Mỹ sẽ “lấy” Greenland bằng cách nào?

Trong những ngày qua đã diễn ra nhiều cuộc trao đổi căng thẳng giữa Mỹ và Đan Mạch cũng như các đồng minh châu Âu xoay quanh việc Tổng thống Donald Trump muốn thâu tóm Greenland bằng mọi giá, kể cả sử dụng quân đội cho hoạt động đánh chiếm.

Từ gạ mua đến dụ dỗ

Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng Mỹ cần giành quyền kiểm soát Greenland, một vùng lãnh thổ tự trị giàu khoáng sản thuộc Đan Mạch. Với vị trí chiến lược quan trọng gần Bắc Cực, Greenland từng nhiều lần là mục tiêu săn đón của Mỹ suốt hơn 150 năm qua.

Mỹ lần đầu đưa ra ý tưởng chào mua Greenland vào năm 1867 sau khi mua Alaska từ Nga. Washington tiếp tục nhắc lại ý tưởng này vào năm 1910, và năm 1917 họ mua quần đảo Virgin từ Đan Mạch với giá 25 triệu USD.

6-1.jpg -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp báo ngày 3/1/2026, tại Mar-a-Lago, trong đó ông đề cập vấn đề thâu tóm Greenland. Ảnh: Nicole Combeau/Bloomberg.

Khi Chiến tranh Lạnh bắt đầu, chính quyền Mỹ thời Tổng thống Harry S. Truman đã đưa ra lời đề nghị chính thức vào năm 1946 với giá 100 triệu USD cho hòn đảo này, lập luận rằng hòn đảo này “hoàn toàn vô giá trị đối với Đan Mạch”, nhưng lại không thể thiếu đối với sự an toàn của Mỹ”.

Copenhagen đã từ chối và kể từ năm 2019, khi ông Trump lần đầu tiên bày tỏ sự quan tâm đến hòn đảo này; Chính phủ Đan Mạch và Greenland đã nhiều lần tuyên bố rằng nó không phải để bán. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio được đã nói với Quốc hội rằng mục tiêu là mua lãnh thổ này. Các chuyên gia pháp lý và hiến pháp đã lưu ý rằng thời đại mà các quốc gia có thể mua hoặc trao đổi lãnh thổ của các quốc gia khác đã qua từ lâu. Nguyên tắc pháp lý quốc tế về quyền tự quyết khiến việc bán toàn bộ lãnh thổ gần như bất khả thi.

Theo luật tự trị năm 2009, người dân Greenland có thể tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập. Tương lai của hòn đảo phụ thuộc vào quyết định của 57.000 cư dân. Một cuộc thăm dò vào tháng 1/2025 cho thấy 85% không muốn quê hương của họ trở thành một phần của Mỹ, chỉ có 6% ủng hộ.

Gạ mua không xong, người Mỹ triển khai nhiều biện pháp khác nhằm thâu tóm bằng được Greenland. Bước đầu tiên là một chiến dịch chiếm được cảm tình, đầu tư vào phát triển kinh tế và giáo dục của hòn đảo và tăng cường quan hệ ngoại giao. Lãnh sự quán Mỹ tại Nuuk đã mở cửa trở lại vào năm 2020 và một đặc phái viên đến Greenland đã được bổ nhiệm vào tháng 12/2025.

Đan Mạch cũng nghi ngờ Washington sử dụng các chiến thuật bí mật hơn, bao gồm cả một chiến dịch gây ảnh hưởng. Copenhagen tin rằng điều này nhằm khuyến khích phong trào độc lập đang phát triển của hòn đảo.

Trong chuyến thăm Nuuk vào tháng 3, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cho biết ông hy vọng người dân Greenland độc lập sẽ “chọn hợp tác với Mỹ”. Chính phủ liên minh 4 đảng hiện tại của Greenland đã khẳng định mạnh mẽ rằng hòn đảo này thuộc về người dân của nó. Naleraq, đảng đối lập về nhì trong cuộc bầu cử năm ngoái, cũng ủng hộ độc lập nhưng cởi mở hơn trong việc đối thoại với Mỹ. Lãnh đạo đảng Pele Broberg cho biết ông không lo ngại về những lời đe dọa gần đây của ông Trump và tin tưởng rằng Mỹ sẽ bảo vệ Greenland như một quốc gia độc lập.

