Nam Phi kiện Israel ra Tòa án công lý quốc tế

Vào những ngày cuối cùng của năm 2023, Cộng hòa Nam Phi đã nộp hồ sơ khởi kiện Israel tại Tòa án Công lý quốc tế (ICJ) của Liên hợp quốc với cáo buộc Israel phạm tội diệt chủng trong chiến dịch quân sự ở Gaza.

Đây là trường hợp đầu tiên một quốc gia không liên quan đến cuộc chiến tại Gaza kiện Israel tại ICJ, phù hợp với quy định của Công ước về ngăn ngừa và trừng phạt tội diệt chủng (Công ước về diệt chủng).

Đơn kiện của Nam Phi dài 80 trang được lập luận chặt chẽ, với tài liệu tham khảo chi tiết về các quan chức và báo cáo cấp cao của Liên hợp quốc để chứng minh ý định diệt chủng của Israel. Các luật sư mà Nam Phi cử đến The Hague đều là những luật sư giỏi nhất.

2_image004.jpg -0
Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa và ông Moulana Abudul Khaliq Allie thuộc Hội đồng Ulama thống nhất của Nam Phi tại một cuộc họp báo về vụ kiện.

Đơn kiện có đoạn: “Các hành động của Israel mang tính chất diệt chủng, vì chúng được thực hiện với mục đích cụ thể nhằm tiêu diệt người Palestine ở Gaza với tư cách là một phần của nhóm dân tộc, chủng tộc Palestine rộng lớn hơn” và rằng “việc hành vi của Israel - thông qua các cơ quan nhà nước, cơ quan nhà nước cũng như những cá nhân và tổ chức khác hành động theo hướng dẫn của họ, hoặc dưới sự chỉ đạo, kiểm soát, hoặc ảnh hưởng của họ - liên quan đến người Palestine ở Gaza, là vi phạm nghĩa vụ của họ theo Công ước về diệt chủng”.

“Ý định diệt chủng” là yếu tố khó chứng minh nhất, nhưng trong thực tế các quan chức Israel trực tiếp triển khai cuộc chiến đã đưa ra rất nhiều tuyên bố để chứng minh việc họ cần thiết “tiêu diệt toàn bộ hoặc một phần dân số Palestine ở Gaza”, Susan Akram, Giám đốc Khoa Nhân quyền quốc tế tại Đại học Boston cho biết.

Iva Vukusic, trợ lý giáo sư lịch sử quốc tế tại Đại học Utrecht, Hà Lan, cho biết: “Với hơn 21.000 người chết ở Gaza, Nam Phi tin rằng đã đến lúc để tòa án xem xét chuyện gì đang xảy ra. Công ước về diệt chủng cho phép Nam Phi làm điều đó, khi cả thế giới đang bất lực, đặc biệt là khi Hội đồng Bảo an không đưa ra được nghị quyết để buộc Israel dừng cuộc tấn công”.

Điều IX của Công ước về diệt chủng cho phép bất kỳ quốc gia thành viên nào tham gia công ước đưa vụ kiện chống lại quốc gia khác lên ICJ, ngay cả khi quốc gia đó không có bất kỳ mối liên hệ trực tiếp nào đến cuộc xung đột đang được đề cập. Năm ngoái, ICJ đã ra phán quyết rằng Gambia có thể đưa ra yêu sách chống lại Myanmar về tội diệt chủng. ICJ cũng ra phán quyết trong vụ kiện giữa Croatia và Serbia rằng việc tước đoạt lương thực, nơi ở, chăm sóc y tế và các phương tiện sinh hoạt khác của người dân là cấu thành hành vi diệt chủng.

Bất kỳ vụ kiện nào tại ICJ có thể phải mất nhiều năm để giải quyết. Vì vậy, Nam Phi đã yêu cầu ICJ triệu tập trong vài ngày tới để đưa ra phán quyết về một biện pháp tạm thời nhằm ngăn chặn Israel thực hiện các hành vi diệt chủng tiềm tàng, chủ yếu bằng cách dừng các hoạt động chiến sự. Trong bối cảnh cuộc chiến hiện nay, biện pháp cấp bách này được xem là phù hợp nhất.

