Nam Phi kiện Israel ra Tòa án công lý quốc tế

Vào những ngày cuối cùng của năm 2023, Cộng hòa Nam Phi đã nộp hồ sơ khởi kiện Israel tại Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) của Liên hợp quốc với cáo buộc Israel phạm tội diệt chủng trong chiến dịch quân sự ở Gaza.

Đây là trường hợp đầu tiên một quốc gia không liên quan đến cuộc chiến tại Gaza kiện Israel tại ICJ, phù hợp với quy định của Công ước về ngăn ngừa và trừng phạt tội diệt chủng (Công ước về diệt chủng).

Đơn kiện của Nam Phi dài 80 trang được lập luận chặt chẽ, với tài liệu tham khảo chi tiết về các quan chức và báo cáo cấp cao của Liên hợp quốc để chứng minh ý định diệt chủng của Israel. Các luật sư mà Nam Phi cử đến The Hague đều là những luật sư giỏi nhất.

2_image004.jpg -0
Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa và ông Moulana Abudul Khaliq Allie thuộc Hội đồng Ulama thống nhất của Nam Phi tại một cuộc họp báo về vụ kiện.

Đơn kiện có đoạn: “Các hành động của Israel mang tính chất diệt chủng, vì chúng được thực hiện với mục đích cụ thể nhằm tiêu diệt người Palestine ở Gaza với tư cách là một phần của nhóm dân tộc, chủng tộc Palestine rộng lớn hơn” và rằng “việc hành vi của Israel - thông qua các cơ quan nhà nước, cơ quan nhà nước cũng như những cá nhân và tổ chức khác hành động theo hướng dẫn của họ, hoặc dưới sự chỉ đạo, kiểm soát, hoặc ảnh hưởng của họ - liên quan đến người Palestine ở Gaza, là vi phạm nghĩa vụ của họ theo Công ước về diệt chủng”.

“Ý định diệt chủng” là yếu tố khó chứng minh nhất, nhưng trong thực tế các quan chức Israel trực tiếp triển khai cuộc chiến đã đưa ra rất nhiều tuyên bố để chứng minh việc họ cần thiết “tiêu diệt toàn bộ hoặc một phần dân số Palestine ở Gaza”, Susan Akram, Giám đốc Khoa Nhân quyền quốc tế tại Đại học Boston cho biết.

Iva Vukusic, trợ lý giáo sư lịch sử quốc tế tại Đại học Utrecht, Hà Lan, cho biết: “Với hơn 21.000 người chết ở Gaza, Nam Phi tin rằng đã đến lúc để tòa án xem xét chuyện gì đang xảy ra. Công ước về diệt chủng cho phép Nam Phi làm điều đó, khi cả thế giới đang bất lực, đặc biệt là khi Hội đồng Bảo an không đưa ra được nghị quyết để buộc Israel dừng cuộc tấn công”.

Điều IX của Công ước về diệt chủng cho phép bất kỳ quốc gia thành viên nào tham gia công ước đưa vụ kiện chống lại quốc gia khác lên ICJ, ngay cả khi quốc gia đó không có bất kỳ mối liên hệ trực tiếp nào đến cuộc xung đột đang được đề cập. Năm ngoái, ICJ đã ra phán quyết rằng Gambia có thể đưa ra yêu sách chống lại Myanmar về tội diệt chủng. ICJ cũng ra phán quyết trong vụ kiện giữa Croatia và Serbia rằng việc tước đoạt lương thực, nơi ở, chăm sóc y tế và các phương tiện sinh hoạt khác của người dân là cấu thành hành vi diệt chủng.

Bất kỳ vụ kiện nào tại ICJ có thể phải mất nhiều năm để giải quyết. Vì vậy, Nam Phi đã yêu cầu ICJ triệu tập trong vài ngày tới để đưa ra phán quyết về một biện pháp tạm thời nhằm ngăn chặn Israel thực hiện các hành vi diệt chủng tiềm tàng, chủ yếu bằng cách dừng các hoạt động chiến sự. Trong bối cảnh cuộc chiến hiện nay, biện pháp cấp bách này được xem là phù hợp nhất.

