Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa…

Căng thẳng Iran - Israel đẩy eo biển Hormuz trở lại tâm điểm lo ngại toàn cầu. Động thái mới nhất là việc Mỹ và Anh rút toàn bộ lực lượng ra khỏi biển Bahrain. Trong trường hợp Iran chặn eo Hormuz, nguồn dầu và khí đốt cho châu Âu sẽ bị bóp nghẹt, đẩy giá năng lượng tăng vọt, chuỗi cung ứng toàn cầu tê liệt và nguy cơ xung đột quân sự bùng nổ.

"Nút thắt” Hormuz và kinh tế toàn cầu

Căng thẳng giữa Iran và Israel đang leo thang nghiêm trọng với những đòn tấn công qua lại liên tiếp, làm dấy lên mối lo ngại toàn cầu về khả năng Tehran sử dụng "con át chủ bài" mang tên eo biển Hormuz - một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới. Và nếu điều đó xảy ra, kinh tế thế giới sẽ bị tác động ra sao?

eo bi%3fn hormuz.jpg -0
Các động thái tại Eo biển Hormuz đang khiến kinh tế toàn cầu nín thở.

Hãng tin IRINN của Iran dẫn lời nghị sĩ bảo thủ Esmail Kosari cho biết Iran đang xem xét đóng cửa eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột với Israel ngày càng căng thẳng.

Eo biển Hormuz là tuyến đường biển duy nhất dẫn vào Vịnh Ba Tư, nằm giữa Iran và Oman cùng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Đây là cửa ngõ nối liền vịnh Ba Tư với vịnh Oman và Biển Ả Rập thuộc Ấn Độ Dương.

Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển này. EIA gọi Hormuz là “điểm nghẽn quan trọng nhất thế giới về vận chuyển dầu mỏ”. Ở điểm hẹp nhất, eo biển rộng khoảng 33 km, trong khi các tuyến hàng hải trong eo biển còn hẹp hơn, rất dễ trở thành mục tiêu tấn công hoặc bị đe dọa phong tỏa.

Eo biển Hormuz là tuyến đường thiết yếu đối với thương mại dầu mỏ toàn cầu. Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, trong năm 2024, các tàu chở dầu đã vận chuyển gần 16,5 triệu thùng dầu thô và khí ngưng tụ tự nhiên (condensate) mỗi ngày từ Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE và Iran qua eo biển này.

Tuyến đường này cũng cực kỳ quan trọng đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), với hơn 1/5 nguồn cung toàn cầu, chủ yếu từ Qatar, đi qua eo biển.

Không chỉ có dầu mỏ và LNG, eo biển Hormuz còn là tuyến đường chính cho nhiều loại hàng hóa khác như nguyên liệu thô, linh kiện điện tử và hàng tiêu dùng đi vào châu Âu. Việc phong tỏa tuyến đường này sẽ gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phí bảo hiểm vận chuyển chắc chắn sẽ tăng vọt, kéo theo chi phí nhập khẩu, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và người tiêu dùng, đặc biệt là ở châu Âu - nơi phụ thuộc nhiều vào các tuyến hàng hải Trung Đông. Điều này sẽ làm suy yếu khả năng cạnh tranh kinh tế của "Lục địa già", trong bối cảnh nền kinh tế khu vực này đang vật lộn với nhiều khó khăn hậu đại dịch và xung đột Ukraine.

Theo giới chuyên gia, động thái phong tỏa eo biển Hormuz, nếu xảy ra, sẽ đẩy giá dầu thế giới tăng vọt và làm tăng nguy cơ xung đột lan rộng. Ngay cả những quốc gia không nhập khẩu dầu từ khu vực này cũng sẽ chịu tác động nếu eo biển bị đóng cửa, bởi nguồn cung giảm mạnh sẽ đẩy giá dầu toàn cầu tăng cao.

Theo đài Sputnik (Nga), tiến sĩ Tilak Doshi, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu dầu mỏ và năng lượng King Abdullah, cảnh báo nếu Iran thực sự phong tỏa eo biển Hormuz, giá dầu có thể tăng vọt lên 130 USD/thùng, thậm chí chạm mốc 300 USD/thùng trong kịch bản xấu nhất.

