Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa…

Căng thẳng Iran - Israel đẩy eo biển Hormuz trở lại tâm điểm lo ngại toàn cầu. Động thái mới nhất là việc Mỹ và Anh rút toàn bộ lực lượng ra khỏi biển Bahrain. Trong trường hợp Iran chặn eo Hormuz, nguồn dầu và khí đốt cho châu Âu sẽ bị bóp nghẹt, đẩy giá năng lượng tăng vọt, chuỗi cung ứng toàn cầu tê liệt và nguy cơ xung đột quân sự bùng nổ.

"Nút thắt” Hormuz và kinh tế toàn cầu

Căng thẳng giữa Iran và Israel đang leo thang nghiêm trọng với những đòn tấn công qua lại liên tiếp, làm dấy lên mối lo ngại toàn cầu về khả năng Tehran sử dụng "con át chủ bài" mang tên eo biển Hormuz - một trong những tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới. Và nếu điều đó xảy ra, kinh tế thế giới sẽ bị tác động ra sao?

eo bi%3fn hormuz.jpg -0
Các động thái tại Eo biển Hormuz đang khiến kinh tế toàn cầu nín thở.

Hãng tin IRINN của Iran dẫn lời nghị sĩ bảo thủ Esmail Kosari cho biết Iran đang xem xét đóng cửa eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột với Israel ngày càng căng thẳng.

Eo biển Hormuz là tuyến đường biển duy nhất dẫn vào Vịnh Ba Tư, nằm giữa Iran và Oman cùng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Đây là cửa ngõ nối liền vịnh Ba Tư với vịnh Oman và Biển Ả Rập thuộc Ấn Độ Dương.

Theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA), khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển này. EIA gọi Hormuz là “điểm nghẽn quan trọng nhất thế giới về vận chuyển dầu mỏ”. Ở điểm hẹp nhất, eo biển rộng khoảng 33 km, trong khi các tuyến hàng hải trong eo biển còn hẹp hơn, rất dễ trở thành mục tiêu tấn công hoặc bị đe dọa phong tỏa.

Eo biển Hormuz là tuyến đường thiết yếu đối với thương mại dầu mỏ toàn cầu. Theo dữ liệu do Bloomberg tổng hợp, trong năm 2024, các tàu chở dầu đã vận chuyển gần 16,5 triệu thùng dầu thô và khí ngưng tụ tự nhiên (condensate) mỗi ngày từ Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, UAE và Iran qua eo biển này.

Tuyến đường này cũng cực kỳ quan trọng đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), với hơn 1/5 nguồn cung toàn cầu, chủ yếu từ Qatar, đi qua eo biển.

Không chỉ có dầu mỏ và LNG, eo biển Hormuz còn là tuyến đường chính cho nhiều loại hàng hóa khác như nguyên liệu thô, linh kiện điện tử và hàng tiêu dùng đi vào châu Âu. Việc phong tỏa tuyến đường này sẽ gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Phí bảo hiểm vận chuyển chắc chắn sẽ tăng vọt, kéo theo chi phí nhập khẩu, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và người tiêu dùng, đặc biệt là ở châu Âu - nơi phụ thuộc nhiều vào các tuyến hàng hải Trung Đông. Điều này sẽ làm suy yếu khả năng cạnh tranh kinh tế của "Lục địa già", trong bối cảnh nền kinh tế khu vực này đang vật lộn với nhiều khó khăn hậu đại dịch và xung đột Ukraine.

Theo giới chuyên gia, động thái phong tỏa eo biển Hormuz, nếu xảy ra, sẽ đẩy giá dầu thế giới tăng vọt và làm tăng nguy cơ xung đột lan rộng. Ngay cả những quốc gia không nhập khẩu dầu từ khu vực này cũng sẽ chịu tác động nếu eo biển bị đóng cửa, bởi nguồn cung giảm mạnh sẽ đẩy giá dầu toàn cầu tăng cao.

Theo đài Sputnik (Nga), tiến sĩ Tilak Doshi, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu dầu mỏ và năng lượng King Abdullah, cảnh báo nếu Iran thực sự phong tỏa eo biển Hormuz, giá dầu có thể tăng vọt lên 130 USD/thùng, thậm chí chạm mốc 300 USD/thùng trong kịch bản xấu nhất.

