việc Nga mua 500.000 thùng dầu/ngày từ Iran.

Ông Leonid Ivashov - người đứng đầu Trung tâm Phân tích Địa chính trị có trụ sở ở Moscow cho rằng, động thái này là một phần của cuộc chạy đua tìm kiếm các hợp đồng trong tương lai với Iran.

Ông Ivashov nêu rõ: "Nếu giờ chúng ta lại trì hoãn và để Iran chờ đợi, thì ngày mai, khi các biện pháp trừng phạt được hoàn toàn gỡ bỏ, Washington và các đồng minh của họ sẽ chiếm được thị trường rộng lớn của Iran". Ngoài các dự án của Gazprom và Lukoil, Tập đoàn Rosatom của Nga cũng đang tìm kiếm cơ hội xây dựng các nhà máy điện hạt nhân tại Iran.

Iran hiện đang được nhiều nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt dõi theo, khi triển vọng ký kết thỏa thuận toàn diện về chương trình hạt nhân của Tehran ngày một sáng sủa.

Ông Charles Robertson - Giám đốc Quỹ Renaissance Capital tại London bình luận, chẳng có nước nào "được" như Iran - quốc gia nằm trong top 30 nền kinh tế hàng đầu thế giới khi vẫn đóng cửa với giới đầu tư quốc tế  và đây sẽ là cơ hội không thể bỏ qua. Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư First Frontier, Nicholas Banszky thì nhận định, Iran có tiềm năng cực lớn về thu hút đầu tư.

Khổng Hà (tổng hợp)

Các tin khác

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.

EU và cuộc khủng hoảng Ceuta

EU và cuộc khủng hoảng Ceuta

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã kêu gọi hành động để tăng cường an ninh biên giới châu Âu sau khi hàng chục nghìn người đến và sau đó rời khỏi vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha, giáp biên giới Morocco ở Bắc Phi, gây ra cuộc tranh cãi gay gắt giữa Madrid và các nước châu Âu khác.

Bẫy ma túy Etomidate khoác vỏ bọc “pod chill”

Bẫy ma túy Etomidate khoác vỏ bọc “pod chill”

Với thiết kế nhỏ gọn như chiếc USB, tỏa mùi hương trái cây ngọt ngào và những lời quảng cáo dối trá “hút không lên test”, “chỉ là tinh dầu thư giãn”, ma túy Etomidate ngụy trang dưới dạng “pod chill” đang âm thầm len lỏi vào học đường, quán bar, chung cư... tàn phá sức khỏe, thần trí của không ít thanh, thiếu niên…

Great Nicobar - cuộc chơi quyền lực mới của Ấn Độ

Great Nicobar - cuộc chơi quyền lực mới của Ấn Độ

Nếu xem Ấn Độ Dương là trái tim của thương mại toàn cầu thì eo biển Malacca chính là động mạch quan trọng nhất của nó. Mỗi ngày, hàng nghìn tàu chở dầu, khí hóa lỏng và hàng hóa từ Trung Đông, châu Phi hướng về Đông Á đều phải đi qua hành lang biển hẹp nhưng có ý nghĩa chiến lược đặc biệt này. Bất kỳ quốc gia nào đủ năng lực kiểm soát hoặc tác động đến dòng lưu thông tại Malacca đều nắm trong tay một lợi thế địa chính trị đáng kể.

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.