“Những mức giá cao như vậy chắc chắn sẽ không được chính quyền Mỹ ủng hộ, và Washington nhiều khả năng sẽ nỗ lực tìm kiếm giải pháp nhằm sớm chấm dứt chiến sự”, ông Doshi nhận định.

Cùng quan điểm, tiến sĩ Kazi Sohag, chuyên gia kinh tế năng lượng, cho biết: “Năm 2008, giá dầu từng đạt mức đỉnh 147 USD/thùng chỉ vì sự kết hợp giữa đầu cơ tài chính và mất cân đối cung cầu, trong khi không hề có bất kỳ xung đột địa chính trị lớn nào”.

Ông cũng nhắc lại bài học từ lịch sử trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, khởi nguồn từ cuộc chiến Yom Kippur, giá dầu đã tăng tới 300%, cho thấy thị trường có thể phản ứng dữ dội như thế nào trước các cú sốc chính trị.

Ngay cả trong trường hợp Iran không phong tỏa eo biển Hormuz, các hành động quân sự nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của nước này bao gồm cả các nhà máy lọc dầu và hệ thống xuất khẩu vẫn có thể khiến giá dầu tăng lên mức 80, thậm chí 90 USD/thùng, theo dự báo của ông Marc Ayoub, nhà nghiên cứu chính sách năng lượng.

Ông phân tích nếu tình hình tiếp diễn như hiện tại, giá dầu có thể giữ nguyên ở mức bình ổn, với trần khoảng 80 USD/thùng.

“Tuy nhiên, nếu các mỏ dầu của Israel như Kareesh hay Leviathan cũng bị tấn công, giá có thể tăng thêm từ 5 đến 10 USD, tức là có thể chạm ngưỡng 90 USD/thùng hoặc cao hơn”, ông nói.

Con át chủ bài của Iran

Iran từng nhiều lần dùng “vũ khí này”, chẳng hạn năm 1984 - 1988 (Chiến tranh Iran - Iraq), Iran dùng thủy lôi và tấn công tàu chở dầu để trả đũa Iraq và các nước ủng hộ Iraq; Năm 2008-2012, mỗi khi bị Mỹ dọa cấm vận, Iran tuyên bố có thể “đóng eo Hormuz” nếu bị khiêu khích; Năm 2019-2021, Iran bắt tàu dầu của Anh, Hàn Quốc, bắn UAV Mỹ, đe dọa đóng eo biển nếu bị siết trừng phạt xuất khẩu dầu. Tuy chưa từng đóng hoàn toàn eo biển Hormuz, nhưng các đe dọa lặp lại này đã khiến thị trường dầu thế giới dao động mạnh.

Kinh tế Iran phụ thuộc vào dầu: Hơn 50% thu ngân sách là từ dầu. Khi bị cấm vận, Iran muốn cả thế giới cùng chịu đau đớn nếu Iran không thể xuất khẩu. Iran yếu hơn về công nghệ, tài chính, vũ khí hạt nhân so với Mỹ và các đồng minh - nên nước này phải dùng “chiêu đánh vào điểm yếu của toàn cầu” nhưng khó bị trả đũa ngay.

Điều đó cho thấy, phong tỏa Hormuz dù ngắn hạn có thể gây suy thoái toàn cầu, nên dù chỉ là đe dọa, nó vẫn có sức mạnh chiến lược khổng lồ. “Vũ khí chiến lược phi đối xứng” này của Iran, dù không cần nổ súng nhưng vẫn đủ làm rúng động thế giới. Đây là cách Iran dùng để răn đe đối phương, nâng cao vị thế đàm phán và ngăn cản các chiến dịch quân sự chống lại mình. Nhưng nếu thực sự dùng “vũ khí” này, Iran cũng sẽ đối diện rủi ro trả đũa quân sự toàn diện, khiến chiến tranh Trung Đông lan rộng.

Tóm lại, eo biển Hormuz không chỉ là một tuyến đường vận chuyển đơn thuần; nó là một "huyệt đạo" chiến lược mang tính sống còn đối với kinh tế và an ninh của châu Âu. Bất kỳ hành động nào nhằm phong tỏa eo biển này cũng sẽ là một đòn giáng mạnh, gây ra những hệ lụy sâu sắc và khó lường cho "Lục địa già".

Kim Ngân

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?