Phiên điều trần đầu tiên ở The Hague được ấn định vào ngày 11 và 12/1/2024. Dựa vào tiền lệ, có thể ICJ sẽ đưa ra phán quyết tạm thời trong vòng vài tuần và chắc chắn khi đó các cuộc tấn công của Israel vào Gaza có thể vẫn đang được tiến hành.

Bằng cách tìm kiếm biện pháp tạm thời theo Điều 74 của tòa án, trái ngược với phán quyết dứt khoát, Nam Phi có thể hạ thấp ngưỡng của những gì cần phải chứng minh và có thể giảm thiểu một số vấn đề pháp lý cơ bản của vụ việc. Thật vậy, Nam Phi lập luận “tòa án không bắt buộc phải xác định xem liệu có xảy ra bất kỳ hành vi vi phạm nghĩa vụ nào của Israel theo Công ước về diệt chủng hay không.

Nam Phi muốn chứng minh rằng, các biện pháp mà Israel thực hiện vượt ra ngoài mục đích tự vệ và hủy diệt người Palestine. Do đó, hồ sơ khởi kiện đã nêu chi tiết về số người chết, buộc phải sơ tán, thiếu lương thực và hạn chế sinh sản, thông qua các cuộc tấn công vào bệnh viện và cho rằng chúng là bằng chứng đầy đủ để suy ra ý định diệt chủng. Hồ sơ kiện cũng bổ sung thêm 2 yếu tố khác - đó là mức độ mà đời sống văn hóa của người Palestine đã bị tấn công và mức độ mà các quan chức Israel đã nhiều lần ủng hộ việc tiêu diệt không chỉ Hamas mà cả người Palestine.

Nam Phi nêu chi tiết nhiều ví dụ về “sự kích động trực tiếp và công khai nhằm thực hiện tội diệt chủng của các quan chức nhà nước Israel”, bao gồm cả Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Những lời đe dọa khiến Gaza vĩnh viễn không thể ở được, việc coi người Palestine là “động vật của con người”, đều được ghi chép đầy đủ trong hồ sơ. Lời kêu gọi của các bộ trưởng cực hữu Bezalel Smotrich và Itamar Ben Gvir nhằm tái định cư người Palestine bên ngoài Gaza cũng được trích dẫn.

Nhưng, liệu Israel có dễ dàng tuân theo phán quyết của ICJ không? Một đánh giá của luật sư người Mỹ Mattei Alexianu cho rằng, các biện pháp của tòa án chỉ được các quốc gia thành viên tuân thủ trong 50% trường hợp, trong khi một số trường hợp khác - thường là những vụ án nổi bật nhất gần đây, bao gồm các tuyên bố của Gambia về tội diệt chủng chống lại Myanmar vào năm 2020, Nagorno-Karabakh và các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran - quốc gia thua cuộc chỉ đơn giản là thách thức tòa án. Không có gì ngạc nhiên khi một phán quyết càng đụng chạm đến ý thức chủ quyền quốc gia của một quốc gia thì họ càng ít có khả năng tuân thủ.

Đặt sang một bên liệu Israel có tuân thủ bất kỳ lệnh nào của ICJ nhằm thay đổi chiến thuật quân sự và ngừng thực hiện bất kỳ hành động nào được coi là diệt chủng hay không thì Israel cũng đã bị thiệt hại đáng kể về uy tín, danh tiếng do phán quyết như vậy. Và, ít nhất phán quyết có thể khiến Israel thay đổi trong chiến dịch quân sự của nước này. Mặc dù ICJ chưa đưa ra phán quyết nào, nhưng Israel đã có những điều chỉnh chiến dịch quân sự gần đây theo hướng giảm dần cường độ và tần suất, kể cả việc dự kiến rút một phần lực lượng ra khỏi Gaza.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?