Mỹ-NATO và thỏa thuận khung về Greenland

Ngày 22/1, tức 4 ngày sau khi tuyên bố sẽ áp đặt thuế nhập khẩu cao đối với loạt nước đồng minh NATO vì vấn đề lãnh thổ Greenland, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút lại lời đe dọa đó, tuyên bố ông đã đồng ý với Tổng thư ký NATO Mark Rutte "khuôn khổ của một thỏa thuận trong tương lai" về Greenland.

Chỉ vài giờ sau bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), trong đó khẳng định ông muốn Greenland, Tổng thống Trump đã lên mạng xã hội để tuyên bố “khuôn khổ của một thỏa thuận trong tương lai liên quan đến Greenland” và rút lại lời đe dọa áp thuế đối với 8 quốc gia châu Âu. Sau đó, ông gọi đó là “một ý tưởng về thỏa thuận” khi trả lời phỏng vấn kênh truyền hình kinh doanh CNBC.

1_pituffik-space-base.jpg -0
Năm 2023, Căn cứ Không quân Thule của Mỹ tại Pituffik, Greenland, được đổi tên thành Căn cứ Không gian Pituffik. Ảnh: United States Space Force

Ông Trump không tiết lộ chi tiết về thỏa thuận, nhưng cho biết các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn liên quan đến hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ, một phần sẽ được đặt tại Greenland. Thỏa thuận này sẽ có hiệu lực “mãi mãi”, ông tuyên bố tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ). “Chúng tôi có một ý tưởng về thỏa thuận. Tôi nghĩ đó sẽ là một thỏa thuận rất tốt cho Mỹ, cũng như cho họ”, ông Trump nói với CNBC, mạng lưới tin tức tài chính. “Nó hơi phức tạp một chút, nhưng chúng tôi sẽ giải thích chi tiết sau”.

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni hoan nghênh quyết định của ông Trump, nhưng ông Rutte thì đưa ra lời cảnh báo, nói rằng vẫn còn "rất nhiều việc phải làm". Vậy 2 ông Trump và Rutte đã đạt được thỏa thuận gì về Greenland?

Theo hãng tin AP, thông tin chi tiết về cuộc thảo luận giữa 2 ông Trump và Rutte về Greenland vẫn còn mơ hồ. Các tuyên bố công khai của ông Rutte và NATO tương đối mơ hồ, mặc dù NATO khẳng định rằng ông Rutte “không đề xuất bất kỳ sự thỏa hiệp nào về chủ quyền” trong cuộc trò chuyện với ông Trump.

Các nguồn tin ngoại giao tiết lộ với hãng tin AP rằng cuộc thảo luận xoay quanh việc đàm phán lại hiệp ước năm 1951, vốn đã trao cho Mỹ các quyền quân sự rộng rãi tại lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Hiệp ước năm 1951 cho phép Mỹ “xây dựng, lắp đặt, bảo trì và vận hành” nhiều căn cứ mà không phải trả tiền thuê - mặc dù hiện tại Mỹ chỉ vận hành một căn cứ tại Pituffik - điều này có thể cho phép xây dựng các cơ sở phòng thủ tên lửa. Một phụ lục năm 2004 nêu rõ Mỹ phải tham khảo ý kiến của Đan Mạch và Greenland trước khi thực hiện “những thay đổi đáng kể” đối với các hoạt động quân sự của mình.

NATO cũng cho biết, “những cuộc thảo luận giữa các đồng minh NATO về khuôn khổ mà Tổng thống Trump đã đề cập sẽ tập trung vào việc đảm bảo an ninh Bắc Cực thông qua những nỗ lực chung của các đồng minh, đặc biệt là 7 đồng minh Bắc Cực”.

Đan Mạch đã yêu cầu các đồng minh NATO ủng hộ một sứ mệnh tuần tra trên không Arctic Sentry mới, tương tự những nỗ lực ở sườn phía Đông của NATO, để giám sát hoạt động của Nga và Trung Quốc. Ý tưởng này đã nhận được sự ủng hộ của Anh.

Tuy nhiên, một số nghị sĩ Đan Mạch đã bày tỏ sự phẫn nộ, trong đó có bà Sascha Faxe, người tức giận vì Greenland bị loại khỏi các cuộc đàm phán hôm 21/1. “Đây không phải là đàm phán thực sự, mà chỉ là cuộc trò chuyện giữa 2 người đàn ông”, bà nói với Sky News. “Không thể có thỏa thuận nào mà không có Greenland tham gia cuộc đàm phán”.

Theo truyền thông phương Tây, sự thỏa hiệp đạt được có thể trao cho Mỹ chủ quyền đối với một số khu vực ở Greenland nơi đặt các căn cứ quân sự, với các quan chức giấu tên trên tờ Telegraph so sánh đề xuất này với các căn cứ quân sự của Anh ở Síp, vốn được coi là lãnh thổ của Anh.

