Mỹ-Iran gia tăng căng thẳng, ai có lợi?

Ngày 23-4, người đứng đầu Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo của Iran tuyên bố trên đài truyền hình nhà nước rằng họ sẽ tiêu diệt các tàu chiến của Mỹ nếu an ninh của nước này bị đe dọa ở vùng Vịnh. Tuyên bố của Thiếu tướng Hossein Salami được đưa ra nhằm đáp lại lời đe dọa một ngày trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Trước đó, ngày 22-4, Tổng thống Trump viết trên Twitter rằng ông đã chỉ thị cho Hải quân Hoa Kỳ bắn vào bất kỳ tàu Iran nào quấy nhiễu lực lượng của Mỹ trên biển, nhưng sau đó ông nói thêm là ông không thay đổi các quy tắc tham chiến của quân đội. “Hoa Kỳ nên tập trung vào cứu giúp lực lượng quân sự của nước này khỏi tác động của virus Corona”, một phát ngôn viên quân lực Iran nói ngay sau dòng tweet của ông Trump.

Hồi đầu tháng này, quân đội Mỹ cho biết 11 tàu hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã tiến lại gần các tàu của Hải quân và Tuần duyên Hoa Kỳ ở vùng Vịnh, họ gọi các động thái đó là “nguy hiểm và gây hấn”. Tehran quy trách nhiệm vụ việc cho Mỹ, cho biết các tàu của Tehran can thiệp và giám sát các tàu Mỹ vì các khí tài này đã vi phạm quy tắc hàng hải về giao thông trong khu vực. Cũng trong ngày 23-4, Bộ Ngoại giao Iran đã triệu đại sứ Thụy Sĩ tại Tehran, người đại diện cho lợi ích của Hoa Kỳ tại Iran, để nói về những căng thẳng gần đây giữa Tehran và Washington.

Các xuồng quân sự của Iran áp sát tàu chiến Mỹ ở vịnh Persic đầu tháng 4.
Các xuồng quân sự của Iran áp sát tàu chiến Mỹ ở vịnh Persic đầu tháng 4.

“Tôi nói với phía Mỹ rằng chúng tôi hoàn toàn kiên quyết và nghiêm túc trong việc bảo vệ an ninh quốc gia, đường biên trên biển, an toàn của tàu thuyền và của lực lượng an ninh của chúng tôi, và chúng tôi sẽ phản ứng dứt khoát đối với bất kỳ sự phá hoại nào”, ông Salami quả quyết.

Căng thẳng giữa Iran và Mỹ đã leo thang kể từ năm 2018, khi ông Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 giữa Tehran với 6 cường quốc thế giới và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt nặng nề. Căng thẳng bùng phát vào tháng 1-2020 sau khi tướng cấp cao Iran Qassem Soleimani bị máy bay không người lái của Mỹ ám sát ở sân bay Baghdad, Iraq. Washington cáo buộc ông Soleimani lên âm mưu tấn công khủng bố các cơ sở quân sự và ngoại giao của Mỹ.

Tehran đã đáp trả vụ không kích của Mỹ bằng một vụ tấn công tên lửa vào 2 cơ sở quân sự có quân nhân Mỹ đồn trú ở Iraq. Ông Trump sau đó tuyên bố rằng Lầu Năm Góc đã chọn ra 52 mục tiêu trên đất Iran và có thể tấn công nếu Iran tấn công người Mỹ hay tài sản của Mỹ. Iran cũng cảnh báo sẽ đáp trả bất cứ mối đe dọa nào do quân đội hoặc hải quân Mỹ gây ra.

Những căng thẳng này tưởng chừng dịu xuống do các nước bận chống dịch COVID-19. Mỹ đang là nước có số người chết vì virus Corona chủng mới và người mắc bệnh này cao nhất thế giới trong khi Iran là quốc gia Trung Đông đang bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi dịch bệnh này. Tuy nhiên, không vì thế mà họ “quên” so găng cùng nhau.

Hồi giữa tháng 4, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sẽ ngăn Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phân bổ khoản vay 5 tỷ USD cho Iran để nước này đối phó với cơn khủng hoảng dịch bệnh COVID-19. Trước đó, Mỹ cũng tố cáo chính quyền Tehran giấu dịch… phía Iran đã đáp trả mạnh mẽ những tuyên bố này. Thậm chí sau đó quân đội Iran còn điều động hàng chục hệ thống tên lửa bao gồm hệ tên lửa phòng không và tên lửa phòng thủ bờ biển tới dọc eo biển Hormuz nhằm ngăn chặn bất cứ hoạt động di chuyển nào của tàu chiến Mỹ qua khu vực.

