Mỹ và tham vọng tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh

NASA vừa lên kế hoạch đưa con tàu nghiên cứu Europa Clipper lên Europa, một vệ tinh đang gây nhiều sự chú ý của sao Mộc. Chương trình khoa học này được hứa hẹn sẽ trở thành một trong những dự án đầy tham vọng và đắt đỏ nhất trong lịch sử của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA).

Chính Europa Clipper sẽ có trọng trách phải làm rõ, liệu có hay không sự sống trong đại dương nằm dưới lớp băng của Europa. Câu trả lời nếu đúng như mong đợi sẽ là một bước tiến lớn trong hành trình tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh của nhân loại.

Hành tinh băng giá

Thật ra ngay từ năm 1997, trạm thăm dò Galileo của Mỹ đã bắt tay vào nghiên cứu Europa sau khi hoàn thành 11 chuyến bay tiệm cận với mặt trăng của sao Mộc. Sứ mạng này cho thấy, dưới lớp vỏ băng của hành tinh trên có thể là một đại dương ngầm khổng lồ hoặc một vài hồ lớn.

Khu vực Conamara Chaos trên Europe.
Khu vực Conamara Chaos trên Europe.

Trong trường hợp giả thuyết đầu tiên, lượng nước biển trong lòng hành tinh có thể nhiều gấp đôi nước biển trên các đại dương của trái đất. Hơn nữa, việc tính toán năng lượng thủy triều tạo ra bởi tác động tương hỗ trọng lực giữa sao Mộc và Europa cho thấy, một số khu vực dưới mặt băng của đại dương có thể ấm lên tới nhiệt độ thích hợp cho sự tồn tại của các sinh vật trên trái đất. Tuy vậy các nhà khoa học cũng không loại trừ khả năng trong lòng của Europa là băng bùn chứ không phải là nước.

Trước đó, hiện tượng núi lửa phun băng trên bề mặt Europe lần đầu tiên được kính viễn vọng Hubble phát hiện vào tháng 12-2012. Tháng 5-2018, việc sử dụng những công nghệ hiện đại mới nhất đã giúp các nhà khoa học khẳng định có sự tồn tại của núi lửa phun băng, điều mà ngay từ năm 1997 đã được thiết bị đo từ của Galileo phát hiện từ khoảng cách 200km so với bề mặt Europe. 

Mối quan tâm đặc biệt hiện nay của giới khoa học đang tập trung vào Conamara Chaos, một khu vực trên hành tinh được hình thành từ những khối băng còn non trẻ. Sự hình thành và phát triển của các cấu trúc trên tại Europe giúp gợi nhớ tới quá trình kiến tạo của trái đất.

Trên thực tế các nhà khoa học đã tuyên bố về việc trên bề mặt Europe tồn tại các đới hút chìm, trong đó một mảng kiến tạo sẽ chui xuống dưới một mảng kiến tạo khác. Bằng cách này, vệ tinh phủ đầy băng của sao Mộc sẽ là thiên thể thứ 3 bên trong quĩ đạo của sao Hải Vương (sau sao Thủy và Trái đất) được phát hiện có quá trình kiến tạo tích cực. 

Người đi tiên phong

Theo dự kiến, Europa Clipper (trọng lượng khi phóng là 6 tấn kể cả nhiên liệu) sẽ bay xung quanh sao Mộc trong vòng 3 năm. Trong suốt thời gian đó, tàu thăm dò sẽ có 45 lần tiếp cận gần với Europa. Giới khoa học hy vọng Europa Clipper khi bay phía trên các suối phun của Europe sẽ thu thập và xác định được thành phần các mẫu vật chất thoát ra từ tâm của nó.

Thiết bị thăm dò Europa Lander.
Thiết bị thăm dò Europa Lander.

Các thiết bị nghiên cứu trên trạm bao gồm các camera và quang phổ kế cho phép thu được hình ảnh độ phân giải cao bề mặt của Europe cũng như xác định kết cấu và thành phần của nó. Cụ thể trên Europa Clipper có loại radar giúp xác định được độ dày lớp vỏ băng, tìm kiếm các hồ nằm dưới băng, các từ kế nghiên cứu từ trường của hành tinh, cũng như xác định độ mặn, độ sâu của đại dương. Dự kiến thiết bị phân tích bức xạ nhiệt của Europe sẽ giúp phát hiện ra nước trong bầu khí quyển loãng của hành tinh.

Khoản ngân sách chung của sứ mạng trên được đánh giá tối thiểu là 2 tỉ USD. Tàu được phóng lên vũ trụ nhờ các tên lửa đẩy hạng nặng (Atlas 5 hay Delta 4 Heavy) hoặc siêu nặng như Falcon Heavy của Space Launch System. Trong trường hợp sử dụng Falcon Heavy, Europa Clipper sẽ tới được Europe nhanh hơn gấp 2,5 lần (khoảng 2,7 năm) so với Atlas 5, dù giá thành phóng sẽ tăng lên từ 5 đến 10 lần (lên tới cả tỉ USD).

Quốc hội Mỹ (trong khuôn khổ sứ mạng của Europa Clipper) cũng đã thông qua khoản ngân sách để chế tạo tàu thăm dò Europa Lander với nhiệm vụ hạ cánh xuống bề mặt Europa và khoan thăm dò lớp băng của nó. Việc phóng tàu thăm dò này (trọng lượng tổng cộng cả nhiên liệu là khoảng 10 tấn) có thể trở thành một trong những dự án tham vọng nhất của NASA. Europa Lander sẽ được trang bị tinh gọn với khoảng 33 kilogram thiết bị nghiên cứu khoa học với thời hạn hoạt động trong 20 ngày đêm.

Trong suốt thời gian này, tàu thăm dò sẽ truyền về trái đất khoảng 600 Megabit dữ liệu. Những yêu cầu kỹ thuật của tàu cũng bị ảnh hưởng bởi điều kiện rất khắc nghiệt trên Europe khi nhiệt độ bề mặt dao động từ -210 đến -1600C. Giá trị ban đầu dự kiến của Europa Lander là 4 tỉ USD, tức là nhiều hơn 2 tỉ USD so với Europa Clipper.

Cũng có một vài vấn đề liên quan đến kế hoạch và việc cung cấp tài chính cho sứ mạng tới Europe. Hiện tại, người ta đang nghiêng về phương án thời điểm phóng riêng biệt hai con tàu Europa Clipper (2022) và Europa Lander (2024), cho dù không loại trừ khả năng phóng đồng thời. Mặt khác, dù các chuyên gia công nghệ hàng đầu của Mỹ có đủ kinh nghiệm để trong vòng 3 đến 4 năm hoàn thành việc chế tạo một trạm quỹ đạo, nhưng yêu cầu quan trọng nhất vẫn phải có nguồn cung tài chính ổn định.

Theo đánh giá, khả năng phát hiện được sự sống trong lòng đại dương Europe sẽ thu hút sự quan tâm và chạy đua đặc biệt của nhiều quốc gia không chỉ có Mỹ, mà còn cả Trung Quốc, Nhật, EU, thậm chí cả Ấn Độ. Về phần mình, NASA hứa hẹn sẽ tìm ra sự sống ngoài hành tinh trước năm 2025, coi đây sẽ là một trong những nhiệm vụ chính của mình bên cạnh việc đưa con người lên Mặt trăng và sao Hỏa.

Quỳnh Nga (tổng hợp)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.