Mỹ và tham vọng tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh

NASA vừa lên kế hoạch đưa con tàu nghiên cứu Europa Clipper lên Europa, một vệ tinh đang gây nhiều sự chú ý của sao Mộc. Chương trình khoa học này được hứa hẹn sẽ trở thành một trong những dự án đầy tham vọng và đắt đỏ nhất trong lịch sử của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA).

Chính Europa Clipper sẽ có trọng trách phải làm rõ, liệu có hay không sự sống trong đại dương nằm dưới lớp băng của Europa. Câu trả lời nếu đúng như mong đợi sẽ là một bước tiến lớn trong hành trình tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh của nhân loại.

Hành tinh băng giá

Thật ra ngay từ năm 1997, trạm thăm dò Galileo của Mỹ đã bắt tay vào nghiên cứu Europa sau khi hoàn thành 11 chuyến bay tiệm cận với mặt trăng của sao Mộc. Sứ mạng này cho thấy, dưới lớp vỏ băng của hành tinh trên có thể là một đại dương ngầm khổng lồ hoặc một vài hồ lớn.

Khu vực Conamara Chaos trên Europe.
Khu vực Conamara Chaos trên Europe.

Trong trường hợp giả thuyết đầu tiên, lượng nước biển trong lòng hành tinh có thể nhiều gấp đôi nước biển trên các đại dương của trái đất. Hơn nữa, việc tính toán năng lượng thủy triều tạo ra bởi tác động tương hỗ trọng lực giữa sao Mộc và Europa cho thấy, một số khu vực dưới mặt băng của đại dương có thể ấm lên tới nhiệt độ thích hợp cho sự tồn tại của các sinh vật trên trái đất. Tuy vậy các nhà khoa học cũng không loại trừ khả năng trong lòng của Europa là băng bùn chứ không phải là nước.

Trước đó, hiện tượng núi lửa phun băng trên bề mặt Europe lần đầu tiên được kính viễn vọng Hubble phát hiện vào tháng 12-2012. Tháng 5-2018, việc sử dụng những công nghệ hiện đại mới nhất đã giúp các nhà khoa học khẳng định có sự tồn tại của núi lửa phun băng, điều mà ngay từ năm 1997 đã được thiết bị đo từ của Galileo phát hiện từ khoảng cách 200km so với bề mặt Europe. 

Mối quan tâm đặc biệt hiện nay của giới khoa học đang tập trung vào Conamara Chaos, một khu vực trên hành tinh được hình thành từ những khối băng còn non trẻ. Sự hình thành và phát triển của các cấu trúc trên tại Europe giúp gợi nhớ tới quá trình kiến tạo của trái đất.

Trên thực tế các nhà khoa học đã tuyên bố về việc trên bề mặt Europe tồn tại các đới hút chìm, trong đó một mảng kiến tạo sẽ chui xuống dưới một mảng kiến tạo khác. Bằng cách này, vệ tinh phủ đầy băng của sao Mộc sẽ là thiên thể thứ 3 bên trong quĩ đạo của sao Hải Vương (sau sao Thủy và Trái đất) được phát hiện có quá trình kiến tạo tích cực. 

Người đi tiên phong

Theo dự kiến, Europa Clipper (trọng lượng khi phóng là 6 tấn kể cả nhiên liệu) sẽ bay xung quanh sao Mộc trong vòng 3 năm. Trong suốt thời gian đó, tàu thăm dò sẽ có 45 lần tiếp cận gần với Europa. Giới khoa học hy vọng Europa Clipper khi bay phía trên các suối phun của Europe sẽ thu thập và xác định được thành phần các mẫu vật chất thoát ra từ tâm của nó.

Thiết bị thăm dò Europa Lander.
Thiết bị thăm dò Europa Lander.

Các thiết bị nghiên cứu trên trạm bao gồm các camera và quang phổ kế cho phép thu được hình ảnh độ phân giải cao bề mặt của Europe cũng như xác định kết cấu và thành phần của nó. Cụ thể trên Europa Clipper có loại radar giúp xác định được độ dày lớp vỏ băng, tìm kiếm các hồ nằm dưới băng, các từ kế nghiên cứu từ trường của hành tinh, cũng như xác định độ mặn, độ sâu của đại dương. Dự kiến thiết bị phân tích bức xạ nhiệt của Europe sẽ giúp phát hiện ra nước trong bầu khí quyển loãng của hành tinh.

Khoản ngân sách chung của sứ mạng trên được đánh giá tối thiểu là 2 tỉ USD. Tàu được phóng lên vũ trụ nhờ các tên lửa đẩy hạng nặng (Atlas 5 hay Delta 4 Heavy) hoặc siêu nặng như Falcon Heavy của Space Launch System. Trong trường hợp sử dụng Falcon Heavy, Europa Clipper sẽ tới được Europe nhanh hơn gấp 2,5 lần (khoảng 2,7 năm) so với Atlas 5, dù giá thành phóng sẽ tăng lên từ 5 đến 10 lần (lên tới cả tỉ USD).

Quốc hội Mỹ (trong khuôn khổ sứ mạng của Europa Clipper) cũng đã thông qua khoản ngân sách để chế tạo tàu thăm dò Europa Lander với nhiệm vụ hạ cánh xuống bề mặt Europa và khoan thăm dò lớp băng của nó. Việc phóng tàu thăm dò này (trọng lượng tổng cộng cả nhiên liệu là khoảng 10 tấn) có thể trở thành một trong những dự án tham vọng nhất của NASA. Europa Lander sẽ được trang bị tinh gọn với khoảng 33 kilogram thiết bị nghiên cứu khoa học với thời hạn hoạt động trong 20 ngày đêm.

Trong suốt thời gian này, tàu thăm dò sẽ truyền về trái đất khoảng 600 Megabit dữ liệu. Những yêu cầu kỹ thuật của tàu cũng bị ảnh hưởng bởi điều kiện rất khắc nghiệt trên Europe khi nhiệt độ bề mặt dao động từ -210 đến -1600C. Giá trị ban đầu dự kiến của Europa Lander là 4 tỉ USD, tức là nhiều hơn 2 tỉ USD so với Europa Clipper.

Cũng có một vài vấn đề liên quan đến kế hoạch và việc cung cấp tài chính cho sứ mạng tới Europe. Hiện tại, người ta đang nghiêng về phương án thời điểm phóng riêng biệt hai con tàu Europa Clipper (2022) và Europa Lander (2024), cho dù không loại trừ khả năng phóng đồng thời. Mặt khác, dù các chuyên gia công nghệ hàng đầu của Mỹ có đủ kinh nghiệm để trong vòng 3 đến 4 năm hoàn thành việc chế tạo một trạm quỹ đạo, nhưng yêu cầu quan trọng nhất vẫn phải có nguồn cung tài chính ổn định.

Theo đánh giá, khả năng phát hiện được sự sống trong lòng đại dương Europe sẽ thu hút sự quan tâm và chạy đua đặc biệt của nhiều quốc gia không chỉ có Mỹ, mà còn cả Trung Quốc, Nhật, EU, thậm chí cả Ấn Độ. Về phần mình, NASA hứa hẹn sẽ tìm ra sự sống ngoài hành tinh trước năm 2025, coi đây sẽ là một trong những nhiệm vụ chính của mình bên cạnh việc đưa con người lên Mặt trăng và sao Hỏa.

Quỳnh Nga (tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.