Phiên điều trần đầu tiên ở The Hague được ấn định vào ngày 11 và 12/1/2024. Dựa vào tiền lệ, có thể ICJ sẽ đưa ra phán quyết tạm thời trong vòng vài tuần và chắc chắn khi đó các cuộc tấn công của Israel vào Gaza có thể vẫn đang được tiến hành.

Bằng cách tìm kiếm biện pháp tạm thời theo Điều 74 của tòa án, trái ngược với phán quyết dứt khoát, Nam Phi có thể hạ thấp ngưỡng của những gì cần phải chứng minh và có thể giảm thiểu một số vấn đề pháp lý cơ bản của vụ việc. Thật vậy, Nam Phi lập luận “tòa án không bắt buộc phải xác định xem liệu có xảy ra bất kỳ hành vi vi phạm nghĩa vụ nào của Israel theo Công ước về diệt chủng hay không.

Nam Phi muốn chứng minh rằng, các biện pháp mà Israel thực hiện vượt ra ngoài mục đích tự vệ và hủy diệt người Palestine. Do đó, hồ sơ khởi kiện đã nêu chi tiết về số người chết, buộc phải sơ tán, thiếu lương thực và hạn chế sinh sản, thông qua các cuộc tấn công vào bệnh viện và cho rằng chúng là bằng chứng đầy đủ để suy ra ý định diệt chủng. Hồ sơ kiện cũng bổ sung thêm 2 yếu tố khác - đó là mức độ mà đời sống văn hóa của người Palestine đã bị tấn công và mức độ mà các quan chức Israel đã nhiều lần ủng hộ việc tiêu diệt không chỉ Hamas mà cả người Palestine.

Nam Phi nêu chi tiết nhiều ví dụ về “sự kích động trực tiếp và công khai nhằm thực hiện tội diệt chủng của các quan chức nhà nước Israel”, bao gồm cả Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Những lời đe dọa khiến Gaza vĩnh viễn không thể ở được, việc coi người Palestine là “động vật của con người”, đều được ghi chép đầy đủ trong hồ sơ. Lời kêu gọi của các bộ trưởng cực hữu Bezalel Smotrich và Itamar Ben Gvir nhằm tái định cư người Palestine bên ngoài Gaza cũng được trích dẫn.

Nhưng, liệu Israel có dễ dàng tuân theo phán quyết của ICJ không? Một đánh giá của luật sư người Mỹ Mattei Alexianu cho rằng, các biện pháp của tòa án chỉ được các quốc gia thành viên tuân thủ trong 50% trường hợp, trong khi một số trường hợp khác - thường là những vụ án nổi bật nhất gần đây, bao gồm các tuyên bố của Gambia về tội diệt chủng chống lại Myanmar vào năm 2020, Nagorno-Karabakh và các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran - quốc gia thua cuộc chỉ đơn giản là thách thức tòa án. Không có gì ngạc nhiên khi một phán quyết càng đụng chạm đến ý thức chủ quyền quốc gia của một quốc gia thì họ càng ít có khả năng tuân thủ.

Đặt sang một bên liệu Israel có tuân thủ bất kỳ lệnh nào của ICJ nhằm thay đổi chiến thuật quân sự và ngừng thực hiện bất kỳ hành động nào được coi là diệt chủng hay không thì Israel cũng đã bị thiệt hại đáng kể về uy tín, danh tiếng do phán quyết như vậy. Và, ít nhất phán quyết có thể khiến Israel thay đổi trong chiến dịch quân sự của nước này. Mặc dù ICJ chưa đưa ra phán quyết nào, nhưng Israel đã có những điều chỉnh chiến dịch quân sự gần đây theo hướng giảm dần cường độ và tần suất, kể cả việc dự kiến rút một phần lực lượng ra khỏi Gaza.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.