“Những mức giá cao như vậy chắc chắn sẽ không được chính quyền Mỹ ủng hộ, và Washington nhiều khả năng sẽ nỗ lực tìm kiếm giải pháp nhằm sớm chấm dứt chiến sự”, ông Doshi nhận định.

Cùng quan điểm, tiến sĩ Kazi Sohag, chuyên gia kinh tế năng lượng, cho biết: “Năm 2008, giá dầu từng đạt mức đỉnh 147 USD/thùng chỉ vì sự kết hợp giữa đầu cơ tài chính và mất cân đối cung cầu, trong khi không hề có bất kỳ xung đột địa chính trị lớn nào”.

Ông cũng nhắc lại bài học từ lịch sử trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, khởi nguồn từ cuộc chiến Yom Kippur, giá dầu đã tăng tới 300%, cho thấy thị trường có thể phản ứng dữ dội như thế nào trước các cú sốc chính trị.

Ngay cả trong trường hợp Iran không phong tỏa eo biển Hormuz, các hành động quân sự nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của nước này bao gồm cả các nhà máy lọc dầu và hệ thống xuất khẩu vẫn có thể khiến giá dầu tăng lên mức 80, thậm chí 90 USD/thùng, theo dự báo của ông Marc Ayoub, nhà nghiên cứu chính sách năng lượng.

Ông phân tích nếu tình hình tiếp diễn như hiện tại, giá dầu có thể giữ nguyên ở mức bình ổn, với trần khoảng 80 USD/thùng.

“Tuy nhiên, nếu các mỏ dầu của Israel như Kareesh hay Leviathan cũng bị tấn công, giá có thể tăng thêm từ 5 đến 10 USD, tức là có thể chạm ngưỡng 90 USD/thùng hoặc cao hơn”, ông nói.

Con át chủ bài của Iran

Iran từng nhiều lần dùng “vũ khí này”, chẳng hạn năm 1984 - 1988 (Chiến tranh Iran - Iraq), Iran dùng thủy lôi và tấn công tàu chở dầu để trả đũa Iraq và các nước ủng hộ Iraq; Năm 2008-2012, mỗi khi bị Mỹ dọa cấm vận, Iran tuyên bố có thể “đóng eo Hormuz” nếu bị khiêu khích; Năm 2019-2021, Iran bắt tàu dầu của Anh, Hàn Quốc, bắn UAV Mỹ, đe dọa đóng eo biển nếu bị siết trừng phạt xuất khẩu dầu. Tuy chưa từng đóng hoàn toàn eo biển Hormuz, nhưng các đe dọa lặp lại này đã khiến thị trường dầu thế giới dao động mạnh.

Kinh tế Iran phụ thuộc vào dầu: Hơn 50% thu ngân sách là từ dầu. Khi bị cấm vận, Iran muốn cả thế giới cùng chịu đau đớn nếu Iran không thể xuất khẩu. Iran yếu hơn về công nghệ, tài chính, vũ khí hạt nhân so với Mỹ và các đồng minh - nên nước này phải dùng “chiêu đánh vào điểm yếu của toàn cầu” nhưng khó bị trả đũa ngay.

Điều đó cho thấy, phong tỏa Hormuz dù ngắn hạn có thể gây suy thoái toàn cầu, nên dù chỉ là đe dọa, nó vẫn có sức mạnh chiến lược khổng lồ. “Vũ khí chiến lược phi đối xứng” này của Iran, dù không cần nổ súng nhưng vẫn đủ làm rúng động thế giới. Đây là cách Iran dùng để răn đe đối phương, nâng cao vị thế đàm phán và ngăn cản các chiến dịch quân sự chống lại mình. Nhưng nếu thực sự dùng “vũ khí” này, Iran cũng sẽ đối diện rủi ro trả đũa quân sự toàn diện, khiến chiến tranh Trung Đông lan rộng.

Tóm lại, eo biển Hormuz không chỉ là một tuyến đường vận chuyển đơn thuần; nó là một "huyệt đạo" chiến lược mang tính sống còn đối với kinh tế và an ninh của châu Âu. Bất kỳ hành động nào nhằm phong tỏa eo biển này cũng sẽ là một đòn giáng mạnh, gây ra những hệ lụy sâu sắc và khó lường cho "Lục địa già".

Kim Ngân

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.