Tư lệnh của Vệ binh Cách mạng Iran Hossein Salami.
Tư lệnh của Vệ binh Cách mạng Iran Hossein Salami.

Cũng phản ứng cứng rắn giống như lần trước, ngày 22-4, ngay sau khi ông Trump chỉ thị hải quân nhắm bắn tàu Iran nếu bị quấy nhiễu, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran thông báo nước này đã phóng thành công vệ tinh Noor lên quỹ đạo. Đây là vệ tinh quân sự đầu tiên được Iran đưa lên quỹ đạo.

Mặc dù cho rằng còn quá sớm để khẳng định liệu vụ phóng vệ tinh quân sự của Iran có thành công hay không nhưng Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho rằng vụ phóng này của Iran vi phạm một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc vào năm 2015.

Ông Pompeo nhắc lại rằng nghị quyết Liên Hiệp Quốc có đoạn: “Iran được kêu gọi không thực hiện bất cứ hoạt động nào liên quan đến tên lửa đạn đạo được thiết kế nhằm đạt được năng lực phóng vũ khí hạt nhân, bao gồm các vụ phóng sử dụng công nghệ tên lửa đạn đạo như vậy”.

Israel, đồng minh của Mỹ và là đối thủ của Iran, sau đó lên án việc phóng vệ tinh quân sự của Iran và kêu gọi cộng đồng quốc tế đưa ra biện pháp trừng phạt bổ sung đối với Tehran.

Sự gia tăng căng thẳng lần này giữa Mỹ và Iran được giới quan sát giải thích bằng nhiều góc độ khác nhau. Nên biết rằng căng thẳng giữa hai nước diễn ra chỉ 2 ngày sau khi giá dầu Mỹ bị giảm xuống âm 38 USD/thùng và Tổng thống Trump đã phải ra lệnh hai Bộ Năng lượng và Tài chính lập kế hoạch cấp cứu ngành dầu mỏ, vốn được coi là con chim đầu đàn trong ngành công nghiệp Mỹ.

“Thúc đẩy căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông để tạo ra nỗi lo cho nguồn cung dầu thô”, chuyên gia Ipek Ozkardeskaya của Swissquote Bank cho biết. Vịnh Persic là một tuyến đường chính cho việc xuất khẩu dầu thô sang thị trường thế giới, và bất kỳ sự gia tăng căng thẳng nào tại đây chắc chắn sẽ có tác động làm tăng giá đối với thị trường “vàng đen”.

Các nhà đầu tư coi dòng tweet của ông Trump “như một mối đe dọa đối với sản xuất và xuất khẩu” từ khu vực vùng Vịnh giàu dầu mỏ này trên toàn cầu, chuyên gia Bjornar Tonhaugen của Rystad Energy nhận định. Quả đúng vậy, ngay sau khi căng thẳng gia tăng tại vùng Vịnh, ngày 23-4, một thùng dầu thô Brent giao hàng trong tháng 6 tại London đã tăng 9,33% lên 22,27 USD so với mức đóng cửa ngày 22-4. Tại New York, giá dầu Mỹ giao tháng 6 tăng 13,79% lên mức 15,68 USD/thùng.

Trong khi đó trang vox.com cho rằng những căng thẳng này cũng nằm trong tính toán của Tehran. Trong bài báo có tựa “Tại sao Iran muốn tấn công quân đội Mỹ?”, hai nhà báo Colin P. Clarke và Ariane Tabatabai lý giải rằng bằng cách này Tehran đang muốn đánh lạc hướng dư luận về tình hình đại dịch COVID-19 và khủng hoảng kinh tế trong nước.

Tính đến ngày 20-4, Iran có hơn 83.000 trường hợp được chẩn đoán dương tính với SARS-CoV-2, 5.200 trường hợp tử vong. Nền kinh tế của Iran đang rơi vào tình trạng hỗn loạn, và giá dầu thô giảm mạnh sẽ càng làm suy yếu thêm nền kinh tế vốn đã suy yếu của Iran.

Theo các tác giả, nếu nghĩ rằng một đại dịch và các cuộc khủng hoảng kinh tế hay y tế sẽ đủ sức thuyết phục Iran ít nhất là tạm dừng nỗ lực đối đầu với Hoa Kỳ ở Trung Đông, thì bạn đã nhầm.

Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?