Bước tiếp theo có thể là việc ký kết một “thỏa thuận liên kết tự do”. Các quan chức ở Washington được cho là đã làm việc trong nhiều tháng về một thỏa thuận “hiệp ước liên kết tự do” (COFA) khả thi, tương tự như thỏa thuận mà Mỹ có với một số quốc gia nhỏ ở Nam Thái Bình Dương, bao gồm cả quần đảo Marshall.

Nhiều nhà phân tích xem đây có lẽ là kết quả dài hạn khả thi nhất, với việc các nhà lãnh đạo Greenland có thể coi COFA hoặc một số hình thức thỏa thuận song phương khác cho phép họ kết hợp độc lập với lợi thế kinh tế.

Trên thực tế, Mỹ đã có quyền tiếp cận quân sự rộng rãi và hoàn toàn có thể có thêm nhiều quyền tiếp cận hơn nữa. Một thỏa thuận giữa Mỹ và Đan Mạch năm 1951 cho phép Mỹ “xây dựng, lắp đặt, bảo trì và vận hành” các căn cứ quân sự trên khắp lãnh thổ. Hiệp ước này, được cập nhật vào năm 2004 cũng cho phép Mỹ “đóng quân... và kiểm soát việc hạ cánh, cất cánh, neo đậu, buộc dây, di chuyển và hoạt động của tàu thuyền, máy bay và phương tiện đường thủy”.

Copenhagen đã nhiều lần phát tín hiệu sẵn sàng cho phép Mỹ mở rộng đáng kể sự hiện diện quân sự của mình ở Greenland, hiện đang giới hạn ở căn cứ không gian Pituffik phía Bắc, nơi được cho là có khoảng 500 nhân viên đóng quân.

6-2.jpg -0
Mặt trời lặn trên Nuuk, thủ phủ của Greenland. Ảnh: Steffen Trumpf/picture alliance.

Nếu Mỹ đưa quân chiếm Greenland...

Nhà Trắng đã tuyên bố rằng việc sử dụng quân đội Mỹ để thâu tóm Greenland luôn là một lựa chọn. Các nhà phân tích Mỹ cho rằng, về nguyên tắc, việc chiếm đóng bằng quân sự sẽ không khó khăn. Greenland không có quân đội lãnh thổ và một số ít tàu chiến, trực thăng; máy bay duy nhất do Bộ chỉ huy Bắc Cực chung của Đan Mạch tại Nuuk vận hành chỉ nhằm mục đích quan sát. Họ lập luận rằng, sự hiện diện quân sự của Mỹ trên đảo, có thể với sự hỗ trợ của một vài lực lượng đặc nhiệm, về mặt lý thuyết sẽ đủ để chiếm Nuuk chỉ trong vài phút và có thể đơn giản tuyên bố Greenland là lãnh thổ của Mỹ.

Tuy nhiên, trên thực tế, các nhà phân tích Đan Mạch cho rằng điều đó sẽ không hề dễ dàng. Jacob Kaarsbo, cựu chuyên viên phân tích tại Cơ quan tình báo quốc phòng Đan Mạch, cho biết một cuộc tấn công của Mỹ sẽ gặp phải sự kháng cự. Ông nói rằng một "phi vụ nhanh chóng và thô bạo", chiếm giữ tháp điều khiển và các địa điểm chiến lược, có thể đã khả thi vào năm 2025, nhưng Đan Mạch đã tăng cường sự hiện diện của mình. Thời tiết mùa đông cũng sẽ khiến bất kỳ chiến dịch nào trở nên rất khó khăn. "Tôi hy vọng người châu Âu có thể thuyết phục Mỹ rằng chúng tôi thực sự sẽ bắn trả. Lính Mỹ sẽ trở về Mỹ trong những chiếc quan tài", ông nói.

Mặt khác, việc sử dụng quân sự sẽ để lại hậu quả rất nghiêm trọng. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho biết một cuộc tấn công của Mỹ vào Greenland, nơi được Đan Mạch bảo hộ bởi tư cách thành viên NATO, sẽ đồng nghĩa với việc chấm dứt liên minh quân sự. Bà cũng cho rằng điều đó sẽ phá vỡ “an ninh thời hậu Thế chiến II”.

Bên cạnh việc hoàn toàn bất hợp pháp, các nhà phân tích cũng cho rằng một chiến dịch quân sự của Mỹ sẽ ngay lập tức làm mất lòng tin của các đồng minh vào thông tin tình báo quan trọng của Washington.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.