Theo tờ Telegraph (Anh), Mỹ hiện đã có quyền tiếp cận rộng rãi lãnh thổ Greenland, và theo các điều khoản của nhiều thỏa thuận đã có từ nhiều thập kỷ trước, Mỹ có quyền mở rộng quyền tiếp cận đó bằng cách xây dựng căn cứ và tiến hành các hoạt động quân sự.

Khung pháp lý này cũng có thể cho phép Mỹ khai thác khoáng sản đất hiếm mà không cần xin phép Đan Mạch. Hiện vẫn chưa rõ liệu Đan Mạch đã ký kết thỏa thuận hay chưa, nhưng nghị sĩ người Greenland Aaja Chemnitz Larsen cho biết ý tưởng rằng NATO nên có bất cứ ý kiến nào về chủ quyền hoặc khoáng sản của vùng lãnh thổ này là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".

Sau nhiều ngày căng thẳng leo thang, báo hiệu sự rạn nứt sâu sắc nhất trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong nhiều thập kỷ, lý do ông Trump dường như nhượng bộ vẫn chưa rõ ràng. Bộ trưởng Ngoại giao Thụy Điển Maria Stenergard cho biết công việc của các đồng minh châu Âu đã “có hiệu quả” và bà nhắc lại rằng họ sẽ không dễ bị “tống tiền”. Thủ tướng Hà Lan Dick Schoof gọi quyết định của ông Trump rút lại lời đe dọa thuế quan đối với các đồng minh châu Âu là dấu hiệu của “giảm leo thang”.

Những người khác chỉ ra sự chao đảo trên thị trường tài chính, sau khi những bình luận cứng rắn của ông Trump về Greenland hôm 20/1 dẫn đến đợt bán tháo mạnh trên thị trường chứng khoán Mỹ. Thị trường toàn cầu đã phục hồi vào ngày 21/1, sau khi ông Trump công bố thỏa thuận khung và rút lại lời đe dọa áp thuế. “Thị trường đã bật tăng khi ông ấy nói rằng chúng ta sẽ không dùng vũ lực”, Mark Hackett, chiến lược gia trưởng thị trường tại Nationwide ở Boston, cho biết, trong khi nhà phân tích tài chính Matthew Smart nói rằng “sự không chắc chắn đã bị loại bỏ khỏi giá cả”.

Những người khác lưu ý rằng, ông Trump có tiền lệ đưa ra những lời đe dọa leo thang, nhưng lại rút lui khi thị trường tài chính bắt đầu giảm. Sau khi ông kiềm chế cuộc chiến thương mại toàn cầu vào tháng 4 năm ngoái, sau một đợt sụt giảm mạnh trên thị trường. Ấn phẩm Semafor của Mỹ đưa tin rằng ông Trump dường như thất vọng trước sự đảo chiều của thị trường trong tuần này, và lưu ý rằng thái độ “thù địch” của ông đối với các đồng minh châu Âu luôn đi kèm với những rủi ro rất lớn. “Các quốc gia như Anh, Bỉ và Pháp nắm giữ hàng nghìn tỷ USD tài sản của Mỹ như trái phiếu kho bạc. Nếu họ quyết định bán những tài sản đó, lãi suất có thể tăng vọt”, Semafor đưa tin.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Sự mệt mỏi bắt đầu len lỏi ở Điện Capitol

Những dấu hiệu mệt mỏi, mất kiên nhẫn đang len lỏi trong hàng ngũ Đảng Cộng hòa trước diễn biến ngày càng khó kiểm soát của cuộc chiến với Iran. Giữa áp lực kinh tế, sức ép cử tri và toan tính chính trị, liệu tín hiệu từ các nghị sĩ có thể thúc đẩy Nhà Trắng tiến nhanh hơn đến thỏa thuận chấm dứt chiến sự?

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Mỹ - Iran: Ngừng bắn và những kịch bản

Cùng với thỏa thuận ngừng bắn, cả Washington và Tehran đã đưa ra những tuyên bố chiến thắng trái ngược nhau. Kể từ ngày 28/2, ước tính Mỹ và Israel đã thực hiện hơn 13.000 cuộc tấn công vào các mục tiêu tại Iran, ban đầu chủ yếu nhắm vào các đơn vị quân sự, sau đó mở rộng thành 800 cuộc không kích nhằm vào các cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng trọng yếu, bao gồm đường sắt, đường bộ và cầu.

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

Israel - Lebanon: Sự yên tĩnh mong manh

0 giờ ngày 17/4, lệnh ngừng bắn tạm thời 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực. Dù rất mong manh nhưng lệnh ngừng bắn được xem là một trong những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh, mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

“Cây cầu Islamabad” và triển vọng hòa bình cuộc xung đột Mỹ - Iran

Trong bối cảnh cuộc khủng hoảng Iran gây ra hiệu ứng khốc liệt với kinh tế thế giới, việc Washington và Tehran cùng chấp nhận thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hôm 8/4 là “khoảng thở” quý giá cho toàn cầu. Đứng sau sự kiện này không phải những cường quốc phương Tây hay các nước Vùng Vịnh giàu có, mà là Pakistan - quốc gia đã khéo léo sử dụng vị thế đặc thù để kết nối hai đối thủ.